Người đầu tiên đưa mặt vào

Ở phòng công chứng, anh đưa cho mẹ cây bút.

— Mẹ ký vào ba chỗ có dấu bút chì.

— Ký gì đây con?

— Giấy tờ nhà. Của một người khách của con, người ta cho mình ở nhờ dài hạn, người ta cần tên mẹ trong giấy.

Anh chỉ vào ba chỗ.

— Mẹ ký ở đây, đây, đây.

Mẹ anh cầm bút bằng cả ba ngón. Bà đọc dòng chữ to nhất ở đầu trang, còn những dòng chữ nhỏ thì bà không đọc, mà bà cũng không kịp đọc, tại cô công chứng viên đang chờ, tại phía sau có hai gia đình nữa xếp hàng. Bà ký ba chỗ, chữ ký của bà là ba nét, viết chậm.

Chiều, tiền chuyển xong. Phần sang tên anh thuê dịch vụ làm nhanh. Năm ngày sau anh nhận giấy chứng nhận, trang thứ hai, mục người sử dụng đất, một dòng đánh máy: Nguyễn Thị Bảy.

Tối mười tám, anh đi một vòng trong xóm.

Ông Bảy Rớt ở phòng cuối dãy, anh vào trước.

— Chú cho con vay bốn triệu, ngày mười sáu tháng Mười một năm ngoái, hôm mẹ con nhập viện lần đầu. Con trả chú bốn triệu.

Anh đặt tiền lên mặt bàn, mở sẵn tờ giấy biên nhận anh viết tay.

— Bốn triệu?

Ông ta không cầm tiền.

— Chú nhớ là chín triệu.

— Bốn triệu, chú đưa con ba tờ năm trăm với một tệp hai trăm, đếm ở ngay cái bàn này.

— Ừ thì bốn.

Ông ta cười, rút tiền về phía mình.

— Mà tiền để lâu thì nó phải khác đi chứ cậu.

Anh không đáp. Anh chỉ vào chỗ ký. Ông ta ký.

Bà Sáu Hoa một triệu hai, ngày tám tháng Ba. Bà nói đúng một triệu hai, không nói thêm chữ nào, còn hỏi mẹ anh dạo này ăn được không. Cô Thu đầu hẻm hai mươi sáu triệu năm, ngày mùng hai tháng Chín năm ngoái, cô đòi ba mươi mốt. Chú Dư sửa xe tám triệu ba, ngày mười bốn tháng Một, chú đòi mười triệu rưỡi.

Bốn người, bốn con số gốc, cộng lại tròn bốn mươi triệu. Ba người nói số cao hơn số anh đọc. Anh trả đúng số gốc, không trả thêm một đồng, mà cũng không cãi một câu về phần chênh. Ba người ấy đều ký.

Về tới sân, anh ngồi xuống bậc hiên ghi bốn dòng vào sổ: ngày trả, số trả, tên người ký. Bốn mươi triệu ấy anh nợ ba năm rồi. Phần chênh thì sinh ra trong một buổi tối, mà không ai trong bốn người hỏi anh ở đâu ra tiền. Anh lật về trang cũ, đọc lại số gốc của ông Bảy Rớt một lần nữa, rồi viết thêm bên lề ba chữ: còn đòi nữa.

Ngày hai mươi ba anh dọn nhà. Đồ đạc có ba chuyến xe ba gác. Mẹ anh đi bộ theo chuyến cuối, ôm cái nồi bún trong tay, không cho ai bê hộ.

Đêm đó bà không ra ngoài ăn cơm. Hữu Nam ngồi ở cái bậc thềm trong nhà mới, ngoài kia có tiếng ve, gạch dưới chân còn mùi xi măng. Trong buồng, mẹ anh gọi điện cho cô Hạ. Bà nói nhỏ, mà nhà mới thì tường chưa có gì kê vào, tiếng đi thẳng.

— ...mẹ ký ba chỗ mà mẹ không đọc được chữ nào con ạ. Mẹ hỏi thì nó nói người ta cho ở nhờ. Cho ở nhờ gì mà cả cái nhà. Nó đi làm thợ, một tháng mười ba triệu, ba tháng nay còn không lấy được lương... Con Hạ ơi, mẹ chỉ sợ nó làm gì sai. Mẹ thà về quê. Mẹ chết cũng được, chứ nó mà đi tù thì mẹ sống với ai.

Rồi bà im. Rồi bà khóc, kiểu khóc của người bịt miệng vào tay áo để đứa con ở ngoài không nghe.

Hữu Nam ngồi ngoài bậc thềm. Cách chỗ anh ngồi hai bước có cái tủ, trong tủ có tờ giấy chứng nhận ghi tên bà, anh cầm nó ra thì mọi chuyện xong trong ba mươi giây. Xong theo cách nào thì anh cũng thấy được: bà sẽ hỏi tiền đâu, anh sẽ nói, rồi tới sáng cả cái ngõ này biết, rồi tới trưa cô Thu đầu hẻm biết, rồi ông Bảy Rớt biết.

Anh nghĩ tới cái tủ, nghĩ tới ba mươi giây ấy, nghĩ đủ để biết mình sẽ không làm. Rồi anh cho đầu mình nghĩ sang chỗ khác để qua đêm: cái ampe kế dưới B2, kim đứng ở một tám bốn hai, cái bảng đỏ trên đầu quầy lễ tân. Đếm số thì dễ hơn.

Anh không vào. Anh ngồi tới lúc trong buồng tắt đèn.

Chiều hôm sau, bà Tư sang.

Bà đứng ngoài cửa sắt, tay cầm cái nón lá, nhìn lên cái lửng. Trong ngõ lúc ấy có cô hàng xóm bên cạnh đang phơi áo, có hai đứa bé đá cầu, có ông bán kem dừng xe. Bà Tư gọi vào.

— Cậu Nam à. Cậu tính thế nào thì tôi cũng nói trước với cậu, tôi để nguyên phòng số bốn cho nhà cậu đấy. Giá cũ, một triệu hai, tôi không lên nữa.

— Con cảm ơn cô. Nhà con không thuê nữa.

— Cậu suy nghĩ đi.

Bà Tư bước lên một bậc.

— Ba phòng bên tôi nó dọn đi trong sáu ngày, cậu biết chưa? Người ta nghe đâu đó rồi người ta đi. Mà cậu, cậu ở đây được bao lâu?

Bà chỉ cái nón lá lên cánh cửa sắt.

— Về đấy chứ ở đây làm gì. Nhà này là nhà người ta cho ở nhờ mà. Người ta cho ở nhờ thì người ta lấy lại lúc nào chả được. Lúc đó nhà cậu bơ vơ, tôi lại phải nhận vào.

Cô hàng xóm bên cạnh ngừng phơi áo. Hai đứa bé giữ cái cầu trong tay. Ông bán kem không rung chuông nữa.

Hữu Nam vào nhà, mở tủ, lấy ra một tờ. Anh trở ra, đưa nó cho bà Tư bằng hai tay, mặt có chữ ngửa lên.

Bà Tư đeo cái kính lên. Bà đọc trang thứ hai, mục người sử dụng đất. Bà đọc dòng đánh máy ở đấy một lần, rồi bà đưa tờ giấy ra xa hơn một chút, đọc lại lần thứ hai.

Bà gấp cái nón lá vào ngực, trả tờ giấy, không nói gì. Bà đi ra khỏi ngõ, đi bộ, không quay đầu lại lần nào.

Hữu Nam đứng ở cửa sắt, tờ giấy trong tay. Anh không nói thêm một chữ nào với bà. Anh cũng không cho bà thuê.

Sáng hôm sau anh dậy lúc năm giờ. Mẹ anh đã đi bán từ bốn giờ. Trên mặt bàn, dưới cái ly úp, có một tờ giấy xé từ quyển vở, chữ bà, nét to, viết bằng bút bi hết mực nửa dòng:

*

— Mẹ dành được bảy triệu hai từ nồi bún. Có gì con trả người ta trước phần này.

*