Chủ mới không có bằng

Trong cái hộp bìa dưới gầm giường nhà anh có một cái bằng nghề, bậc bốn, cấp năm anh hai mươi tuổi, ép nhựa, ảnh trong đấy tóc anh còn dài. Cậu Hoàng nói không sai chỗ nào: cái ấy không phải bằng đại học, mà hồ sơ năng lực người ta hỏi thì người ta hỏi bằng đại học.

Hữu Nam đọc hết tờ A4, dán tờ lịch việc của mình bên cạnh nó, rồi đi ra kho tìm chìa khoá tủ vật tư, tại anh Toản thủ kho đã nghỉ, chìa nằm đâu đó ba hôm nay chưa ai giao lại cho ai.

Tám giờ hai mươi, kho cá đông ở Bình Chánh gọi. Cụm máy nén chạy mười phút là nhảy, kho đã mất nhiệt từ đêm, trong kho có mười tám tấn cá.

Hai thợ đi từ sớm. Chín giờ họ gọi về: đo điện áp đủ ba pha, đo dòng không vượt, kiểm rơ-le áp suất bình thường, tụ đề đo còn tốt, mà cứ mười phút là nó nhảy. Cậu Hoàng gọi cho hãng. Hãng ghi phiếu, hẹn kỹ thuật viên xuống sau ba ngày.

— Ba ngày thì cá nó thối hết.

Hữu Nam nói.

— Cậu đi với con... với tôi.

Ba năm nay trong xưởng này anh gọi ai cũng bằng anh, tự gọi mình bằng con. Tờ giấy về hôm qua không sửa được cái miệng anh trong một đêm.

Phòng máy kho cá lợp tôn, nóng, có cái đồng hồ treo tường mặt nhựa vàng khói. Hữu Nam vào, không mở cặp, không lấy đồng hồ đo. Anh bảo hai thợ cho cụm máy chạy lại từ đầu.

Anh đứng cách cái máy nén một mét, hơi nghiêng người. Máy vào điện. Cái tiếng ù lúc khởi động đi lên rồi lệch, một bên nặng hơn bên kia, giống người khiêng đòn gánh mà một đầu đã trượt khỏi vai. Nó chạy, nó đều, mà cái đều ấy là đều của cỗ máy đang gồng.

Anh nhìn cái đồng hồ treo tường: mười giờ ba mươi bốn.

Trên vỏ tủ điều khiển có một cái tem bảo dưỡng, in sẵn, điền bằng bút bi: ngày mười hai tháng Sáu, tên một đơn vị khác, chữ ký ở góc. Anh mở cửa tủ, mở hộp đấu dây động lực. Ba đầu cốt siết chặt, sạch, mới siết lại. Hai trong ba đầu ấy nằm không đúng chỗ của nó.

— Pha bị đảo từ lần bảo trì hôm mười hai tháng Sáu.

Anh nói.

— Máy nén vẫn quay, quay được thì người ta tưởng xong. Nhưng dòng khởi động ăn lệch, mỗi lần đề nó ăn thêm một ít, ăn tới khi rơ-le nhiệt cắt. Rơ-le không hỏng. Nó làm đúng việc của nó.

Anh cắt điện, tháo hai đầu cốt, đảo lại, siết, đóng nắp, cho chạy. Tiếng ù đi lên rồi giữ, không lệch. Cụm máy chạy qua mười phút, qua mười lăm phút, qua nửa tiếng. Đồng hồ treo tường lúc anh đóng nắp tủ là mười giờ năm mươi mốt.

Cậu Hoàng đứng ở cửa phòng máy suốt từ đầu. Trên đường về cậu ta không nói gì, tới gần cổng xưởng mới nói một câu, giọng đã khác lúc sáng:

— Cái hãng nó hẹn ba ngày anh ạ.

Chiều, cô kế toán đặt lên bàn anh hai tờ giấy: bảng cân đối kế toán tới ngày ba mươi mốt tháng Bảy, cùng báo cáo lưu chuyển tiền tháng Bảy.

Anh ngồi bốn mươi phút.

Tổng tài sản mười hai tỷ tám trăm sáu mươi triệu. Nợ phải trả bốn tỷ một trăm bảy mươi triệu. Hàng tồn kho một tỷ chín trăm bốn mươi triệu. Phải thu khách hàng ba tỷ hai trăm mười triệu. Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh, dấu trừ, hai trăm sáu mươi triệu. Anh đọc một lượt, rồi anh nhìn ra cửa sổ, rồi anh đọc lượt thứ hai để chắc.

Mấy con số ấy nằm lại trong đầu anh y như mọi con số khác, xếp thành hàng, không xin phép ai. Chỗ khác là lần này anh không biết chúng đang nói cái gì với anh.

Cột lương thì anh hiểu, tại anh nằm trong cột đó ba năm. Cột vật tư anh hiểu, tại phần lớn phiếu xuất kho là chữ anh ký nhận. Còn cái dấu trừ trước con số hai trăm sáu mươi triệu kia thì anh không biết nó là chuyện phải sợ, hay là chuyện bình thường của một tháng Bảy mưa nhiều ít công trình.

Trong phòng lúc ấy có ba người: cô kế toán ngồi bàn bên, cậu Hoàng đứng chờ ký phiếu vật tư, một thợ nữa đứng ngoài cửa đợi cậu Hoàng. Hữu Nam gập hai tờ giấy lại, cảm ơn cô kế toán, nói để anh xem thêm.

Câu hỏi anh muốn hỏi thì anh phải mở đầu bằng chuyện anh không đọc được tờ giấy trong tay anh. Anh cất nó lại vào cặp.

Bốn giờ, phòng chỉ còn một mình anh. Anh mở cuốn sổ bìa xanh, chép hai tờ giấy ấy sang, chép nguyên, cả cái dấu trừ. Chép để mai còn có chỗ mà so, chứ chép rồi thì anh vẫn không hiểu thêm được chữ nào. Bên dưới anh ghi tên cậu Hoàng vào trang thợ, kèm hai chữ số: mười bảy.

Rồi anh ký hai khoản chi của riêng anh, hai khoản không dính gì tới xưởng. Bốn mươi hai triệu cho tốp thợ lợp lại mái cái lửng nhà ngõ mười hai, tại mưa tháng Bảy dột xuống đúng góc mẹ anh kê giường. Chín mươi tám triệu tiền thuốc ngoài danh mục ba tháng, bác sĩ kê để giữ cho bà đủ sức nếu tới lượt. Một trăm bốn mươi triệu, chuyển trong buổi chiều.

Bốn giờ hai mươi, mẹ anh gọi. Bên kia có tiếng máy bắn vít trên mái.

— Con ơi, cái mái này bao nhiêu?

— Bốn mươi hai triệu mẹ.

Bà im. Trên mái, cái máy bắn vít chạy thêm ba nhịp rồi ngừng.

— Con nói thật với mẹ cái giá này chứ,

bà nói, rồi bà bảo bà phải đi bán, rồi bà tắt máy trước.

Năm giờ chiều, cậu Hoàng vào phòng, đặt tờ A4 gấp làm bốn lên bàn anh. Bốn cục băng dính vẫn dính ở bốn góc, xù lên.

— Em tháo rồi anh.

— Cậu dán lại đi.

Hữu Nam nói.

— Xưởng vẫn cần một người có bằng. Cậu nói không sai.

Cậu Hoàng cầm tờ giấy, không đi ra. Ngoài sân mấy người đang cuốn dây, đang xếp thang lên giá. Cậu ta nhìn xuống tờ giấy trong tay mình.

— Anh ơi.

Cậu ta nói.

— Sao hồi ở Hoà Viễn anh bị đuổi?

Ngoài sân, tiếng cuốn dây tắt. Cái thang dựng dở nằm nguyên trên tay hai người đang đỡ nó.

Hữu Nam đứng lên, khoá cặp, cầm chìa khoá tủ vật tư trong tay.

— Đi rửa tay rồi về.

Anh nói.