Cái tủ điện năm hai mươi bốn tuổi

Cậu ta xoay màn hình lại phía mình.

— Anh viết đơn, để lại số điện thoại, bên em chuyển lên.

— Tám lần trước con đều viết đơn. Con còn nhớ ngày.

Cậu ta ngẩng lên, nhìn cái áo bảo hộ có thêu chữ NAN, rồi nhìn lại màn hình, kiểu người nhìn để khỏi phải nhìn chỗ khác.

— Vậy thì anh viết lần này nữa. Em ghi vào sổ tiếp khách cho anh.

Xuống tới sảnh, anh đi ngang quầy lễ tân. Bảng điện tử đỏ trên đầu quầy: SỐ NGÀY LÀM VIỆC AN TOÀN, một nghìn một trăm lẻ ba.

Tám ngày trước nó là một nghìn không trăm chín mươi lăm. Nó cộng đủ tám ngày, không thiếu ngày nào. Cái tủ dưới B2 vẫn nghe được từ ngoài cửa lưới, mà cái bảng vẫn cộng.

Anh về xóm trọ lúc gần trưa, mẹ anh đi bán chưa về. Anh kéo cái hộp giấy dưới gầm giường ra. Hộp bìa đựng máy in cũ, bốn góc bịt băng dính, bên trong xếp giấy tờ: sổ hộ khẩu, bằng nghề, mấy tờ bảo hiểm, một tập ảnh, một phong bì cỡ A4.

Trong phong bì có một tờ. Quyết định số hai trăm mười bảy, ngày hai mươi chín tháng Tư ba năm trước, về việc xử lý kỷ luật lao động đối với Trần Hữu Nam, nhân viên kỹ thuật, hình thức: cho thôi việc. Mục nguyên nhân, đánh máy, mười chữ: thao tác sai trong quá trình vận hành gây cháy tủ điện.

Đêm mười lăm tháng Tư năm ấy, một nhánh trong tủ tổng B2 cháy. Anh nhớ giờ: một giờ hai mươi hai phút sáng, tại anh đứng ngay đấy, anh trực ca đêm. Trước đó ba tuần anh có nộp một cái đơn kiến nghị lên ban kỹ thuật: tủ tổng đấu thiếu một cầu dao tách tầng, sai so với bản vẽ thi công, khi một tuyến quá tải thì không có gì tách nó ra, cả tủ chịu chung. Đơn ấy có hai chữ ký, của anh với của ông Tám Lành. Anh nhớ số công văn ghi ở góc trên bên phải, con dấu tiếp nhận, ngày tiếp nhận.

Đêm cháy, anh là người cắt cầu dao tổng, là người kéo được cái tủ ra khỏi chuyện tệ hơn. Mười ba ngày sau người ta gọi anh lên tầng ba, đưa cho anh tờ giấy này. Cái đơn kiến nghị thì không nằm trong hồ sơ. Người ta không nói nó sai, người ta chỉ không nhắc tới nó nữa, mà một tờ giấy không được nhắc tới thì không khác gì một tờ giấy không có.

Năm ấy anh hai mươi bốn tuổi. Anh đi bộ từ tầng ba xuống sảnh, qua chỗ bây giờ treo cái bảng đếm ngày. Trên đường ra cổng có một người phụ nữ làm vệ sinh đưa anh cái khăn, tại mặt anh bám khói từ đêm hôm trước còn chưa rửa hết. Anh không nhớ mặt bà ấy. Cái khăn ấy anh vẫn giữ trong hộp này.

Dưới mục nguyên nhân là hai dòng chữ ký. Dòng người lập biên bản, chữ ký nghiêng, bên dưới đánh máy: Vũ Đình Khang, tổ trưởng kỹ thuật.

Dòng thứ hai là người phê duyệt. Chỗ đánh máy tên bị một con dấu tròn đóng đè lên, mực đỏ đậm, đóng lệch, che kín cả dòng chữ.

Bảy giờ tối anh gặp cô Thanh Trúc ở quán nước cô Liên trước cổng xưởng. Cô đến bằng xe máy số, đội mũ bảo hiểm nửa đầu, cặp da vẫn cái cặp sờn quai. Cô gọi trà đá, mở sổ ra trước khi ngồi hẳn xuống ghế.

— Vụ ba tháng lương của anh, tôi hỏi được hai người từng làm ở xưởng anh Khang. Một người chịu nói, chưa chịu ký.

Cô nói.

— Anh nhắn tôi là có việc khác.

Hữu Nam đưa tờ quyết định.

— Chị đọc giúp tôi tờ này. Tôi không nhờ chị đi kiện. Tôi chỉ muốn biết cái giấy này sai luật ở chỗ nào.

Cô Thanh Trúc đọc. Cô đọc lâu hơn anh tưởng, đọc tới cuối rồi lật mặt sau, mặt sau trắng. Cô đặt tờ giấy xuống bàn, xoay ngang, lấy đầu bút chỉ vào mục nguyên nhân.

— Ở đây ghi nguyên nhân là thao tác sai gây cháy. Anh có biên bản hiện trường không?

— Không có.

— Anh có biên bản họp xử lý kỷ luật không? Có ai lập biên bản cuộc họp đó, có ai làm chứng cho anh?

— Không có tờ nào cả. Tôi được gọi lên, người ta đọc cho tôi nghe, tôi ký nhận đã nhận quyết định.

— Vậy thì chỗ sai không nằm ở chữ nào trên tờ này.

Cô gõ đầu bút hai cái xuống mặt bàn nhựa.

— Nó nằm ở chỗ không có tờ nào khác. Sa thải vì lỗi kỹ thuật thì cái lỗi ấy phải được xác định trong một biên bản có người đo, có người ký, có mặt người bị xử lý. Không có biên bản hiện trường thì cái câu thao tác sai này chưa từng được ai xác định. Nó là một câu người ta đánh máy vào.

Hữu Nam ngồi im. Ba năm nay anh nghĩ mình cần chứng minh mình không sai. Cô vừa nói một chuyện khác: chưa có ai chứng minh anh sai.

— Anh còn giữ bản vẽ thi công không?

Cô hỏi.

— Không.

Anh nói. Bản vẽ hồi đó in ba bộ. Một bộ ở ban kỹ thuật toà nhà, một bộ ở nhà thầu, bộ thứ ba giao cho tổ kéo cáp cầm theo suốt công trình. Người cầm bộ thứ ba anh biết là ai. Anh không nói ra cái tên đó với cô, tại nói ra thì anh phải sang hỏi, mà sang hỏi thì có người sáu mươi bốn tuổi đang làm bảo vệ ở đúng cái toà nhà ấy bị anh kéo vào.

Cô Thanh Trúc không hỏi lại. Cô chụp ảnh tờ quyết định bằng điện thoại, cả mặt trước, cả chỗ con dấu, chụp ba tấm.

— Chỗ này đóng dấu che tên người phê duyệt.

Cô soi màn hình.

— Anh có bao giờ soi nó chưa?

Mười một giờ đêm, mẹ anh ngủ. Hữu Nam đặt tờ quyết định lên mặt kính cái bàn nhỏ, úp mặt có chữ xuống, rồi bật đèn pin điện thoại, áp sát vào mặt sau tờ giấy, kéo chậm ngang chỗ con dấu.

Mực đỏ chặn ánh sáng. Nhưng máy đánh chữ đè xuống thì giấy phải hằn, mà chỗ hằn thì mỏng hơn chỗ không hằn.

Ba vệt sáng nổi lên, cách nhau bằng hai khoảng trống. Ba chữ. Chữ đầu tiên là một nét dọc gập chân sang phải, gọn, dứt.

Chữ L.