Sổ mở lần một

Anh Khang nói.

— Tám tờ phiếu này đi qua xưởng thời anh. Người mua trên hoá đơn là công ty của anh, người ký duyệt thanh toán là anh.

Hữu Nam nói.

— Tôi cần anh xác nhận chữ ký với con số trên hoá đơn của anh. Chỉ thế.

Cô Thanh Trúc đặt bút xuống mặt bàn.

— Em ghi biên bản. Ai nói gì thì em ghi nguyên.

Hữu Nam mở cặp, lấy cuốn sổ bìa xanh ra, đặt lên mặt bàn. Bìa nó đã bong một góc, mấy trang giữa phồng lên vì nước mưa hồi tháng Sáu. Anh lật tới trang có đề ba chữ ở lề trên, rồi anh xoay cuốn sổ về phía giữa bàn, để mở, chữ ngửa lên cho ai muốn nhìn thì nhìn.

Ba năm nay cuốn sổ này anh chỉ ghi. Đây là lần đầu anh mở nó ra trước mặt người khác.

"Ngày mười chín tháng Tám năm ngoái." Anh đọc. "Hoá đơn kho Phú Đạt ghi hai tấn bốn trăm ký thanh cái đồng. Xe vào cổng xưởng lúc hai giờ mười. Con đứng ở cổng, con cân, con đếm bó: một tấn chín trăm sáu mươi ký. Thiếu bốn trăm bốn mươi.

"Ngày mùng ba tháng Mười hai năm ngoái. Hoá đơn một tấn hai. Cân thật tám trăm chín mươi. Thiếu ba trăm mười.

— Ngày hai mươi bảy tháng Ba năm nay. Hoá đơn ba tấn. Cân thật một tấn chín trăm bốn mươi. Thiếu một tấn không trăm sáu mươi.

Anh đọc hết tám lần. Anh không nhìn xuống trang giấy quá hai lần trong cả tám dòng.

— Tám lần, ba năm. Cộng lại chỗ thiếu là ba tấn chín trăm ba mươi ký. Tính theo giá từng tháng ghi trên hoá đơn thì là một tỷ hai trăm mười tám triệu.

Anh nói.

— Con có ghi lại cả mấy lần con nói với anh Khang là hàng thiếu. Ngày, giờ, câu anh trả lời.

Anh Khang cầm một tờ phiếu lên, xem chữ ký, để xuống.

— Chữ ký này là chữ tôi. Con số trên hoá đơn là con số tôi duyệt.

Anh ta nói.

— Còn phần cân thật thì tôi không cân. Anh nói hàng thiếu thì tôi bảo anh ký nhận trước rồi tôi hỏi lại kho. Tôi không hỏi.

Cô Thanh Trúc ghi.

Ông Chín để cái mũ vải xuống mặt bàn. Hai bàn tay ông đặt lên vành mũ.

— Tao lấy.

Ông nói. Rồi ông ngồi thẳng lên một chút, nói lại.

— Tôi lấy. Tám lần đều tôi. Cậu không cần đối chiếu gì nữa.

Trong phòng có tiếng máy khoan bên xưởng vọng qua vách.

— Con thứ hai của tôi mổ tim năm nó bốn tuổi, mổ hai lần, lần thứ hai ở ngoài Hà Nội.

Ông nói.

— Tôi không kể để cậu thương tôi. Tôi kể tại cậu hỏi thì tôi phải nói. Tôi lấy của kho, tôi không lấy của cậu, mà bây giờ cái kho là của cậu thì thành ra tôi lấy của cậu. Cậu muốn đưa ra ngoài kia thì cậu đưa. Sáu mươi tuổi rồi, tôi đi tù thì tôi đi.

Hữu Nam đặt ngón tay xuống mép trang giấy, chỗ có một đường gạch ngang chia trang làm hai.

Chú Vượng nói, nhanh:

— Cậu gấp sổ lại.

Hữu Nam không gấp.

"Ngày mùng bốn tháng Hai, sáu năm trước." Anh đọc. "Chú Chín giao cho con chìa khoá cái xe Cub năm mươi của chú, ở trước cửa nhà chú. Con mượn hai năm hai tháng. Chú không lấy một đồng nào, chú cũng không nhắc một lần nào.

"Ngày mười hai tháng Năm, ba năm trước, mười ba ngày sau hôm con bị cho thôi việc. Chú cho con vay sáu triệu. Không giấy, không lãi. Con trả chú tháng Chín năm ấy, chú đếm rồi chú đưa lại con một triệu, chú bảo cầm đi đóng học cho con Hạ.

— Ngày hai mươi sáu tháng Năm năm nay, ba hôm sau hôm nhà con dọn khỏi dãy bà Tư. Bà Tư giữ lại tiền cọc phòng, hai triệu bốn. Chú sang nói với bà ấy, bà ấy không trả. Chú đưa mẹ con hai triệu bốn, tiền của chú, chú bảo mẹ con là bà Tư trả. Mẹ con tới bây giờ vẫn tưởng là bà Tư trả. Con biết tại con sang hỏi bà Tư hôm mùng hai tháng Sáu.

Ông Chín không ngẩng lên. Hai bàn tay ông vẫn để trên vành mũ, mà mấy đầu ngón đã bấm xuống lớp vải.

— Cậu đừng đọc cái phần dưới đó ra ở đâu nữa.

Ông nói.

— Con vừa đọc rồi chú.

Hữu Nam nói.

— Ở đây. Trước ba người này.

Ông Chín ngồi im một lúc lâu.

— Con đọc cả hai phần.

Hữu Nam nói.

— Tại nếu con chỉ đọc phần xấu của người ta thì cuốn sổ này thành cái để trị người. Nó là cái để ghi thật.

Ông Chín cầm cái mũ vải lên, đứng lên, cài lại cái khuy trên cùng của áo. Ông ký vào biên bản cô Thanh Trúc đưa, ký ở chỗ cô chỉ, không đọc. Rồi ông đi ra khỏi phòng, ra sân, qua cổng.

Anh Khang cũng đứng lên, mà anh ta không đi. Anh ta đứng ở đầu bàn, tay để lên lưng ghế.

— Anh Nam.

Anh ta nói.

— Có một chuyện tôi biết mà anh không biết. Tôi nói ra thì anh cho tôi làm lại chứ.

— Anh nói thì tôi ghi. Cho làm lại thì không.

Anh Khang nhìn ra cửa một cái, rồi anh ta ngồi xuống lại.

— Cái biên bản kỷ luật ba năm trước, số hai trăm mười bảy, ngày hai mươi chín tháng Tư. Tôi lập, tôi đọc, tôi ký.

Anh ta nói, giọng bình thường, giọng người kể một việc cũ đã cất đúng chỗ.

— Mà tôi không phải người quyết. Tôi lúc ấy là tổ trưởng kỹ thuật, tôi lập biên bản theo lệnh. Người ngồi cuối bàn hôm đó, người ra lệnh, là chủ tịch. Lý Quốc Hoà.

Cô Thanh Trúc dừng bút.

— Ông ấy nói ba câu.

Anh Khang nói.

— Câu cuối là: cho nghỉ trước khi nó nói ra ngoài.

— Anh biết chuyện này từ hôm nào?

Hữu Nam hỏi.

— Từ hôm đó chứ từ hôm nào.

Anh ta nói.

— Tôi đứng trong phòng ấy mà. Ba năm nay tôi biết. Tôi có nói với anh đâu, nói ra thì tôi được gì.

Anh ta nhìn cuốn sổ đang mở trên bàn.

— Còn cái tủ thì anh làm cháy thật đấy, chuyện đó tôi không nói khác đi được. Anh trực ca đêm, tủ cháy, thế thôi.

Cô Thanh Trúc lập biên bản lời khai một trang, đọc lại từng dòng. Anh Khang ký. Ký xong anh ta hỏi lại một lần nữa. Hữu Nam nói không.

Mười một giờ đêm, anh gọi ông Chín. Đổ chuông đủ hồi rồi tắt. Anh gọi lần thứ hai, lần thứ ba. Anh gọi cho kho Phú Đạt, cậu bảo vệ nói ông Chín tới lúc năm giờ chiều, giao chìa khoá kho với hai quyển sổ nhập xuất, xin nghỉ, không ký giấy gì.

Anh ngồi ở bậc thềm nhà ngõ mười hai, mở điện thoại, mở tệp ghi âm cậu chủ tiệm sửa loa chuyển cho anh hồi tháng Mười.

Tiếng ghế kéo. Tiếng cửa. Giọng anh Khang đọc mười chữ.

Rồi ba nhịp lách cách, cách nhau đều nhau, nhịp cuối dứt.

— Cái đơn hồi tháng Tư, còn ai giữ bản nào nữa không.

Hữu Nam nghe hết ba câu. Anh nghe lại lần thứ hai. Rồi anh lấy cuốn sổ bìa xanh ra, lật tới cái trang anh để trống từ tháng Tư, cái trang bé Ngọc chép nguyên cả hai mặt trắng vào cuốn vở của nó.

Anh viết vào giữa trang, viết to hơn những dòng khác, ba chữ.

Rồi anh viết bên dưới: *ba nhịp, trước mỗi câu.*