Giàu trên giấy

Thứ Sáu, ngân hàng thứ nhất gửi thông báo dừng hạn mức tín dụng của Cơ điện Bảy Nam. Lý do ghi trong văn bản: đánh giá lại ngành. Thứ Bảy, ngân hàng thứ hai gửi một văn bản gần như nguyên văn, đổi cái tên.

Chú Vượng đọc hai tờ ấy rất nhanh, rồi ông ngồi gọi điện từ tám giờ sáng tới quá trưa. Mười một cuộc. Anh nghe ông nói tám cuộc trong số đó, ông nói bằng cái giọng bình thường, gọi ai cũng chào đủ, hỏi thăm đủ. Không nơi nào nhận.

— Cái ngân hàng thứ hai.

Ông nói lúc để điện thoại xuống.

— Trong hội đồng tín dụng của nó có Lý Quốc Hoà. Tôi biết chuyện đó ba năm nay, tôi không nói với cậu tại nói ra thì cũng thế.

Sáng mùng năm, ba người tới xưởng cùng một lúc.

Cậu con trai ông chủ Thành Nghĩa, cái cậu hôm mùng bảy tháng Mười một bê ghế ra tận cửa. Cậu con rể nhà Đại Tín. Cô con gái ông chủ Phú Đạt, cô ngoài bốn mươi, tay cầm một cái phong bì đã mở.

Hữu Nam pha nước. Trong xưởng hôm ấy có tiếng máy cắt, có mùi sơn tủ mới, có mười một người đang làm việc như mọi ngày, tại chưa ai nói với họ chuyện hai cái ngân hàng.

— Hôm qua bên Hoà Viễn cho người tới nhà tôi.

Cô con gái nhà Phú Đạt nói.

— Người ta ngồi ở phòng khách nhà tôi hai tiếng. Người ta trả giá phần vốn cậu mua, cao hơn cậu đã trả, cao hơn hai mươi phần trăm, trả một lần, ký trong tuần.

Cậu con rể nhà Đại Tín gật.

— Nhà tôi cũng thế. Cùng một hôm.

— Người ta nói câu này, tôi nhắc lại nguyên văn cho cậu nghe, tại lúc ấy trong phòng có bố tôi với thằng kế toán nhà tôi ngồi đấy.

Cô nói.

— Người ta bảo: thằng bé đó hết tiền rồi, cô giữ nó thì cùng chết.

Trong phòng không ai nói gì trong mấy giây.

— Tôi hỏi thẳng cậu một câu.

Cô nói.

— Cậu còn tiền không.

— Còn ba tháng lương.

Hữu Nam nói.

— Sau ba tháng thì tôi chưa biết. Hai ngân hàng đã dừng hạn mức, cổ phần bị phong toả, cái này tôi nói để cô biết mà tính, không phải để cô thương tôi.

Cô con gái nhà Phú Đạt để cái phong bì lên bàn, đẩy về phía anh. Bên trong là bản chào giá của Hoà Viễn, hai trang, có chữ ký.

"Tôi mang cái này tới đưa cậu, không phải mang tới bàn." Cô nói. "Hôm tháng Mười một nhà tôi tới hạn trả lãi. Miếng đất bố tôi đứng sau khoản vay ấy, còn mười hai ngày nữa là tới lượt phải bàn tới nó. Cậu trả sạch cái khoản Hoà Viễn treo của nhà tôi trước, cậu trả xong rồi cậu về, cậu không nhắc một chữ nào về góp vốn. Tuần sau cậu mới sang bàn giá.

— Tôi làm với cái ngành này mười tám năm. Người ta chỉ tới lúc mình kẹt nhất. Cậu là người duy nhất tới trước cái đó.

Cậu con trai nhà Thành Nghĩa nói một câu rất ngắn, rằng bố cậu ta bảo cậu ta sang đây nói cho rõ, nhà cậu ta không bán, ai hỏi thì cứ trả lời là không bán.

Ba người về trước mười giờ. Hữu Nam ngồi lại một mình với ba cốc nước còn đầy.

Bốn tỷ ấy chú Vượng đã tính ra lề tờ giấy hôm mùng năm tháng Mười một, đã nói thẳng vào mặt anh rằng về tài chính thì đây là một quyết định sai, đã bắt cô Thanh Trúc lập biên bản ghi rằng ông phản đối. Anh vẫn nhớ nguyên cái câu ấy. Anh cũng nhớ hôm đó anh không có một lý do nào nghe cho ra dáng, anh chỉ biết cái người bị ép thì nó thế nào.

Bốn tỷ đó không mua được một dòng nào trên giấy. Sáng nay nó ngồi ở ba cái ghế nhựa trong phòng anh.

Chiều, chị Bích Hằng vào phòng, đóng cửa lại, việc chị không bao giờ làm.

— Chú Vượng bị gọi điện.

Chị nói.

— Tối mùng ba, số lạ. Người ta không đe một chữ nào cả. Người ta đọc cho ông nghe: phòng bốn không chín, lô B, chung cư Bình An. Rồi người ta đọc tên vợ ông. Đọc đủ họ tên, đọc xong thì cúp.

— Chú ấy kể với chị hôm nào.

— Chú ấy không kể. Tôi sang nhà ông ấy hôm qua mang cơm, tôi thấy ông ấy ngồi trước cái bàn thờ, điện thoại để trên mặt bàn thờ, mở màn hình cái số ấy. Tôi hỏi ba lần ông ấy mới nói.

Chị Hằng ngồi xuống.

— Ông ấy không định nói với cậu. Cậu đừng hỏi ông ấy, cậu hỏi thì ông ấy lại bảo không có gì.

Ngày mười tháng Một, Hữu Nam trả lương tháng Một. Đủ, đúng ngày, cả mười một người ở xưởng cộng người ba nhà, tám trăm triệu. Anh chuyển từ cái khoản còn lại của anh, không phải từ tài khoản công ty, tại tài khoản công ty tháng này thu chưa về.

Chiều đó cậu Hoàng vào phòng, đứng ở cửa, tay còn đeo găng.

— Anh Nam, em hỏi thật anh một câu.

Cậu ta nói.

— Bên ngoài người ta nói xưởng mình sắp đóng. Em có nên đi tìm chỗ khác không anh?

Có nhiều cách trả lời câu đó. Cách nào cũng phải bắt đầu bằng một con số.

"Còn ba tỷ." Hữu Nam nói. "Trừ lương tháng này thì còn hai tỷ hai. Mỗi tháng tám trăm triệu. Ba tháng nữa thì hết, nếu từ giờ tới đấy không có đơn nào mới, mà hai cái ngân hàng vừa dừng hạn mức thì đơn mới khó. Đấy là số thật, cậu cứ đem ra ngoài kia nói cũng được.

— Cậu đi tìm chỗ khác thì tôi ký giấy cho cậu trong ngày, tôi trả đủ lương tới hôm cậu đi. Tôi không giữ ai. Người ta có gia đình, tôi không lấy cái xưởng của tôi ra buộc chân ai được.

Cậu Hoàng đứng đấy một lúc, rồi cậu ta tháo găng ra, kẹp vào nách.

— Anh nói cho mọi người nghe cái đoạn số vừa rồi được không anh.

Cậu ta nói.

— Nói đúng như anh vừa nói với em ấy. Chứ để người ta nghe ngoài kia thì người ta nghe ra kiểu khác.

Năm giờ chiều, mười một người tập trung ở phòng ăn trưa. Hữu Nam đọc đúng ba con số: còn lại bao nhiêu, mỗi tháng bao nhiêu, còn được mấy tháng. Anh nói lại cái câu về việc anh không giữ ai. Rồi anh về.

Đêm ấy không ai nộp đơn.

Sáng hôm sau, bảy giờ mười, anh vào xưởng thì trên cái bảng gỗ ngoài phòng ăn trưa có một tờ giấy mới, giấy vở kẻ ngang, chữ viết tay, viết bằng bút bi xanh, chữ nghiêng về bên phải.

*BẢNG PHÂN CÔNG ĐI KHẢO SÁT TẦNG HẦM B HAI TOÀ HOÀ VIỄN.*

Bên dưới kẻ ba cột: tên, ca, việc. Cột tên có mười một dòng, mười một cái tên, viết bằng ba thứ chữ khác nhau. Dòng cuối cùng ghi hai chữ *ngoài giờ*, gạch chân hai lần.

Ở góc dưới bên phải, cậu Hoàng ghi thêm một dòng nhỏ: *tự nguyện, không tính công.*