Lãi tính lố

— Mà chỗ khó của cậu không phải tiền. Chỗ khó là nguồn. Người cho phải phù hợp. Trong nhà cậu có ai cho được không?

— Con cho được không bác sĩ?

— Cậu là con ruột thì làm xét nghiệm trước đã. Mà cậu cũng phải nghe cho hết: nhiều ca con hiến cho mẹ nhưng không hoà hợp, không cho được. Còn nguồn từ người chết não thì phải chờ theo danh sách, mà danh sách thì tôi không xếp, cậu không xếp, không ai xếp được.

Buổi trưa anh xuống phòng điều phối ghép. Cô ở đấy mở máy, tra tên mẹ anh, đọc cho anh nghe: bà đăng ký từ tháng Tám năm ngoái, hồ sơ đủ, hiện đứng thứ bảy mươi mốt.

— Có cách nào lên không cô?

— Không có cách nào cả anh.

Cô nói thật, không dài dòng.

— Xếp theo hoà hợp với thời gian chờ. Anh có đóng thêm cũng không đổi được một bậc.

Ba ngày sau, anh đọc lại tờ tổng hợp chi phí ở quầy: phòng dịch vụ, thuốc ngoài danh mục, điều dưỡng riêng ba trăm nghìn một đêm, hai lần siêu âm, một lần chụp. Một trăm chín mươi bốn triệu trong ba ngày. Anh trả hết, không hỏi giá cái nào.

Chiều đó anh xuống lại phòng điều phối, hỏi lại một lần nữa cho chắc. Bà Nguyễn Thị Bảy, thứ bảy mươi mốt.

Con số ấy không nhích. Nó là con số đầu tiên trong đời anh mà anh không làm gì được với nó. Anh nhớ nó rồi, nên anh sẽ mang nó theo, mỗi ngày, giống như anh mang cái mười tám triệu bốn của em gái anh, giống như anh mang bốn trăm nghìn quả tụ. Anh đứng ở hành lang tầng ba, tay còn cầm tờ biên lai một trăm chín mươi bốn triệu, cái tờ giấy mua được ba đêm phòng có điều hoà cho mẹ anh, không mua được một bậc nào trong bảy mươi mốt bậc.

Bốn giờ, ba người trong xóm cũ tới bệnh viện.

Cô Thu đầu hẻm đi trước, cầm cái túi trái cây làm lý do. Chú Dư sửa xe đi sau. Ông Bảy Rớt đi cuối, tay cầm một tờ giấy gấp làm bốn.

Họ đứng ở khoảng sân trước cửa khoa, chỗ có mấy cái ghế đá, chỗ lúc nào cũng có ba bốn chục người ngồi chờ.

— Cậu Nam, chuyện là thế này.

Cô Thu mở lời.

— Tiền cậu trả hôm nọ là gốc. Còn phần lãi ba năm, cậu tính lại cho tôi với.

Chú Dư nói phần chú ấy. Ông Bảy Rớt thì không nói với anh. Ông ta quay ra phía mấy cái ghế đá, mở tờ giấy ra, đọc to.

— Đây, tôi cộng đây, có giấy đây. Gốc bốn triệu, ba năm, lãi ngày, cộng ra ba mươi hai triệu. Tôi cho cậu vay lúc mẹ cậu nằm ở đúng cái khoa này, cậu nhớ chứ?

Ông ta gập tờ giấy, chỉ nó vào ngực anh.

— Có tiền mua nhà mà không có tiền trả nợ. Người ta đi ở nhà riêng mặt ngõ, để tôi đi xe đạp lên tận đây đòi bốn triệu. Bà con nghe có được không.

Mấy cái ghế đá quay lại. Có hai ba người đứng lên cho rõ.

Hữu Nam đặt tờ biên lai vào cặp. Anh không nhìn ra mấy cái ghế đá. Anh nhìn ông Bảy Rớt, rồi anh nói, giọng thường, giọng anh vẫn dùng để đọc một tờ lệnh điều việc.

"Chú cho con vay bốn triệu ngày mười sáu tháng Mười một năm ngoái, buổi tối, ở cái bàn nhà chú. Chú đưa con ba tờ năm trăm với một tệp hai trăm, con đếm trước mặt chú. Lúc đó chú nói lãi hai phần trăm một tháng, chú nói bằng miệng, không có giấy, nên tối đó con về con ghi vào sổ, ghi cả câu chú nói: cứ tính như người ta, hai phẩy không, chú không lấy hơn của cháu.

"Con trả chú gốc bốn triệu ngày mười tám tháng Năm, chú ký vào giấy biên nhận, giấy đó con giữ, chú giữ một bản. Từ mười sáu tháng Mười một tới mười tám tháng Năm là một trăm tám mươi ba ngày, sáu tháng lẻ ba ngày.

— Bốn triệu, hai phần trăm một tháng, sáu tháng lẻ ba ngày. Lãi là bốn trăm tám mươi tám nghìn.

Sân im một khoảng. Ông Bảy Rớt mở tờ giấy của ông ta ra lần nữa, nhìn xuống đấy.

— Cậu nói ba năm.

Hữu Nam nói tiếp.

— Ba năm là từ hồi con còn ở dãy nhà bà Tư, chưa vay chú đồng nào. Còn cái ba mươi hai triệu của chú là chú tính lãi ngày, tính chồng lên, tính đủ ba năm cho một khoản vay sáu tháng.

Ông ta há miệng ra, chưa kịp thành câu.

— Chú Bảy.

Hữu Nam nói.

— Trong cuốn sổ của con còn hai khoản nữa của chú. Không phải chú nợ con. Là chú nợ người khác trong xóm, có ngày, có số, con đọc trên hai tờ giấy chú kẹp dưới mặt kính cái bàn nhà chú, hôm con sang sửa quạt cho chú. Con không đọc ở đây. Chú muốn con đọc thì con đọc.

Ông Bảy Rớt gấp tờ giấy lại, gấp nhỏ hơn lúc ban đầu, nhét vào túi áo.

Cô Thanh Trúc tới lúc bốn giờ hai mươi, có cả bé Ngọc đi cùng. Cô ngồi xuống ghế đá, kê cặp lên đầu gối, viết ba tờ biên nhận bằng tay: họ tên, số chứng minh, số gốc, ngày vay, mức lãi hai bên nói miệng, số lãi tính ra, tổng nhận. Cô đọc to từng tờ trước khi đưa bút.

Bốn trăm tám mươi tám nghìn cho ông Bảy Rớt. Bốn triệu năm trăm năm mươi tám nghìn cho cô Thu. Chú Dư không thoả thuận lãi hồi đó nên không có phần lãi, chú nhận một trăm nghìn tiền anh gửi thêm cho chú đổ xăng.

Cả ba người ký. Ông Bảy Rớt ký cuối, ký xong ông ta hỏi cô Thanh Trúc tờ này có phải ra công chứng không. Cô nói không cần, mà bác cứ giữ một bản.

Tám giờ tối, mẹ anh ngủ trong phòng, cửa kính có tấm màn xanh. Hữu Nam ngồi ở hàng ghế nhựa ngoài hành lang. Ông Tám Lành tới sau ca, còn mặc áo bảo vệ, mang theo một bịch cháo nóng buộc quai.

Ông ngồi xuống cạnh anh, không hỏi bệnh tình. Ông đưa bịch cháo, đợi anh ăn.

— Nhà tôi mất ở tầng bốn cái bệnh viện bên kia sông.

Một lúc sau ông nói.

— Năm hai nghìn mười lăm. Hồi đó tôi có tiền, cậu ạ. Tôi làm tổ trưởng, tôi có tiền hơn bây giờ nhiều. Tôi đóng phòng riêng cho bà ấy, tôi mua thuốc ngoại, tôi thuê hai đứa điều dưỡng.

Ông nhìn cái cửa kính có màn xanh.

— Rồi tôi cũng ngồi ngoài hành lang. Ngồi đúng cái ghế như cái ghế này, ghế nhựa, có lỗ ở lưng ghế. Tôi ngồi từ mười giờ đêm tới bốn giờ sáng.

Ông vỗ hai cái vào đầu gối anh, rồi đứng lên.

— Cậu ăn hết bịch cháo đi. Ăn thì mai còn đứng được.

Ông đi. Hành lang còn tiếng máy trong phòng, tiếng xe đẩy ở đầu kia.

Hữu Nam ăn hết bịch cháo. Rồi anh lấy điện thoại ra. Anh mở ô tìm kiếm, và anh gõ vào đấy một cái tên anh đã biết bảy năm, cái tên anh chưa gõ lần nào.

Lý Quốc Hoà.

Kết quả đầu tiên là một tấm ảnh. Người đàn ông trong ảnh chừng ngoài năm mươi, tóc chải, đứng bắt tay một người mặc áo blouse, giữa hai người là một tấm bảng in chữ lớn: lễ ký kết hợp tác toàn diện. Cái tên bệnh viện trên tấm bảng ấy là cái tên đang in trên tờ biên lai một trăm chín mươi bốn triệu trong cặp anh.