Bốn chữ Vạn Hoà góc bìa

Ngay sau bữa trưa, nhị thúc ôm cặp tộc phả bọc vải đỏ sang nhà nãi nãi. Đặt cặp xuống bàn nước xong, ông tuyên bố với cả nhà đang ngồi quanh đó rằng rằm tháng bảy tới lúc mở từ đường tu sổ. Mỗi rể trong họ phải nộp một dòng khai nghề nghiệp viết tay để ông chép thẳng vào trang mới. Từ cuốn sổ tay mang theo, ông xé sẵn một xấp giấy trắng khổ đôi, chia cho mỗi người một tờ. Ông dặn viết gọn ba đến năm chữ là vừa, đừng dài dòng như đơn xin việc. Chữ ai người ấy tự viết, không được nhờ người khác chép hộ.

Nhị thúc đặt tờ giấy cuối cùng trước mặt Tạ Chi Hành đang ngồi lau bàn nước gần đó. Không nhìn thẳng vào ai, ông cất giọng đủ to cho cả gian nhà nghe:

— Chép bằng chữ của các cháu, không phải chữ chú, để đời sau nhìn vào biết ai làm nghề gì bằng chính tay người đó.

Nói xong, ông ngồi xuống ghế đối diện chờ.

Tạ Chi Hành gác khăn lau sang một bên, cầm cây bút bi để sẵn trên bàn nước, không hỏi lại câu nào. Viết liền một mạch xong, anh đẩy tờ giấy về phía nhị thúc, gập đôi cây bút đặt ngay ngắn lên trên. Trên giấy chỉ có đúng ba chữ: kinh doanh tự do.

Nhị thúc đọc to cho cả nhà nghe:

— Kinh doanh tự do.

Ông gật gù mấy cái rồi cười nhạt, gấp tờ giấy làm tư nhét vào cặp tộc phả:

— Chú cứ tưởng làm cho hãng lớn hãng bé gì, hoá ra cũng chỉ là buôn bán lặt vặt, ai thuê gì làm nấy. Ghi vào tộc phả cho có chứ để hậu thế đọc thì cũng chẳng vẻ vang gì.

Vãn Nghi đứng ở cửa bếp nghe hết câu đó, không nói lại một lời nào. Cô chỉ nhìn Tạ Chi Hành cúi xuống cầm lại khăn lau bàn. Tay anh không dừng một nhịp nào giữa câu nói của nhị thúc.

Chiều hôm đó, Vãn Nghi lo dọn giỏ đồ giặt như mọi tuần, xuống bếp gom hết quần áo bẩn chất sẵn trong chậu. Nhớ ra chiếc áo sơ mi Tạ Chi Hành mặc hôm qua vẫn vắt trên thành ghế trên gác, cô liền xách giỏ không lên lấy nốt. Gian phòng trên gác do nãi nãi dọn riêng cho hai người từ hồi mới ký hợp đồng, để họ hàng ghé qua thấy có chỗ ngủ chung cho phải phép, dù chiếc giường trong đó gần như không ai nằm.

Thấy cửa phòng khép hờ, Vãn Nghi đẩy cửa bước vào, nhận ra chiếc áo sơ mi vắt đúng chỗ cũ trên thành ghế. Trên mặt bàn cạnh đó có một tập hồ sơ dày cỡ hai ngón tay, bìa dán nhãn phân loại in sẵn. Góc trên bên phải in rõ bốn chữ Vạn Hoà bằng phông chữ đậm. Cô cầm áo lên rồi khựng lại một nhịp, ánh mắt dán chặt vào cái nhãn đó.

Cô đặt chiếc áo xuống mép giường, cầm tập hồ sơ lên mở ra xem. Trang bìa trong ghi tên đơn vị nộp là hợp tác xã sao trà Hạ Khê. Dưới đó là một xấp giấy tờ kẹp gọn bằng kẹp bướm. Cô lật tới trang thứ tư, nơi in bảng kê chứng nhận dư lượng. Vừa lật tới, cô đã thấy ngay góc trang một vệt mực xanh loang thành hình giọt nước, mép vệt đã khô cứng lại từ lâu.

Vệt mực đó cô nhận ra ngay, không cần nhìn lại lần hai. Chính tay cô làm rơi xuống đúng góc trang này hôm mùng ba tháng tư, lúc ngồi lật bản lưu trên nóc tủ nhà nhị thúc. Cây bút bi trên tay cô lúc đó bật nắp chảy mực xuống đúng chỗ này, rồi cô vội lau đi nhưng không sạch hết.

Tập hồ sơ trên bàn chính là bản cô đã cầm qua tay ở nhà nhị thúc hôm ấy. Người duyệt hồ sơ của cả thôn Hạ Khê ngồi ngay trong căn phòng này, ngủ dưới bếp nhà mình mỗi đêm.

Tiếng bước chân dưới cầu thang vọng lên. Vãn Nghi đứng nguyên tại chỗ, tập hồ sơ mở sẵn trên tay, cho tới khi Tạ Chi Hành đi lên đầu cầu thang. Thấy cô đang cầm tập giấy, anh dừng hẳn lại, không bước thêm bước nào vào phòng. Vãn Nghi nhìn thẳng vào anh, nhạt giọng hỏi:

— Tập này ở đâu ra vậy, anh?

Tạ Chi Hành không trả lời câu đó, đứng yên ở đầu cầu thang thêm một lúc. Ánh mắt anh nhìn tập hồ sơ trên tay cô rồi mới nhìn lên mặt cô. Anh cất giọng đều đều:

— Đặt xuống đi, xuống nhà thôi, cơm chín rồi.

Nói xong, anh quay người bước xuống trước, không đợi cô trả lời.

Vãn Nghi đặt tập hồ sơ lại đúng chỗ cũ trên bàn. Xách chiếc giỏ đồ giặt trống không cùng chồng áo chưa kịp gom, cô đi ra tới đầu cầu thang. Đến bậc dưới cùng, cô đặt hẳn chồng áo xuống, bước xuống nhà mà không quay đầu nhìn lại.