Ra tới quán nước đầu ngõ

— Măng khô ngon, không có diêm sinh đâu

.

— Ai hỏi em chuyện măng!

, chị Lành chép miệng, tay vẫn không ngừng vặt gốc rau cải.

— Chị hỏi người ngồi kia kìa. Họ hàng dưới quê lên hay người dưng? Rõ dở hơi, thân mình lo chưa xong còn đèo bòng

.

Bà Thoa ngồi trên cái ghế đẩu thấp ở góc trong cùng, chẳng buồn ngước lên, tay nhặt từng cây nấm hương trong cái mẹt tre. Con dao nhỏ trong tay bà cứ

— tách

một tiếng là một mẩu chân nấm rơi xuống đất, phần mũ thả gọn vào rổ. Nhặt hết nấm, bà kéo mấy bó miến bị tuột lạt, quấn lại, thắt nút thật chặt rồi xếp dựng vào góc vách. Người không quen buôn bán đồ khô không tài nào buộc được cái nút miến gọn gàng nhường ấy.

Chị Lành nheo mắt nhìn đôi tay thoăn thoắt của bà, cái miệng đang chực xách mé bỗng ngậm lại nửa chừng. Chị hừ một tiếng nhỏ trong mũi, quay ngoắt sang xếp lại mấy mớ rau muống dập ngọn, nhưng cái liếc xéo ném về phía tôi vẫn là cái nhìn dành cho một đứa dại. Tôi thở hắt ra một hơi dài, gấp mảnh giẻ lại.

Bà Thoa cứ thế ngồi ngay cửa ki-ốt số 12, như một cái bóng sẫm màu lọt thỏm giữa những bao tải mộc nhĩ và nấm hương.

---

Gần trưa, tầng hầm đông người, quầy hàng nồng nặc mùi măng lẫn mùi ẩm. Một người đàn bà xách chiếc làn nhựa đỏ bước vào, ngón tay bấm thử vào tai nấm mộc nhĩ khô tôi vừa bày ra mẹt.

— Cân cho tôi ba lạng mộc nhĩ cánh to

, người khách bảo, mắt đảo qua bà Thoa đang ngồi cắt chân nấm ngay phía sau lưng tôi.

— Bà cụ nhà cô đấy à?

.

Lưỡi dao con trên tay bà Thoa bỗng dừng sững giữa cuống nấm. Quầy hàng bỗng im ắng đến mức tôi nghe rõ cả tiếng ruồi vo ve. Sau lưng tôi, hơi thở của bà chừng như cũng nín lại, chờ đợi một cái tên, một danh phận thốt ra từ miệng đứa con dâu cũ.

Tôi bốc từng tai mộc nhĩ bỏ lên đĩa cân, nhìn kim nhảy qua vạch ba lạng một chút. Miệng tôi đắng ngắt. Gọi một tiếng mẹ chồng thì nghẹn họng, mà bảo người quen dưới quê lên thì là nói dối. Khách chìa tiền ra. Tôi rút tiền thừa trong ngăn kéo, đếm một lượt, rồi run tay đếm lại lượt nữa.

— Dạ không

, tôi đưa tiền thừa cho khách, giọng nhỏ xíu.

— Bà cụ ở cùng phòng trọ với tôi thôi

.

Người khách gật đầu, nhận bọc mộc nhĩ rồi lẫn vào dòng người giữa lối đi. Tôi đứng chôn chân một lúc, rồi chầm chậm quay người lại.

Bà Thoa đã cúi gục đầu xuống từ lúc nào. Lưỡi dao con lại lia nhanh thoăn thoắt trên từng cuống nấm, tiếng

— tách, tách

vang lên dồn dập, sắc ngọt và lạnh ngắt hơn hẳn lúc nãy. Bà không ngẩng lên nhìn tôi lấy một lần. Cả buổi chiều hôm ấy cho tới lúc dọn hàng, gian ki-ốt chỉ còn lại tiếng sọt tre va vào nhau và tiếng thở nặng nề của hai con người không mở miệng lấy một lời.

---

Tối mịt, ngọn đèn sợi đốt trong phòng trọ vàng vọt như sắp lịm đi.

Tôi đang cúi nhặt mấy cọng rau muống úa thì nghe tiếng lạch cạch sau lưng. Quay lại, tôi thấy bà Thoa đang quỳ gối trên manh chiếu cói, hai tay run rẩy túm chặt miệng cái túi vải bạt đựng mấy bộ quần áo cũ. Bà rút một sợi dây chun bản to, cắn răng quấn ba vòng quanh miệng túi, siết thật chặt.

— Bà làm cái gì thế?

, tôi buông mớ rau xuống nền xi măng, cất tiếng hỏi trống không.

Bà Thoa chống một tay xuống nền nhà, gắng gượng đứng dậy, tay kia với lấy cây gậy tre dựng ở góc cửa.

— Tôi về

, giọng bà khàn đặc, khô khốc.

— Về với con trai tôi. Dưới quê còn có bàn thờ ông Đoàn, bỏ lạnh tanh mấy tuần nay không ai thắp cho nén hương, tôi nằm đây không nhắm mắt được

.

Cái tên ông Đoàn buột ra làm ngực tôi thắt lại một cái. Ngày tôi bước chân về làm dâu, ông đã mất được một năm. Bà Thoa dắt tôi lên nhà trên thắp nén hương trước ảnh ông, rồi đứng ngay cạnh bàn thờ ấy dặn phận dâu con cấm tiệt chuyện cãi mẹ chồng nửa lời. Sáu năm trời tôi cắn răng dưới cái mái nhà ấy. Giờ cái bàn thờ ở Đồng Vang lại được lôi ra làm cái cớ để người đàn bà này phủi sạch những ngày ngồi nhờ ở đậu.

Tôi đứng im trơ trơ nhìn bà khập khiễng xách cái túi bước qua bậc cửa. Ngõ Trại Mía đã tối om. Tôi cài then cửa phòng rồi rảo bước đi theo. Tôi giữ khoảng cách chừng chục mét, chỉ nhìn thấy cái lưng còng nhấp nhô theo từng nhịp gậy gõ lục cục xuống mặt ngõ lồi lõm sỏi đá.

Bà Thoa đi hết con ngõ tối, bước ra tới vỉa hè đường lớn thì dừng lại trước quán nước chè chén đầu ngõ. Chỗ này xe ôm hay đậu, người chờ xe đêm về các tỉnh cũng hay đứng đấy. Bà Thoa kéo một cái ghế nhựa thấp ở bàn ngoài cùng, khó nhọc ngồi xuống, ôm khư khư cái túi quần áo trên đùi.

Bà ngồi yên dưới ánh đèn cao áp vàng vọt. Người đàn ông trung niên ngồi bàn bên cạnh đang rít dở điếu thuốc lào, thấy bà già ngồi co ro thì quay sang hỏi với.

— Bà cụ đi đâu mà đêm hôm xách đùm xách gói thế kia?

.

Bà Thoa giật mình, ngón tay càng bấu chặt vào cái túi, lí nhí đáp qua kẽ răng.

— Tôi đợi xe

.

— Giờ này xe về các huyện hết chuyến rồi, còn mỗi xe chạy đường dài thôi!

, người đàn ông ngả điếu, gõ nõ cho xái rơi xuống đất rồi quay đi.

Bà Thoa không đáp lại, chỉ im lặng cúi đầu. Tôi đứng nép dưới bóng tối của cây cột điện cách đó một đoạn, mắt nhìn đăm đắm vào túi áo cánh của bà. Cái điện thoại cũ trong đó không một lần sáng đèn, không một hồi chuông. Thằng Tùng con trai bà, đứa con bà tôn thờ cả đời, chẳng hề có lấy một cuộc gọi. Bà bảo về với con trai, nhưng đến cái số máy của nó bà còn chẳng buồn bấm gọi, hoặc có gọi cũng chẳng ai bắt máy.

Gió đêm từ mạn sông thổi thốc vào mang theo hơi lạnh buốt giá. Hơn ba mươi phút trôi qua, cốc nước chè bà cũng không buồn gọi, người ta lục tục dọn bàn ghế chuẩn bị đóng quán.

Bà Thoa thở dài một tiếng nặng trịch. Bà chống gậy vào đầu gối, run rẩy đẩy người đứng dậy. Không vẫy xe, không ngó nghiêng ra phía lòng đường thêm một lần nào nữa, bà lầm lũi quay gót đi ngược vào con ngõ Trại Mía. Lúc đi ngang qua cây cột điện nơi tôi đứng, mắt bà nhìn thẳng về phía con ngõ sâu hun hút, không liếc sang tôi lấy một cái, như thể tôi chỉ là một vệt bóng tối bên đường.

---

Vừa chạm tới đầu dãy trọ, tôi đã thấy chú Thuận ngồi lù lù trên cái ghế nhựa xanh chắn ngay trước lối đi chung. Chú đang cầm cái quạt nan phe phẩy xua muỗi, mắt lim dim nhưng khi nghe tiếng gậy lục cục của bà Thoa thì mở to hẳn ra.

Ánh mắt chú Thuận quét từ cái túi trên tay bà Thoa sang mặt tôi, rồi đứng lại ở đó. Tôi nín thở, nhớ cái giao hẹn hôm trước, chỉ sợ chú đuổi ngay giữa đêm. Nhưng chú không nói nửa lời, chỉ lẳng lặng thu chân lại nhường đường cho hai người lách qua.

Vào đến phòng, bà Thoa thả phịch cái túi xuống chân tường, ngồi bệt xuống manh chiếu của mình, mắt nhìn trừng trừng vào khoảng không trước mặt.

Tôi cúi người, nắm lấy mép manh chiếu cói của mình, giật mạnh một cái kéo xích lại gần manh chiếu của bà. Khoảng xi măng giữa hai mép chiếu hẹp đi chừng một gang tay so với mấy hôm trước. Tôi quay sang góc bếp ga mini, đổ nước vào cái ấm nhôm cũ rồi bật bếp. Ngọn lửa xanh bùng lên, soi rõ mảng lưng còng bất động của bà già sáu mươi bảy tuổi.

— Mai bà cứ ra quầy ngồi cho đỡ chật phòng

, tôi quay lưng lại phía bà, tay cầm cái nắp ấm nhôm gõ nhẹ vào miệng ấm, giọng đều đều, không mang theo chút oán nào.

— Ngồi nhà một mình lú lẫn ra đấy

.

Bà Thoa không ừ hữ lấy một câu, nhưng tiếng thở nặng đứt quãng phía sau đã dịu bớt phần nào.

Cửa phòng khẽ cọt kẹt. Chú Thuận đứng ở bậu cửa tự bao giờ, trên tay bê một chiếc nồi nhôm nhỏ còn bốc khói nghi ngút. Chú bước vào, đặt nửa nồi cơm nếp thơm lừng mùi hành phi lên cái bàn nhựa đỏ ở góc phòng.

— Nếp cái hoa vàng nhà dưới quê gửi lên ban chiều

, chú Thuận nói cộc lốc, mắt liếc qua hai manh chiếu vừa được kéo lại gần nhau rồi nhìn cái túi vải bạt góc tường.

— Ăn nóng cho ấm bụng rồi mà ngủ. Đêm hôm đi lại ngã gãy xương ra đấy lại khổ con khổ cháu

.

Nói dứt câu, chú quay lưng đi thẳng về phòng mình, khép hờ cánh cửa sắt lại.

Bà Thoa vẫn ngồi bất động, hai tay đặt trên đầu gối gầy guộc. Bà không nói vì sao bà muốn đi, cũng chẳng giải thích vì sao lại quay về cái xóm trọ tồi tàn này. Trong góc tối, nồi cơm nếp vẫn tỏa ra làn khói mỏng trắng nhờ. Dưới quê Đồng Vang, ngôi nhà cấp bốn của ông Đoàn lúc này chắc đang khóa cửa trong bóng tối. Nhưng những thứ bị khóa lại ở đó rồi cũng sẽ có ngày tự tìm đến tận nơi này.