Chữ ký từ chối trên tràng kỷ

Tôi gật đầu lấy lệ, tai dồn cả vào sau lưng. Qua khe cửa, tôi nghe tiếng nắp hộp bánh quy sắt mở ra kêu

— két

, rồi dập lại.

Tay tôi đè lên ngực áo, chỗ tờ giấy gấp tư. Tôi sợ bà đổi ý, không cho tôi đi cùng nữa.

Cửa mở. Bà Thoa bước ra, tay đang cài lại cái khuy áo, mặt phẳng lặng. Bà không nói gì, tôi không hỏi. Bà Tâm tiến lại đỡ khuỷu tay bà.

Tôi khoá cửa phòng, xách túi vải đi theo hai người ra xe.

Gần một tiếng sau, xe dừng trước căn nhà cấp bốn mái ngói mọc rêu của bà ở Đồng Vang. Khoá cửa đã hoen, cây khế bên miệng giếng khơi rụng lá đầy sân.

Bà Thoa mở khoá, bước vào, đứng trước bàn thờ ông Đoàn. Từ đêm bị bỏ ở bến xe tới giờ, đây là lần đầu bà về. Bà không khóc, chỉ phủi bụi cái bình hoa nhựa, thắp ba nén hương, rồi chống gậy sang thẳng nhà thờ họ Lê. Tôi đi sát ngay sau lưng bà.

---

Nhà thờ họ Lê ngào ngạt mùi hương trầm. Ông Khuê, trưởng họ, ngồi giữa bộ tràng kỷ gỗ gụ, trên hương án có mâm đồng đựng trầu cau. Hai bên là bà Nhâm, Tùng, Trang và mười mấy người trong họ. Bà Tâm ngồi góc ghế gần cửa, tôi ngồi cái ghế đẩu sát vách.

Tôi để cái túi vải trên đùi, ngồi im chờ người ta gọi tới tên mình.

— Chuyện đất đai của anh Đoàn

, bà Nhâm nói trước, giọng chan chát.

— Anh ấy mất rồi, chị Thoa thì đi đằng chị Thoa bao năm nay. Phần hương hoả mảnh đất ấy phải quy về cho họ, cho con cháu trong dòng tộc gánh vác, chứ không thể để thất thoát ra ngoài được

.

Bà Nhâm đòi bằng miệng, không có tờ giấy nào. Tùng thì đặt giấy lên bàn trước rồi mới nói: bản sao giấy khai sinh, giấy tờ nhân khẩu có dấu đỏ.

— Chuyện mảnh đất

, Tùng nói chậm.

— Mẹ tôi mấy tháng nay sống ở nhờ nhà người ngoài, việc này cả họ Lê phải xem lại trách nhiệm và danh dự của dòng tộc

.

Mấy chục cặp mắt đổ dồn về phía tôi. Trang ngồi cạnh Tùng bấm điện thoại, không ngẩng lên.

— Đất ấy đền bù cả tiền lẫn suất tái định cư là gần hai tỷ chín

, một người đàn ông ở hàng ghế bên phải nói hớt lên.

Ông Khuê rót nước, mời trầu. Tiếng bàn tán vừa dâng lên, ông gõ mu bàn tay xuống mặt tràng kỷ một cái.

— Ngồi xuống

, ông Khuê phẩy tay bảo người vừa nói, rồi quay sang nhìn thẳng vào góc tường nơi tôi đang ngồi.

— Chị Hạnh, chị có nói gì không?

Bà Thoa ngồi ở mép tràng kỷ, hai tay chồng lên đầu gậy, từ đầu buổi chưa nói một câu.

---

Tôi đứng dậy. Cả nhà thờ im phăng phắc.

Tôi hạ giọng, nói chậm hơn thường ngày:

— Thưa ông, thưa các bác, các chú trong họ. Chuyện đất đai nhà ông Đoàn, cháu là người ngoài, cháu hoàn toàn không có tư cách gì để đòi hỏi hay can thiệp vào

.

Tôi rút tờ giấy gấp tư trong túi áo trong ra, đặt lên mặt tràng kỷ, cạnh mâm trầu.

— Cháu chỉ làm được đúng một việc

, tôi nói.

— Đây là giấy từ chối nhận mọi khoản đền bù và mọi phần trong suất tái định cư của mảnh đất đứng tên bà Phạm Thị Thoa. Cháu không nhận một đồng nào, không đứng tên phần nào

.

Tôi đọc to một lượt, rồi ký tên trước mặt ông Khuê.

Cả nhà thờ im.

Bà Nhâm cười nhạt:

— Cô ký trên giấy thế này cho đẹp mặt với thiên hạ thôi! Chắc gì đằng sau cô không ăn chia riêng với chị Thoa? Mấy trò này ai mà chả làm được!

Tôi không đáp. Ông Khuê cầm tờ giấy lên đọc, rồi ngẩng lên nhìn Tùng. Bà Tâm ở góc cửa mở sổ ra ghi. Tùng không nhìn tôi, cài lại chiếc khuy cổ tay áo.

Gần hai tỷ chín ấy, phần tôi là không đồng nào. Tôi vừa bỏ đi cách cuối cùng để chứng minh mình không vì tiền, vậy mà người ta vẫn đọc nó thành một nước đi.

Bà Thoa buông tay khỏi đầu gậy, dựng gậy vào mép tràng kỷ, rồi đưa bàn tay run run lên khuy áo trong.