Micro và mâm cơm chủ nhật

Bố mới dứt câu thứ ba:

— Tôi lên để nói cho rõ tiền nong của bà con đã đi về đâu

, thì bóng ông Hoạt ở khe cửa thoát hiểm thoắt cái quay lưng, sải bước thật nhanh ra lối hành lang vắng.

Hội trường bắt đầu rộ lên những tiếng xì xào như đàn ong vỡ tổ. Bố vẫn đứng đó, micro áp sát miệng, đọc rành rọt từng con số đã hằn sâu trong trí nhớ:

— Mảnh vườn hương hoả ông bà để lại riêng cho tôi, tôi đã bán một tỷ hai. Tôi chuyển khoản hai lần, lần đầu tám trăm triệu, lần sau bốn trăm triệu, ghi rõ nội dung nộp tiền là góp vốn tự nguyện. Ngôi nhà cấp bốn có bàn thờ vợ tôi, tôi bán bảy trăm hai mươi triệu, chuyển đi tròn bảy trăm triệu. Tôi rủ ông Chuẩn góp hai trăm năm mươi triệu. Tôi rủ cô Tảo góp một trăm năm mươi triệu, là số tiền cô ấy chắt bóp để dành mổ mắt cho chồng

.

Bà Tảo ngồi cạnh ông Chuẩn bỗng cứng đờ người. Chiếc khăn mùi soa bạc màu trong tay bà bị vặn lại, bóp dần thành một nắm nhỏ trong lòng bàn tay gầy guộc.

— Họ trả lãi mồi cho tôi ba lần, mỗi lần chín triệu đồng, rồi tắt hẳn

, tiếng bố nghẹn lại giữa khoảng không im phăng phắc.

— Tôi mượn cuốn sổ bìa xanh của hội hưu trí phường đưa cho người ta chụp lại danh sách. Lời hứa lấy lại tiền gốc trả cho ông Chuẩn, cô Tảo là thứ duy nhất trói tôi phải đứng tên cho họ đến ngày hôm nay

.

Những người già trong hội hưu trí ngồi rải rác quanh phòng quay sang nhìn nhau, không ai nói câu nào. Ở cửa ra vào, thiếu tá Sĩ tỳ cuốn sổ công tác lên cánh tay, ngòi bút bi chạy thoăn thoắt trên mặt giấy.

Ông Chuẩn kéo vạt áo lau tròng kính, lau xong lại đưa lên lau tiếp, mắt đỏ hoe nhìn lên sân khấu. Bố buông thõng cánh tay cầm micro, đứng chơ vơ giữa ánh đèn rọi. Nói ra hết rồi, rũ sạch cái danh mồi nhử rồi, ông còn giữ lại được gì cho thân mình nữa đâu?

---

Tháng ba năm sau, ngày phiên toà, gió xuân thổi dọc dãy hành lang toà án mang theo hơi ẩm lạnh buốt của những ngày mưa phùn.

Bên trong phòng xử án ban nãy, Huyền và chị Liễu ngồi im lìm ở khu vực dành cho bị cáo, cạnh họ là ông Hoạt, người hôm hội thảo đã chuồn ra lối thoát hiểm mà rốt cuộc không thoát được, đầu cúi gục không dám ngoái lại phía sau. Bố tôi đứng trước bục khai báo với tư cách người bị hại lẫn người tố giác, mái tóc bạc thêm quá nửa chỉ sau một mùa đông. Toàn bộ tài khoản của đường dây bị phong toả, số tiền thu hồi được vỏn vẹn sáu trăm hai mươi triệu đồng đem chia theo tỷ lệ tổn thất. Bố nhận về khoảng một trăm tám mươi triệu trên tổng số một tỷ chín đã mất trắng. Mảnh vườn và căn nhà cấp bốn ở quê đã sang tên đổi chủ qua hai đời công chứng, chẳng còn cách nào chuộc lại.

Doanh bước ra cạnh bậu cửa sổ, rút từ áo khoác ra hai chiếc phong bì dày cộm đưa sang chỗ ông Chuẩn với bà Tảo.

— Tiền công ty hoàn lại đợt đầu đây bố

, Doanh nói với ông Chuẩn, giọng ráo hoảnh.

— Họ ưu tiên giải quyết trước cho các cổ đông diện chính sách, con ký biên bản nhận thay dưới phòng tài vụ rồi

.

Bố anh tháo kính lão, cầm góc phong bì hai trăm năm mươi triệu, ngước lên nhìn con trai một lúc thật lâu mà không nói lời nào.

Doanh quay sang bà Tảo, chìa chiếc phong bì một trăm năm mươi triệu:

— Phần của cô đây ạ. Toà họ làm thủ tục khấu trừ thuế thu nhập tại nguồn luôn rồi nên nhận tròn số, cô không phải nộp thêm khoản gì đâu

.

— May quá cháu ơi

, bà Tảo ôm khư khư chiếc phong bì vào ngực, viền mắt ướt nhoè.

— Có khoản này cô đưa chú đi viện mắt Trung ương ngay tuần tới. Bác sĩ bảo để quá tháng giêng là hỏng hẳn một bên

.

Một người đàn ông trạc tuổi bố tôi trong hội hưu trí đi ngang qua dãy ghế chờ. Nhác thấy bố tôi đứng nép bên cột bê tông, ông ta liền quay ngoắt mặt sang hướng khác, rảo bước thật nhanh xuống cầu thang. Bố cụp mắt, nhìn mũi giày đã sờn rách của mình. Ông sẽ không về quê nữa. Bàn thờ mẹ từ nay phải đón lên thành phố, ngày giỗ cũng làm ở đây.

Doanh bước đến chắn trước mặt tôi, chìa ra một phong bì khác, độ dày không kém hai chiếc kia:

— Phần của bác Trọng đây em. Cầm lấy lo chỗ ở cho bác

.

— Anh cất đi

, tôi nhìn thẳng vào tay anh, gằn giọng.

— Bác tuổi này rồi, không có đồng phòng thân thì xoay xở sao được?

Doanh vẫn giơ tay, không chịu rụt lại.

— Em bảo anh cất đi

.

Tôi cầm lấy chiếc phong bì, nhét ngược lại vào túi áo khoác của Doanh, rồi cúi đầu, miết đi miết lại nếp gấp tờ giấy khai của bố cho phẳng. Tôi biết thừa hai chiếc phong bì kia gom từ đâu ra: chẳng có công ty nào hoàn tiền cả, bốn trăm triệu ấy là tiền túi của anh Doanh, rút từ cái kho ở chợ Đông Trạch ra. Nhìn ông Chuẩn và bà Tảo ôm tiền ra về thanh thản, lòng tôi nhẹ bẫng một nửa, nhưng nửa còn lại thì đắng ngắt. Hết sạch tiền bạc, nhà cửa tiêu tan, bố tôi biết về đâu giữa cái đất Hà Nội này?

---

Căn phòng phía sau tiệm may ở ngõ Cây Gạo sực mùi cơm nếp mới.

Bàn thờ mẹ được kê ngay ngắn trên chiếc kệ gỗ cạnh cửa sổ, nhìn thẳng ra vòm cây râm mát. Phía dưới, cái máy khâu con bướm chân đạp bằng gang của mẹ để lại, mặt gỗ còn vệt dầu đen, kê ngay cạnh cửa sổ. Cửa tiệm ngoài mặt ngõ đã mở lại được hơn nửa tháng, tiếng mô tơ chạy ro ro suốt ngày. Tôi thuê thêm ba chị thợ trong ngõ ra phụ việc ngoài tiệm, nhận cắt may áo dài cho khách quanh vùng.

Hôm nay chủ nhật, Doanh sang ăn cơm trưa.

Mâm cơm đặt giữa manh chiếu cói trải trên nền gạch hoa. Tôi bưng đĩa đậu phụ sốt cà chua từ gian bếp nhỏ đặt xuống chiếu, ngước lên nhìn bố:

— Bố... rửa tay rồi vào ăn cơm đi bố

.

Tiếng

— bố

thốt ra khỏi miệng tôi vẫn còn hơi khựng lại, nghe gượng gạo như người tập nói tiếng lạ.

— Ừ, bố xong ngay

, bố đáp cụt lủn rồi quay đi.

Bố cầm chiếc khăn bông cũ lau đi lau lại mép khung ảnh của mẹ, rồi lại cúi xuống xếp lại tập vở toán ô ly của mấy đứa trẻ con quanh xóm. Buổi sáng bố dậy sớm đi chợ đầu mối xách rau dưa về cho tiệm, buổi chiều rỗi rãi thì kê bàn dạy kèm môn toán cho ba đứa nhỏ con chị bán tạp hoá đầu ngõ. Bố kiếm việc làm quần quật từ sáng đến tối, chân tay không lúc nào ngơi, như thể ngồi yên một lúc là lại thấy mình vô tích sự.

Tôi đứng tựa vào thành cửa bếp, hít liền hai nhịp ngắn bằng mũi, cố nén tiếng thở dài. Có những buổi chập choạng tối, đứng từ sau quầy nhìn vào gian phòng sau, tôi cứ sợ bố chịu ở lại chốn này chỉ vì ông chẳng còn nơi nào khác để dung thân, chứ không phải vì muốn nương tựa vào đứa con gái này.

Tôi quay lại chỗ chạn bát, tráng lại ba chiếc cốc thuỷ tinh, sắp đũa ra mâm, mắt vẫn dõi theo từng cử động vụng về của bố.

Doanh đã ngồi sẵn ở mép chiếu, thấy bố con tôi nhìn nhau ngập ngừng thì với tay cầm lấy chiếc bát sứ, chìa về phía nồi cơm:

— Bác xới cho cháu bát lưng thôi nhé, nay bác nấu dẻo ngon quá

.

Vẫn là cái nồi nhôm hôm nào bị bỏ dở trên bếp củi ở xóm Chay, nay mang ra đây nấu lại, đặt giữa mâm. Bố đón lấy chiếc bát từ tay Doanh. Đôi tay gầy gò của người đàn ông cả đời chỉ quen cầm viên phấn với tập giấy tờ run run xới từng bát cơm đầy.

Bố quay sang, đưa bát cơm về phía tôi:

— Cơm này... con

.

Ngón tay cái của bố miết nhẹ vào khớp ngón trỏ của tôi lúc trao bát. Hơi nóng từ đáy bát sứ ngấm vào lòng bàn tay, nóng già mà dễ chịu.

— Vâng, con ăn đây

, tôi đón lấy, mắt dán vào làn khói mỏng đang bốc lên khỏi miệng bát.

Doanh gắp một miếng chả đặt vào bát của bố, nói chuyện thời tiết ngoài phố, chuyện con ngõ dạo này đông người qua lại. Tiếng đũa bát chạm nhau lách cách xua tan đi cái im ắng ngột ngạt bao trùm suốt cả năm trời. Bố ngồi đó, nhai chậm rãi từng hạt cơm dẻo, lưng hơi còng xuống, nhưng tay cầm đũa đã vững.

Ăn xong bữa, tôi bước ra gian ngoài, đứng vào sau quầy máy khâu quen thuộc. Nắng trưa rọi qua khung cửa sắt mở rộng, hắt từng vệt vàng óng ả lên những sấp vải lụa xếp ngay ngắn trên kệ hàng. Một chị thợ đang đưa kéo cắt mẫu áo mới, tiếng kéo xoèn xoẹt ăn vào thớ vải, giòn tan trong gian tiệm.