Mười một cái tên và một mâm cơm tất niên

.

Bác rút trong túi áo ra một điếu thuốc lá quấn dở, đưa lên miệng châm lửa. Đốm đỏ vừa lóe lên chiếu sáng những đường chân chim hằn sâu quanh mắt, bác liền bấm hai đầu ngón tay dụi tắt đốm lửa, giắt ngược điếu thuốc dở vào sau vành tai.

Bác Thịnh từ bậc dưới chậm rãi bước lên, chìa tay bám vào gờ tường xi măng. Bác không nhìn vào tôi, cũng chẳng nhìn vào tập giấy. Bác ngồi bệt xuống ngay bên cạnh bác Hiếu, tự tay rút chiếc bút chì gỗ vẫn cài sau tai ra, giắt vào túi áo ngực.

— Anh Hiếu này. Lần đầu tiên tôi cầm tiền quỹ đi trả cho thợ sửa ống, cũng là đi tìm anh. Mười chín dòng trong sổ, dòng nào tiền cũng đã ra khỏi tay tôi đủ cho thợ. Chỉ còn riêng bảy triệu bạc tiền công đợt sửa ống của anh hồi năm hai nghìn không trăm hai ba là tôi chưa trả đủ

.

Bác thợ nước cũ lặng đi. Chiếc cờ lê trong tay bác ngừng gõ. Bác thọc bàn tay thô ráp, móng bám đầy vệt mỡ đen sẫm, vào túi áo ngực, rút ra một chiếc ví giả da đã bong tróc hết lớp ngoài. Bác rút từ ngăn trong cùng ra một tờ giấy gấp làm tư, mép giấy đã nham nhở và mềm nhũn vì mồ hôi. Bác dùng cả hai tay đẩy tờ biên nhận gốc đó về phía tôi, rồi đón lấy chiếc bút từ tay bác Thịnh, ký dằn mạnh một nét xuống dòng đối chiếu.

Tôi đỡ lấy tờ biên nhận, ngón tay miết nhẹ qua vệt mực tím đã mờ. Trong ba bộ phô tô mười chín trang, trang nào cũng có chữ ký bác Thịnh. Ở dòng người nhận tiền, chính tay bác đã gạch tên mình đi, ghi lại là người cầm tiền đi trả thợ. Và tôi hiểu, để có được chữ ký này, bác Thịnh vừa tự tay ký vào bản cam kết thôi không nhận bất kỳ việc sửa chữa lẻ nào trong tòa nhà nữa. Cùng lúc đó, đứa con trai bác là anh Tiến cũng vừa nhận quyết định điều chuyển khỏi ghế giám đốc chi nhánh, cắt nốt đường để bác về thăm đứa cháu nội.

Bản quyết định công nhận Ban quản trị mới của ủy ban quận vừa cầm về hôm trước đã giúp chúng tôi hoàn tất thủ tục chuyển một tỷ chín trăm triệu sang tài khoản ba chữ ký gồm anh Vinh, chị Quế và tôi. Phía công ty Minh Quang cũng đã chấp nhận hoàn trả lại một trăm hai mươi triệu theo đúng biên bản đối chiếu thu chi. Khoản một triệu một trăm nghìn tôi ứng in bảng kê đêm hội nghị cũng đã được chị Quế ký phiếu chi hoàn lại, tờ biên nhận của tiệm in kẹp ngay trang đầu sổ thu chi. Chỉ riêng cái lệnh sửa ống nước tuần cắt nước hồi tháng Tám vẫn nằm đó như một cái phiếu khống, chẳng một nhà thầu nào đứng ra nhận việc.

---

Chiều Chủ nhật, sảnh thang máy tầng một tòa B chật cứng người qua lại. Tiếng bước chân vội vã, tiếng trẻ con khóc đòi bong bóng và tiếng còi xe máy dồn dập từ ngoài sân vọng vào làm cái sảnh chật hẹp càng thêm ngột ngạt.

Anh Vinh trải rộng tập biên bản chấm dứt hợp đồng lên mặt bàn lễ tân bằng gỗ ép. Chị Quế đứng sát bên cạnh, một tay cầm chiếc kính lão, một tay miết theo từng con chữ. Anh Tiến bước xăm xăm từ phía cổng vào, bộ com lê xám ôm sát người, hai vai độn cứng lên. Anh không nhìn ai trong Ban quản trị, chỉ liếc nhanh xuống mặt bàn, giọng nói nhanh, chữ nọ dính vào chữ kia:

— Minh Quang chúng tôi đã hoàn trả đủ một trăm hai mươi triệu để đổi lấy một biên bản làm việc êm đẹp. Việc dừng hợp đồng đã có văn bản thỏa thuận, cô Ngân không cần phải mang từng cái tên ra đọc giữa sảnh làm gì cho rườm rà

.

Nói xong, anh đặt cạch chiếc điện thoại úp mặt xuống bàn lễ tân, hai mắt gườm gườm nhìn tôi.

Tôi bấm nút bật chiếc máy ghi âm nằm gọn trong túi áo khoác, giữ bàn tay nguyên trong túi. Tôi lật từng trang hồ sơ, cất giọng chậm rãi, rõ ràng, dừng lại đúng một nhịp sau mỗi cái tên để giơ cao tấm bản phô tô tương ứng cho những người dân đang đứng chờ thang máy nhìn thấy:

— Theo biên bản làm việc, hôm nay là ngày cuối cùng mười một nhân sự thuộc công ty Minh Quang làm việc tại tòa B, gồm ba bảo vệ, hai lễ tân, hai kỹ thuật, ba vệ sinh và một quản lý tòa nhà. Đi kèm với mười một cái tên này là mười một biên bản khóa thẻ từ, phiếu khống và lệnh sửa chữa không rõ nguồn gốc

.

Anh Tiến quay mặt đi, mắt nhìn ra phía cửa sảnh nơi bác Thịnh đang đứng ôm thùng đồ nghề bằng tôn rỉ. Anh mở miệng cất tiếng gọi:

— Bố...

, nhưng âm thanh nghẹn lại trong cổ họng. Anh bước nhanh ra cổng, không quay đầu lại.

Toàn bước lại gần bàn lễ tân. Anh kéo khóa chiếc áo đồng phục bảo vệ lên sát cổ, hai tay nâng quyển sổ trực dày cộp đã sần góc. Anh lật trang cuối, đọc to ngày trực cuối cùng rồi gấp sổ đánh bộp một tiếng. Anh đứng nghiêm, giơ tay chào theo đúng điều lệnh bảo vệ rồi bước thẳng ra cửa. Hộp thẻ từ dự phòng được anh đặt lại ngay ngắn góc bàn.

Một người phụ nữ tay xách túi đồ đi chợ dừng bước trước bảng tin, liếc nhìn bác Thịnh rồi nói nhỏ với người đi bên cạnh:

— Ông Thịnh đấy à? Hóa ra năm năm nay ông ấy là người đi đưa tiền cho thợ chứ có được cầm đâu

.

Bác Thịnh đứng im lìm dưới góc bảng tin, tay siết chặt hai quai thùng đồ nghề, mắt nhìn chằm chằm xuống gạch lát nền.

Quý là người duy nhất từng mặc đồng phục ở toà này mà không có tên trong danh sách hôm nay, vì cậu đã bị chính Minh Quang cho nghỉ từ hồi tháng Tám, chỉ vì mấy buổi sáng lén xách cặp cho bé Mây. Đơn vị quản lý vận hành mới đã đồng ý nhận lại cậu.

Sáng hôm sau, khi tiếng chuông thang máy vừa kêu

— ting

, cửa cabin mở ra. Quý xách chiếc cặp học sinh màu xanh cho bé Mây. Cậu mặc bộ đồng phục mới màu xanh đen, vai áo còn nguyên đường hồ thẳng tắp. Bé Mây ngước mắt nhìn Quý, reo lên:

— Chú Quý!

Cậu thanh niên gật đầu, đưa tay cởi chiếc mũ lưỡi trai xuống, vò nhẹ vành mũ trong tay rồi mỉm cười lặng lẽ bước vào cabin cùng hai mẹ con tôi.

---

Phòng kế toán công ty nội thất Tân Mỹ nằm ở cuối dãy hành lang tầng ba, lúc nào cũng phảng phất mùi sơn PU và mùi giấy phô tô còn nóng.

Chị Thúy sập mạnh chiếc kẹp hóa đơn bằng sắt xuống mặt bàn nhựa xám. Tiếng

— cạch

vang lên khô đanh làm xấp chứng từ trên kệ rung nhẹ. Chị ngẩng đầu, đôi mắt sắc lẻm qua gọng kính cận nhìn thẳng vào tôi:

— Ngân! Em đặt cái quyết định đình chỉ vụ kiện ấy lên đây cho chị xem

.

Tôi lấy tờ quyết định từ trong túi xách ra, trải phẳng lên bàn. Bà Kim đã tự rút đơn kiện một trăm năm mươi triệu, toà án quận Hà Đông ra quyết định đình chỉ, chẳng cần đến ngày xử. Tờ cam kết hoàn tiền thu hồi có chữ ký của bà Kim và bản sao tờ đơn kiện cũ được tôi xếp ngay ngắn sát mép giấy. Tôi đưa mắt đọc lại ba lượt con số bốn trăm hai mươi triệu ghi trên giấy, đúng từng nét mực.

Chị Thúy cầm tờ giấy lên, soi kỹ từng con dấu đỏ của tòa án. Chị kéo chiếc kẹp sắt, kẹp tờ quyết định vào chung bộ chứng từ cũ của công ty rồi đẩy về phía tủ hồ sơ. Chị cúi xuống, ký xoạch một đường mực xanh vào tờ giấy xin nghỉ bù hai ngày của tôi, rồi đẩy cốc nước chè nguội sang phía tôi:

— Nghỉ hai ngày cho xong việc nhà đi. Bên này xong rồi

.

Chị đứng dậy, đi thẳng ra ngoài hành lang đứng tựa lưng vào ban công nhìn xuống khoảng sân xếp đầy kiện gỗ.

Ông Tài từ phòng giám đốc bước sang, tay chỉnh lại chiếc cà vạt màu hạt dẻ. Ông nhìn tờ quyết định nằm gọn trong kẹp hồ sơ, ký nhanh tên mình vào góc dưới tờ xin nghỉ bù của tôi. Ông ngẩng lên, giọng trầm tĩnh:

— Hôm trước ba ly rượu ở bàn tiếp khách, cô uống được. Chuyện kiện tụng khép lại là tốt rồi. Bé Mây dạo này ngoan chứ?

— Em cảm ơn anh, cháu nó vẫn ngoan ạ

.

Ông Tài gật đầu nhẹ một cái, không hỏi thêm câu nào, quay lưng đi thẳng về phòng làm việc.

Tờ cam kết của bà Kim nằm trong tay tôi ghi rõ khoản tiền bốn trăm hai mươi triệu sẽ được trả dần trong hai mươi tư kỳ. Không có lời hứa hẹn, không có giải thích, chỉ có con số và các mốc thời gian.

---

Chiều tối hai mươi lăm tháng Chạp, không khí lạnh từ ngoài trời tràn vào sảnh sinh hoạt chung ở tầng hai. Mùi măng hầm, mùi giò xào và mùi hương trầm thoang thoảng khắp các hành lang.

Tôi đứng trước mâm cơm tất niên do các hộ trong tòa B cùng góp lại, mỗi nhà ba trăm nghìn. Dì Nụ xách chiếc ấm nhôm đen bóng cùng lọ kẹo lạc bọc đường lên đặt giữa bàn. Dì đẩy lọ kẹo sang phía bé Mây đang ngồi chen giữa mấy đứa trẻ:

— Ăn đi con, kẹo nhà tự làm đấy

.

Chị Quế đứng sát cạnh tôi, tay cầm sổ kiểm soát thu chi. Chị ghé sát tai tôi nói nhỏ:

— Cô Ngân đọc rõ dòng chi trả nốt tiền thợ nước cho ông Hiếu với dòng quỹ chăm ông Hòa ra. Phải có tên người nhận thì dân mới tin

.

Tôi gật đầu, vuốt lại mép tấm phông đỏ trải trên bàn. Bảng kê thu chi tháng Một dán ở bảng tin tầng một hiện rõ dòng chữ: Trả nốt công thợ nước cho ông Đặng Văn Hiếu bảy triệu đồng. Ngay bên dưới là sổ quỹ chăm sóc ông Hòa. Kỳ đầu tiên, một trăm bốn mươi hai hộ đã đóng đủ mỗi hộ năm mươi nghìn, tổng cộng thu được bảy triệu một trăm nghìn. Hợp đồng ba tháng thuê chị Huệ chăm sóc ông với giá sáu triệu một tháng đã có đủ chữ ký của chị Quế và tôi.

Anh Vinh bước lên đọc nghị quyết năm mới. Sau lời anh, tôi tiến lại gần micro, đếm nhẩm ba lượt các con số trong đầu rồi cất giọng:

— Kính thưa toàn thể cư dân. Tính đến hôm nay, Ban quản trị đã thu hồi được một trăm ba mươi bảy triệu năm trăm nghìn đồng trên tổng số tám trăm sáu mươi triệu bị thất thoát. Số tiền còn phải tiếp tục thu hồi là bảy trăm hai mươi hai triệu năm trăm nghìn đồng

.

Ánh mắt tôi lướt qua hàng ghế nhựa xanh. Bé Mây đang ngồi ăn giò lụa cạnh đứa bạn cùng bàn mới ở lớp tiểu học, đứa bé vừa chuyển đến tòa nhà từ hồi tháng Chạp. Ở góc cuối sảnh, hai người phụ nữ cao tuổi nhìn tôi rồi ghé tai nhau thì thầm một câu gì đó.

Chị Huệ đứng dựa lưng vào cột sảnh, tay cầm quyển sổ theo dõi bệnh án lật từng trang, đọc to giờ uống thuốc cho mấy bác ngồi xung quanh nghe.

Bác Thịnh ngồi ở đầu bàn ăn. Bác ăn xong bát cơm của mình rất nhanh. Bác đứng dậy, xới một bát cơm đầy, gắp thêm mấy miếng thịt luộc và giò lụa rồi bưng đi về phía cầu thang bộ lên nhà ông Hòa. Tôi bước lặng lẽ đi theo sau bác.

Căn phòng nhà ông Hòa mờ tối, chỉ có ánh đèn dầu từ mâm cúng tất niên hắt ra. Ông Hòa nằm trên chiếc giường gấp kê sát cửa sổ. Tay phải ông run run mò mẫm dưới chiếc khăn mặt phủ trên ga giường để tìm quân cờ tướng bằng gỗ bồ đề. Chị Huệ bước vào, đỡ ông ngồi dậy để bác Thịnh đặt bát cơm nóng lên chiếc bàn nhỏ cạnh giường.

Qua ô cửa sổ mở hé, tôi thấy bà Kim ngồi một mình trên ban công tầng mười hai phía dưới. Bà mặc chiếc áo bông màu thẫm, gục đầu nhìn xuống khoảng sân tối, phía sảnh tầng hai còn sáng đèn.

Đêm muộn, tôi bế bé Mây đã ngủ say về nhà. Thang máy đưa hai mẹ con lên một mạch tới tầng chín, con bé không phải đếm một bậc nào. Tôi đặt con xuống giường, kéo cái ghế nhựa đỏ về chỗ cũ dưới công tắc đèn, rồi mở quyển phiếu thu năm mươi tờ. Mặt sau trang đầu tiên, dòng chữ năm triệu ngày nhận nhà vẫn còn nguyên nét mực xanh lún vào thớ giấy. Tôi ghi tiếp bên dưới khoản trả nợ tháng Một, sáu triệu hai trăm nghìn, có ngày có giờ, như dòng đầu tiên.