Cây bút buộc dây

— cạch

khô khốc.

Ở khung cửa ra vào, Chuyên đứng tựa lưng vào tường, tay cầm một tờ trình gấp đôi. Thấy miếng nhựa nằm trên bàn, nó liền cúi gập mặt nhìn vào nếp gấp tờ giấy của mình, mắt không chớp. Lúc tôi bước ra, Chuyên lặng lẽ lùi hẳn ra ngoài hành lang, chừa một khoảng trống rộng đúng bằng chiều ngang bờ vai tôi.

Chú Thạo không hỏi thêm câu nào. Chú cầm cây bút máy nét đậm, kéo một đường dứt khoát dưới dòng chữ cuối cùng của lá đơn, rồi mở ngăn kéo thả chiếc thẻ nhựa vào trong.

Tôi bước xuống những bậc cầu thang xi măng đã mòn vẹt. Ra khỏi cổng cơ quan, cái nắng hanh khô đập thẳng vào mặt, nhưng cái lạnh lỏng lẻo từ vạt áo đội trật tự vẫn bám riết lấy sống lưng.

---

Chiều hôm đó, gạch sân nhà trọ ngõ Cầu Tre nóng hừng hực như một mâm than vừa dập.

Tôi đứng trước dây phơi, đưa tay gỡ chiếc áo đội trật tự màu xanh thẫm đã treo ở đây suốt bảy tháng qua. Vải áo cứng quèo vì nắng oi. Mẹ đứng tựa bên cửa xóm trọ, tay cầm chiếc khăn mặt bông dầy đã ngả màu cháo lòng, cặm cụi lau quanh viền mạ kền của cái cân đồng hồ mười hai cân. Mẹ lau đi lau lại chỗ vệt băng dính ố vàng còn sót lại trên vỏ nhựa, ngón tay cái miết mạnh đến mức lớp da đầu ngón trắng bệch ra từng nấc.

— Bưởi năm nay chợ đầu mối nó ép giá dữ lắm con ạ

, mẹ nói, mắt vẫn dính chặt vào vệt keo.

— Sọt năm mươi ký mà nó trừ hao mất năm ký rác

.

Tôi không đáp lời giá bưởi. Tôi gấp đôi chiếc áo xanh, vuốt phẳng hai đường vạt rồi nhét gọn vào chiếc túi nilon màu đen. Mẹ bước lại gần, đưa bàn tay khô ráp vuốt nhẹ lên bờ cổ áo trước khi tôi buộc túm miệng túi.

— Mẹ đi trước, tự khai

, tôi nói, giọng chìm nghỉm giữa tiếng xe máy chạy ngoài ngõ Cầu Tre.

— Kể từ cuộc gặp ở quán nước bà Tho tới kỳ năm mươi sáu triệu. Nộp cả cuốn sổ bìa nâu

.

Bàn tay mẹ dừng lại trên mép túi nilon. Mẹ không ngước lên, chỉ có vai áo nâu hơi chùng xuống.

— Mẹ sẽ không còn cái ghế nào phải giữ cho con nữa

, tôi tiếp tục, từng chữ thốt ra như đọc một bản kiểm điểm trong buổi sinh hoạt tổ dân phố.

— Một trăm hai mươi triệu thì luật chỉ nói có thể được trả lại một phần, đừng trông vào

.

Mẹ vươn tay ra, nắm lấy cổ tay tôi. Nhằm đúng chỗ mạch đập ở cườm tay, mẹ siết mạnh một cái. Rồi thả lỏng, rồi lại siết tiếp. Ba lần siết như thế, giống hệt những đêm tôi đòi bỏ học đi làm thuê năm mười tám tuổi, mẹ cũng dùng đúng bàn tay gầy guộc này để giữ tôi lại trên chiếc giường giát gỗ.

— Ngày nào thì đi?

Mẹ hỏi, giọng phẳng lặng như tờ giấy cúng.

— Sáu hôm nữa. Chuyến xe buýt sáu giờ

.

---

Đồng hồ trên tường phòng tiếp dân chạy nhanh hơn năm phút. Tiếng tíc tắc gãy gọn ném vào không gian sực mùi nước lau sàn hóa chất và tiếng quạt trần quay rì rào.

Tôi cầm cây bút bi nhựa màu xanh được buộc bằng một sợi dây nylon đen vào chân bàn gỗ, ghi tên hai mẹ con vào cuốn sổ khách bìa cứng. Ngòi bút gần cạn mực, tôi phải đè mạnh tay khiến nét chữ lằn sâu xuống hai lớp giấy bên dưới.

Mẹ ngồi bên cạnh tôi trên chiếc ghế băng gỗ đỏ đã tróc. Dưới bảng nội quy phòng tiếp dân, mẹ ôm chặt tập tài liệu bọc trong tờ báo cũ.

Cán bộ tiếp dân là một người đàn ông trạc ba mươi tuổi, mặc sắc phục phẳng phiu. Anh ta giở từng trang cuốn sổ bìa nâu chín dòng kẻ mà mẹ mang theo, rồi ngước nhìn mẹ.

— Bà bắt đầu đưa tiền từ thời điểm nào?

— Chiều mùng Một Tết năm nay chú ạ

, mẹ tôi hắng giọng, hai bàn tay đan chặt vào nhau đặt trên đùi.

— Hôm hai mươi bảy tháng Một anh ta ra giá ở quán nước bà Tho, đến chiều mùng Một Tết tôi mang bốn mươi triệu đến tận nhà anh ta

.

Rồi mẹ kể tiếp từng kỳ một, cả cái kỳ để trống tháng mẹ nằm viện, cho tới năm mươi sáu triệu chiều mùng năm tháng Tám. Mẹ không cần giở sổ. Chín dòng ấy mẹ thuộc như thuộc giá từng loại quả.

Tôi ngồi im bên cạnh. Mỗi mốc thời gian mẹ thốt ra, người cán bộ lại cúi xuống ghi chép trên tờ giấy in sẵn. Đầu bút anh ta sột soạt di chuyển. Mỗi lần mẹ đưa ngón tay trỏ có nếp móng nứt nẻ chỉ vào một dòng số trong cuốn sổ, anh ta lại ngừng lại một nhịp, nhìn kỹ con số rồi mới viết tiếp.

Tôi lấy từ trong cặp ra từng thứ một đặt lên bàn: hai tờ biên nhận tiền chỗ, cuốn sổ ghi chép tiền chi tiêu của bãi, quyển vở học sinh ghi bảy tuần tiền hàng rong của các hộ cổng chợ, nửa trang giấy Chuyên viết tay, và hai chiếc đĩa CD nhỏ chép file ghi âm.

— Bà xác nhận toàn bộ số giấy tờ này là do gia đình tự nguyện giao nộp?

Mẹ gật đầu, ngón tay lại di trên mặt bàn gỗ. Người cán bộ đẩy tờ biên nhận tài liệu gồm năm mục về phía mẹ. Mẹ đặt ngón tay cái vào đĩa mực đỏ, ấn mạnh xuống góc dưới tờ giấy. Vệt mực đỏ thắm hiện lên, tươi rói và rành rọt.

Chiều hôm ấy trở về nhà trọ, mẹ xuống bếp vo gạo nấu cơm. Tiếng nước chảy từ vòi nhựa vào nồi nhôm vang lên đều đặn. Tôi đứng ở bồn rửa bát xả nước rửa sạch hai chiếc mâm gỗ. Trong túi áo ngực tôi, tờ biên nhận tài liệu gấp làm tư cộm lên cứng cáp qua lớp vải mỏng.

---

Sáng hôm sau, quán nước bà Tho ở cổng chợ phía đường Kho Muối vắng khách. Mùi lá trà tươi đun nước sánh quyện với mùi nhựa đường mới rải ở đoạn đầu ngõ.

Bà Tho bưng cốc nước chè xanh đặt trước mặt tôi. Cốc nước sóng ra đĩa nhựa một vệt vàng, nước trong cốc còn cách miệng đúng một lóng tay. Bà ngồi xuống chiếc ghế đẩu gỗ chân thấp.

— Mẹ mày lên trên ấy thật rồi à?

Bà Tho ghé sát mặt, hạ thấp giọng.

— Người trong chợ giờ nghe tin bà Sen đi tự khai thì hồn xiêu phách tán. Mấy hộ buôn bán nhỏ, người ta sợ dính tên vào giấy tờ công an rồi rước họa vào thân, đời nào chịu đứng ra làm chứng nữa

.

Tôi lấy tờ biên nhận tài liệu gấp tư trong túi áo ngực ra, mở rộng đặt lên mặt bàn nhựa màu đỏ. Gió ngoài đường lùa vào, tôi giữ tờ giấy dưới mấy ngón tay cho khỏi lật.

— Bà Chắt, ông Tạc, chị Hoè, anh Sửu... mấy hộ hôm nọ hứa ký tên vào đơn xác nhận tiền chỗ bốn mươi tháng, giờ còn ai giữ lời không bà?

Bà Tho không đáp ngay. Một bà bán hàng khô quẩy đôi quang gánh đi ngang qua, ánh mắt liếc nhanh xuống tờ giấy nằm dưới tay tôi rồi rảo bước đi thẳng ra phía mặt đường. Bà Tho quay đầu về phía góc xóm, lẩm bẩm một câu vô thưởng vô phạt về cái ấm tích đun từ sáng mà nước đã nguội ngắt.

Tôi nhìn vệt nước chè đọng trên mặt bàn nhựa đang khô dần dưới cái nắng gắt buổi sáng. Lời khai của mẹ chỉ là lời của một người đưa tiền. Muốn chứng minh được khoản tiền chỗ thu khống suốt bốn mươi tháng qua của cả cổng chợ này, nếu không có chữ ký của những người ngồi quanh cái thùng xốp này, tờ biên nhận dưới tay tôi cũng chỉ mới đi được một nửa chặng đường.