Chuyến bốn rưỡi và tờ biên bản ngày 15/2

.

Đắc là tên bố tôi. Bà Nhỡ là bà nội tôi, ông Thuấn là bác cả, anh ruột của bố. Mẹ dừng lại, đưa bàn tay run run quệt ngang trán. Mẹ kể, dạo ấy cái bay xây của bố tôi vẫn còn giắt ở kẽ gạch bờ tường, cán gỗ đã bắt đầu mốc xám. Đứa con còn chưa đạp trong bụng, mà người ta đã tính xong chỗ đặt, chỗ xua.

---

Đêm trong ngõ Cầu Tre lặng như tờ. Mẹ đứng dậy, ra đứng bên chiếc xe đẩy, tay vịn lên thành xe một lúc lâu.

— Mẹ kể tiếp đêm đó đi

, tôi nói, giọng nghẹn lại.

— Đêm mẹ đi khỏi xóm Vườn

.

Mẹ ngồi xuống bên cạnh tôi, mắt nhìn đăm đăm xuống khoảng sân gạch mờ tối.

— Bụng mẹ lúc đó bảy tháng. Giữa đêm, mẹ vo vội mấy bộ quần áo cũ vào cái túi vải, giắt hai trăm sáu mươi nghìn tiền bán trứng tích góp được vào cạp quần. Mẹ cầm cặp guốc ở tay, đi chân đất qua đoạn ngõ lát gạch nghiêng để không phát ra tiếng động. Mẹ đi bộ hơn bốn cây số ra bến xe khách huyện, ngồi dưới cái bóng đèn đường duy nhất vàng quạch, chờ chuyến xe bốn rưỡi sớm nhất để lên tỉnh

.

Mẹ quay sang, hai mắt đỏ hoe chớp chớp:

— Mẹ mang con trong bụng mà đi từ đêm đó. Mẹ sợ... mẹ sợ cả đời này con mẹ không có lấy một chỗ đứng mà người khác không xỉa xói, không đòi lại được

.

Tôi nhìn mẹ, câu hỏi

— tại sao mẹ lại vay tiền mua ghế

nghẹn lại trong cổ họng, vỡ ra thành một hình hài khác. Tôi biết, từ đêm nay, tôi không thể đâm đơn tố cáo một mình, rồi kéo đổ hết mọi thứ xuống.

— Giờ hai mẹ con mình phải làm gì, mẹ?

tôi hỏi.

Mẹ ngẩng phắt đầu lên. Mẹ nhìn tôi thật lâu, như muốn tìm lại hình bóng thằng con trai năm mươi cân hay lo nghĩ ngày nào. Mẹ mấp máy môi, rồi lại thôi. Câu hỏi của tôi nằm lại giữa hai mẹ con, không ai trả lời.

---

Tờ mờ sáng hôm sau, sương mù giăng kín ngõ Cầu Tre. Mẹ đã dậy từ sớm, đang cúi người chọn từng quả cam sành bỏ vào sọt để chuẩn bị đẩy ra chợ.

Tôi đi ra, tay cầm bản sao tờ biên bản buổi họp hội đồng ngày mười lăm tháng Hai và cuốn sổ bìa nâu, trong đó dòng đầu tiên mẹ ghi ngày mùng năm tháng Hai, đúng mùng Một Tết. Tôi ngồi xuống cạnh sọt cam, đặt tờ giấy phẳng phiu lên mặt chiếc ghế nhựa duy nhất ngoài sân.

— Mẹ ngó qua cái này với con

, tôi gọi nhẹ.

Mẹ ngồi xuống, nhưng tay vẫn cầm khư khư quả cam sành vỏ mỏng. Mắt mẹ lướt qua tờ giấy một thoáng rồi lại dời ra phía cổng ngõ.

Tôi dùng đầu chiếc bút bi, chỉ vào từng dòng chữ đen đậm:

— Đây là biên bản chấm điểm hôm đó. Mẹ nhìn xem. Ông Thạo chấm con năm điểm. Cán bộ văn phòng phường chấm con năm rưỡi. Nhưng Hào ngồi đầu bàn, anh ta chấm con chín rưỡi. Cộng trung bình lại, con đứng thứ năm trong năm suất trúng tuyển, hơn người đứng thứ sáu đúng ba phần mười điểm

.

Tôi dịch đầu bút xuống dòng cuối cùng, giọng chùng xuống:

— Dòng này ghi rõ, chính Hào đề nghị lấy đủ năm suất theo đúng thứ tự điểm số. Mà dòng đầu tiên trong cuốn sổ tiền hàng của mẹ, ghi ngày đưa tiền cho người ta, lại trước buổi họp này đúng mười ngày

.

Mẹ nhắm mắt lại, quả cam trong tay run run.

— Không có cái phiếu chín rưỡi của anh ta, con đứng thứ sáu

, tôi nói, từng chữ nói ra nặng như ngậm sỏi.

— Cái ghế con đang ngồi trong đội trật tự là ghế mẹ mua thật. Giờ con đâm đơn tố anh ta, là con tự tay tố cả mẹ, tố cả cái ghế mà mẹ phải vay lãi ngày để dựng con lên

.

Mẹ ngồi im phăng phắc giữa tiếng gà gáy ngoài đầu ngõ. Rồi mẹ đặt quả cam xuống mép sọt, đứng dậy, quay lưng về phía tôi để tiếp tục chằng buộc lại mấy sợi dây cao su vào tay cầm chiếc xe đẩy. Mẹ không nói một lời nào, nhưng cái bờ vai gầy nhô lên sau lớp áo vải thô. Tiền đưa ra rồi thì thôi, không đòi lại được. Và con trai mẹ thì đã ngồi vào chỗ ấy mất rồi.

Tôi lặng lẽ vuốt thẳng tờ biên bản, gập đôi cùng với cuốn sổ bìa nâu, quyển sổ ghi tiền hàng của mẹ, cất tất cả vào ngăn trong chiếc cặp đen. Cái gì tôi cầm trong tay lúc này cũng là chữ của mẹ, tiền của mẹ. Tôi phải làm sao để đưa được anh ta ra ánh sáng, mà không kéo mẹ tôi ra theo?