Vạch sơn trắng và tập tiền dày

Chị Ngát lau hai bàn tay vào cái khăn bông mỏng giắt ở cạp quần, giọng xởi lởi nhưng mắt không hề dao động,

— Tưởng ai xa lạ. Mẹ em bảo em ra đòi chỗ đấy à?

Chị ta thong thả thò tay vào cái túi xách giả da treo trên cọc sạp, rút ra một tờ giấy khổ A4 đã gấp đôi. Chị giơ ra trước mặt tôi. Bút dạ đen viết một con số khoanh tròn rất đậm ngay giữa trang: Ô 12. Phía trên có con dấu tròn màu đỏ tươi của Công ty Dịch vụ và Khai thác chợ Ba Cây.

— Giấy phân ô chính thức của công ty đấy cậu

. Chị Ngát chìa tờ giấy ra gần hơn, ngón tay sơn màu đỏ đun chỉ thẳng vào con số viết bằng bút dạ,

— Từ hôm nay, góc này là ô mười hai. Công ty giao cho chị quản lý. Chợ bây giờ quy hoạch rồi, không chơi cái trò tự cầm gáo vôi kẻ vạch sơn dưới đất như hồi xưa nữa đâu

.

Tôi vươn tay ra, đặt cả bàn tay úp chặt lên mép tờ giấy phân ô. Ngón tay tôi đè lên con dấu đỏ, cảm nhận cái nhám của xơ giấy rẻ tiền. Trong lòng tôi dấy lên một cơn sợ hãi mơ hồ. Mười lăm năm mẹ tôi thức khuya dậy sớm ở cái góc này, mười lăm năm gom từng đồng tiền lẻ nuôi tôi ăn học, chẳng lẽ lại mất sạch chỉ trong một buổi sáng vì một tờ giấy viết bằng bút dạ thế này sao?

— Mẹ em bán ở đây từ năm ba mươi ba tuổi...

Tôi cố siết giọng xuống, dùng hai chữ

— mẹ em

để đòi lại một thói quen lâu đời. Nhưng ngay khi câu nói rơi vào khoảng không giữa hai người, tôi bỗng nhận ra mình vừa tự dâng cho chị ta một điểm yếu. Tôi không đứng đây với tư cách một người mặc áo đội trật tự đi giải quyết tranh chấp, mà chỉ là một đứa con đi mách lẻo để đòi chỗ cho mẹ.

Bên cạnh, chị Hoè bàng hoàng ngồi thụp xuống ghế nhựa, hai tay luống cuống bó lại mớ rau muống vốn đã bó xong từ sớm. Chị không dám ngước mặt nhìn ai, chỉ cắm mắt xuống viên gạch kê chân chống chiếc xe đẩy của mẹ tôi vẫn nằm trần trụi dưới gốc bàng. Mấy người bán hàng khô bên cạnh cũng ngừng tay, dồn ánh mắt về phía tấm áo đội trật tự tôi đang mặc. Trong mắt họ, cái áo nhà nước ấy lúc này cũng chẳng làm được gì hơn ngoài việc đứng cãi nhau bằng miệng giữa chợ.

Mẹ tôi đứng ngay sau lưng chiếc xe đẩy sơn màu xanh lá cây. Bà không nói một lời nào. Bà đứng nhìn tờ giấy trong tay tôi một lúc lâu, đôi mắt chìm nghỉm dưới vành nón lá rách mép. Rồi không chờ tôi nói tiếp, mẹ lẳng lặng bước tới, hai tay vịn chắc lấy tay cầm chiếc xe, từ từ đẩy nó ra khỏi gốc bàng, lăn bánh qua vạch sơn trắng, hướng thẳng ra lề đường ngoài cổng chợ. Viên gạch kê chân chống bỏ lại một mình dưới khoảng bóng râm oi nồng.

Chị Ngát mỉm cười, kéo chiếc sạp gỗ vào sát vạch sơn trắng cũ. Tờ giấy phân ô được chị cẩn thận dán lên cọc sạp bằng một mảnh băng dính trong.

---

Trưa hôm ấy, cái nắng gắt tràn qua ô cửa sổ trụ sở Uỷ ban nhân dân phường Đông Trì, hắt thẳng lên mặt bàn làm việc bọc nhựa simili đã bong tróc. Tôi ngồi đối diện với Hào.

— Anh Hào, tờ giấy phân ô ở chỗ gốc bàng chợ Ba Cây là thế nào?

Tôi đặt mảnh giấy nhỏ ghi lại con số mười hai và tên công ty khai thác chợ lên trước mặt anh ta,

— Mẹ em bị đẩy ra tận lề đường ngoài cổng rồi. Đội mình có can thiệp được không, hay tờ giấy đó là đúng?

Hào không ngẩng đầu lên ngay. Anh ta ngả người ra sau chiếc ghế tựa.

— Cậu Tín này

, Hào nhìn tôi như nhìn một đứa trẻ chưa lớn,

— Tôi nói cho cậu hiểu. Chuyện chỗ ngồi trong lòng chợ là do Công ty Dịch vụ và Khai thác người ta chia theo hợp đồng thương mại. Đội trật tự chúng ta chỉ giữ trật tự lòng đường, vỉa hè ngoài cổng. Trong ranh giới chợ, người ta có giấy, có dấu, mình nhảy vào can thiệp bằng cái gì?

Anh ta dùng mu bàn tay gạt nhẹ tờ giấy tôi chép lại số ô sang sát mép bàn. Cử chỉ thong thả, tự nhiên như gạt một con ruồi chết.

Tôi thấy cổ áo đội trật tự mình đang mặc bỗng siết chặt lấy cổ họng. Tôi cố giữ cho giọng mình không rung lên:

— Vậy là đội mình chỉ đứng ngoài lề đường mà nhìn?

— Chính xác

. Hào mỉm cười, đứng dậy,

— Nước sông không phạm nước giếng. Cậu đừng có mang chuyện nhà ra làm khó công việc chung

.

Tôi cúi xuống, cầm lấy mảnh giấy nhỏ trên mép bàn. Tôi cẩn thận gấp nó làm tư rồi nhét vào túi áo ngực, ngay bên cạnh nửa trang đơn tố giác cũ đã nhăn nhúm. Bức tường trong trụ sở này cao và dày hơn tôi tưởng. Con đường thông qua cái áo tôi đang mặc để giữ lại góc chợ cho mẹ đã hoàn toàn sập xuống.

---

Trưa ngày hôm sau, tôi tranh thủ giờ nghỉ tạt qua lề đường phía đường Kho Muối, ngay cạnh quán nước của bà Tho. Chiếc xe sơn xanh của mẹ nằm trơ trọi dưới cái nắng cháy da, phủ một tấm bao tải dứa lên trên để che mấy sọt hoa quả. Mẹ không có ở đó.

Bà Tho ngồi trên chiếc ghế đẩu gỗ, hai tay lụi hụi kéo tấm bạt che nắng. Thấy tôi đi tới, bà vội lấy một chiếc cốc thủy tinh, rót đầy nước trà đá rồi đẩy về phía tôi, dù tôi chưa kịp ngồi xuống.

— Mẹ cháu đi đâu rồi bà?

Tôi hỏi.

— Bà cũng không biết

. Bà Tho thở dài, tay vuốt lại cái khăn quàng cổ đã bạc màu,

— Nó gửi xe ở đây từ hơn mười một giờ, bảo đi có chút việc. Mấy tuần trước, tầm đầu tháng nó cũng bỏ hàng đi một tiếng đồng hồ như thế này một lần rồi. Hỏi thì nó cứ gạt đi, bảo đi gặp người quen

.

Tôi ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, nhìn chiếc xe đẩy nằm dưới nắng. Mấy quả bưởi lòi ra ngoài mép bao tải phơi nắng, vỏ đã xỉn lại. Một tiếng đồng hồ trôi qua trong tiếng quạt nan phạch phạch của bà Tho và tiếng còi xe gắt gỏng ngoài đường lớn.

Mẹ về. Bước chân bà líu ríu trên vỉa hè, gương mặt tái nhợt dưới vành nón lá, mồ hôi nhễ nhại chảy dọc hai bên thái dương. Mẹ không nhìn tôi, đi thẳng tới bên chiếc xe, kéo tấm bao tải dứa ra.

Bà rút chiếc túi vải đựng tiền dắt ở cạp quần ra, thong thả đếm lại những tờ tiền lẻ thu được từ sáng. Tôi ngồi bên cạnh, nhẩm tính từng tờ tiền năm nghìn, mười nghìn trên tay mẹ. Tổng cộng chưa đầy một trăm nghìn đồng.

— Mẹ đi đâu về đấy?

Tôi khẽ hỏi, mắt nhìn chằm chằm vào đôi bàn tay gầy guộc của bà.

Mẹ khựng lại một nhịp đếm, rồi tiếp tục vuốt phẳng một tờ tiền hai mươi nghìn bị nhàu:

— Bán ngoài lề đường này vắng khách quá con ạ, trừ tiền xe tiền điện chắc lãi chẳng nổi một trăm

.

Bà dùng chuyện lãi lờ để lấp đi câu hỏi của tôi. Lãi một ngày của mẹ đã tụt một nửa so với hồi còn ngồi dưới gốc bàng. Tôi không hỏi thêm nữa, chỉ cắn môi nhìn vết thương khô khốc trên đôi bàn tay bà.

Bà Tho đứng bên thùng xốp đá, tay đặt lên nắp thùng, nhìn cái lưng còng của mẹ tôi rất lâu. Người đi chợ lướt qua chiếc xe đẩy sơn xanh ngoài lề đường, có người liếc nhìn rồi bĩu môi, tưởng đây lại là một xe hàng rong mới từ đâu dạt tới chiếm vỉa hè.

---

Ba hôm sau, chiều muộn. Tôi bước vào ngõ Cầu Tre khi dải nắng cuối ngày đã tắt ngấm trên mái tôn nhà trọ. Căn phòng trọ chật chội tối om, chỉ có khoảng hiên nhỏ trước cửa là còn chút ánh sáng tù mù.

Tôi khựng lại ở đầu ngõ. Mẹ đang ngồi trên cái ghế đẩu gỗ ở hiên nhà. Hai bàn tay bà đang run run đếm một tập tiền. Những tờ năm trăm nghìn màu xanh polyme mới tinh, xếp chồng lên nhau thành một xấp dày cộp mà cả đời tôi chưa bao giờ thấy mẹ cầm trên tay cùng một lúc. Mẹ đếm xong, nhanh tay nhét gọn tập tiền vào cái túi áo trong được may kín kẽ bên lót áo khoác.

— Tiền gì đấy mẹ?

Tôi bước lại gần, giọng lạc đi.

Mẹ giật mình, ngẩng đầu lên. Bà vội vàng miết chặt vạt áo trong, ánh mắt né tránh:

— Tiền... tiền mẹ chuẩn bị để sáng mai đi lấy hàng chuyến lớn thôi. Con về rồi à, rửa tay rồi vào ăn cơm

.

Tập tiền ấy quá dày để chỉ là tiền lấy hàng rong của một xe hoa quả lề đường. Cơn sợ hãi trong tôi bùng lên thành một nỗi xót xa ngạt thở. Mẹ lấy đâu ra số tiền lớn thế này? Vay lãi ngày? Hay bốc bát họ?

Tối đó, tôi theo mẹ ra cổng chợ Kho Muối để thu dọn chiếc xe gửi lại nhà bà Tho. Nhưng khi tôi còn cách quán nước chừng chục mét, tôi khựng bước.

Dưới ánh đèn đường vàng quạch, Hào đang ngồi trên chiếc ghế nhựa ở quán bà Tho. Anh ta ghé sát mặt về phía mẹ tôi, nói nhanh mấy câu gì đó. Mẹ đứng cúi đầu, hai tay nắm chặt lấy quai túi xách, gật đầu liên tục.

Vừa nhìn thấy bóng tôi tiến lại, Hào lập tức đứng dậy. Anh ta cười nhạt một cái, rồi thong thả bước qua mặt tôi mà không nói một lời.

Tôi lao lại bên xe hàng, nắm lấy tay mẹ:

— Anh Hào vừa nói gì với mẹ đấy? Sao anh ta lại ra đây?

Mẹ tôi lẳng lặng nhấc sọt bưởi còn thừa đặt lên sàn xe. Bà lau vệt mồ hôi trên trán bằng vạt áo, giọng bình thản đến đáng sợ:

— Không có gì đâu con. Anh ấy hỏi thăm bưởi hôm nay bán được mấy quả thôi. Bưởi rủ rượi thế này, mai lại phải hạ giá rồi

.

Bà Tho đứng phía sau thùng xốp đá, bất ngờ kéo vạt áo lên lau ngang mắt. Rồi bà vung tay xua ngang mặt thùng xốp, chửi đổng một câu cay đắng:

— Mẹ kiếp cái con ruồi này, cứ bám hoài không tha!

Bà Tho nhìn mẹ tôi bằng một ánh mắt đau xót, cái nhìn của một người đứng trên bờ nhìn người khác vừa bước chân xuống một vùng bùn lầy không bao giờ quay lại được nữa.

Tôi đứng ở lề đường, bên chiếc xe hàng sơn xanh của mẹ, hai bàn tay buông thõng. Trong tay tôi không có một cái tên, không có một con số, không có một tờ giấy nào. Tôi mặc áo đội trật tự nhưng không lấy lại được cái góc chợ dưới gốc bàng cho mẹ, và cũng hoàn toàn bất lực trước tập tiền dày mờ ám mà bà vừa cất sâu vào túi áo trong.