Hộp bánh quy sắt

.

— Tôi bảo sang mai là sang mai, cậu sốt ruột cái gì

.

Anh Hào lách qua người tôi, sải chân đi thẳng lên bậc tam cấp vào trong khu nhà làm việc, không ngoái lại lấy một lần.

Tôi đứng chôn chân giữa khoảng sân gạch. Cạnh đó, Chuyên đứng tựa lưng vào yên chiếc xe máy của mình. Cậu ta vặn chìa khoá điện, mặt đồng hồ xe loé lên ánh đỏ rồi lại tắt phụt, ngón tay cứ vặn đi vặn lại cái chìa. Mắt Chuyên nhìn theo bóng lưng anh Hào vừa khuất sau cánh cửa gỗ, giọng buông thõng:

— Anh Tín, đội mình vẫn làm thế mà

.

— Làm thế là làm sao?

.

— Thì giữ trước giấy sau, vội gì

.

Chuyên dắt xe lùi ra, nổ máy rồi phóng thẳng qua cổng trụ sở. Một người đàn ông luống tuổi làm chân bảo vệ cầm cái chổi tre đi ngang qua, đưa mắt nhìn tôi từ đầu đến chân rồi lắc đầu, quét soạt một vệt rác khô vào góc tường. Cái nhìn ấy dửng dưng như thể ở cái sân gạch này, những kẻ đứng ngơ ngác đợi một tờ giấy biên bản vốn chẳng phải chuyện hiếm hoi.

---

Khoảng sân gạch nhà trọ ngõ Cầu Tre tối mịt. Góc sân nơi chiếc xe sắt vẫn đỗ mỗi đêm giờ để trống trơ một mảng rêu ẩm ướt.

Vết rêu ấy in hình khung sắt đã mười lăm năm nay. Năm ấy, mẹ gom từng đồng tiền lẻ mua lại chiếc xe cũ từ một người buôn phế liệu, rồi mượn thợ hàn nối lại thanh giằng bên phải, vệt hàn nổi lên dài chừng một gang tay. Suốt những đêm mùa đông rét căm căm, mẹ đẩy xe qua dốc cầu, mép sắt gồ ghề va vào bắp chân thành những vết bầm tím ngắt. Giờ chiếc xe không còn, góc sân chỉ còn lại mùi ẩm mốc bốc lên từ khe gạch.

Mẹ ngồi ở bậc hiên, dưới ánh đèn tròn đỏ quạch, cặm cụi nhặt từng quả cam dập vỏ xếp riêng vào chiếc rổ sứt cạp. Mùi cam ủng lẫn trong mùi khói rơm nhà ai đốt cuối ngõ ngai ngái.

Tôi bước vào sân, đứng sững trước mặt mẹ:

— Con xin lỗi mẹ

.

Mẹ không ngẩng lên, ngón tay vẫn miết quanh núm một quả cam dập:

— Con làm việc của con

.

— Mẹ...

.

— Con ăn cơm chưa?

.

Tôi ngồi thụp xuống bậc thềm cạnh mẹ, nhìn đống quả hỏng dưới đất:

— Số quả dập này mai bán được bao nhiêu hả mẹ?

.

— Bán rẻ cho người ta vắt nước, được đồng nào hay đồng nấy

.

Tôi nhìn mẹ, ngập ngừng một lúc rồi buột miệng:

— Lúc sáng ở dốc chợ, sao ông đội phó biết tên mẹ?

.

Đôi tay đang lựa quả của mẹ thoáng khựng lại một nhịp rất ngắn. Mẹ thả quả cam vào rổ, đứng dậy bưng cái mâm nhôm đựng bát đũa bước về phía góc bếp:

— Cả cái chợ ấy ai chẳng biết

.

Mẹ quay lưng ra ngoài, tiếng vòi nước chảy xối xả vào lòng chậu nhôm át hết tiếng thở dài. Tôi đứng dậy đi vào gian nhà trong, định tìm cái kéo cắt dây chun để chằng lại tấm bạt rách che đống sọt. Trên nóc tủ gỗ cũ kĩ, hộp bánh quy sắt in hình đoàn lính gác hoàng gia tróc sơn nham nhở nằm im lìm.

Tôi mở nắp hộp. Mùi giấy cũ và mùi dầu gió nồng nặc xộc lên mũi. Bên cạnh tờ giấy khai sinh gấp tư của tôi là một cuốn sổ học sinh bìa nâu đã sờn rách bốn góc. Tôi chạm tay vào mép sổ, vô tình lật trang đầu tiên. Mấy dòng chữ viết bằng mực xanh tròn trịa của mẹ hiện ra dưới ánh đèn le lói. Tôi khựng lại, vội vàng gập bìa sổ lại như vừa chạm vào vật cấm, đặt nó về chỗ cũ cạnh tờ giấy khai sinh rồi đậy chặt nắp hộp sắt. Ngoài bếp, tiếng nước vẫn chảy đều đều trên tay mẹ.

---

Sáng hôm sau, góc chợ Ba Cây ẩm ướt, nồng mùi vỏ hoa quả thối và nước thải rỉ ra từ rãnh cống. Chỗ bán quen thuộc dưới gốc bàng cụt ngọn vắng tanh, chỉ trơ ra vạch sơn trắng chia chỗ, đã mờ từ năm ngoái.

Không có xe sắt, không có chiếc cân đồng hồ mặt nứt, mẹ chỉ mang được một ít quả lành đựng trong cái mẹt tre nhỏ, đặt sát mép đất trơn nhẫy bùn. Mẹ ngồi lom khom trên chiếc ghế nhựa lùn tịt, chiếc nón rách che nửa khuôn mặt gầy guộc.

Chị Hoè bán rau bên cạnh thấy mẹ lui cui thì đứng bật dậy, dịch cả cái sạp rau muống của mình sang một bên:

— Cô Sen ngồi dịch vào đây nửa chỗ này cho đỡ bẩn

.

Mẹ ngẩng lên:

— Cảm ơn cô Hoè, tôi ngồi mé ngoài này cũng được

.

— Cô cứ dịch vào, ngồi sát đất thế bụi bặm ai người ta mua

.

Chị Hoè vừa nói vừa ngồi thụp xuống, tay thoăn thoắt nhặt lại mớ rau muống đã được buộc chặt từ trước, quấn thêm một vòng lạt nữa như để giấu đi sự bối rối.

Ở phía bên kia rãnh nước, ông Tạc đang đánh vảy con cá chép lớn. Lưỡi dao đánh vảy gõ vào thành chậu tôn nghe chát chúa. Ông ta liếc nhìn cái mẹt cam của mẹ rồi hất hàm sang phía tôi:

— Thằng Tín con cô Sen, không có giấy thì kho không trả đâu

.

Tôi bước tới mép rãnh nước:

— Sao ông biết kho không trả?

.

— Tôi lạ gì cái kho trên phường, vào đấy mà không giấy tờ thì mọt gông

.

— Giấy thì cháu lo được

.

Tôi nói chắc nịch. Ông Tạc nhổ toẹt một bãi nước bọt xuống rãnh cống đầy nhớt cá, quay phắt người về phía chậu nước đục ngầu, không thèm đáp lại một lời. Mẹ ngước nhìn tôi, ánh mắt trĩu nặng âu lo, nhưng tôi đã quay lưng bước nhanh ra phía đường cái để kịp giờ điểm danh buổi sáng.

---

Buổi trưa, trụ sở phường vắng lặng, chỉ có tiếng quạt trần quay vù vù, gió hầm hập phả xuống mặt bàn.

Trong phòng làm việc của đội trật tự, anh Hào ngồi gác chân lên góc bàn. Tôi rút tờ giấy mẫu biên bản in sẵn đặt lên mặt bàn trước mặt anh ta:

— Anh Hào, trưa nay anh ký cho em cái biên bản tạm giữ cái xe của mẹ em, như lời anh hẹn

.

Anh Hào liếc nhìn tờ giấy, rồi đưa mu bàn tay hất nhẹ một cái, đẩy tờ giấy mẫu trượt sang tận mép bàn:

— Xe hàng rong ai biết chủ là ai mà lập

.

Tôi đứng chết lặng. Hôm qua ở dốc chợ, chính miệng anh ta đã gọi to tên mẹ tôi trước mặt bao nhiêu tiểu thương, cớ sao lúc này lại bảo không biết chủ là ai?

Tôi đặt cả bàn tay úp đè lên tờ giấy mẫu, định há miệng nhắc lại câu nói hôm qua, nhưng ánh mắt anh Hào nhìn xoáy vào mặt tôi. Cái nhìn lạnh tanh của người quen được nghe theo khiến câu nói của tôi tắc lại. Tôi chưa nắm chắc quy định, nói bừa chỉ tổ biến mình thành bia đỡ đạn. Tôi rút tay lại, cầm tờ giấy trắng cất vào cặp rồi lẳng lặng bước ra ngoài.

Tối mịt, tôi về lại căn phòng trọ ngõ Cầu Tre. Cơm nước xong xuôi, tôi cúi người kéo thùng các tông đựng sách cũ dưới gầm giường ra mép chiếu. Bụi bám trên mép bìa cuốn sách Luật xử lý vi phạm hành chính bay lên cay xè mắt.

Tôi lật giở từng trang giấy ngả vàng, tìm đến phần quy định về tạm giữ tang vật, phương tiện. Tôi đọc ngấu nghiến. Hai câu hỏi về trình tự lập biên bản tạm giữ và hậu quả của việc giữ hàng không lập biên bản mà hôm phỏng vấn tuyển dụng tôi từng ấp úng, giờ tôi nhẩm đi nhẩm lại, đến thuộc từng dấu phẩy.

Anh Hào bảo chiếc xe ấy ai biết chủ là ai, trong khi chính anh ta đã cất tiếng gọi tên mẹ tôi trước cả dốc cổng chợ Ba Cây. Nếu ngày mai tôi đem những câu chữ rành rọt vừa thuộc lòng này vào kho tạm giữ trên phường, thì ai sẽ là người phải trả lời cho tôi?