Chín dòng chữ mẹ

— nộp anh H

..

Tôi dán mắt vào từng con số. Dòng đầu tiên ghi chẵn bốn mươi triệu, ba dòng kế tiếp dòng nào cũng ghi chẵn bốn triệu. Ngày ở dòng đầu là trước hôm tôi vào đội hai mươi bảy ngày. Đến dòng thứ năm, khoảng ngày tháng để trống hoác, đúng vào tám ngày mẹ phải nằm viện vì kiệt sức. Ngay phía dưới là hai dòng ghi hai triệu để bù vào khoảng trống đó, rồi hai dòng ghi bốn triệu như cũ. Dòng cuối cùng, nét mực đen đậm và sâu hơn hẳn, ghi năm mươi sáu triệu. Ngày ghi dòng đó trùng khớp với cái chiều tôi về muộn, thấy mẹ ngồi ngoài hiên đếm một tập tiền dày rồi nhét sâu vào túi áo trong.

Trang cuối cùng của cuốn sổ vỏn vẹn một dòng tổng kết:

— còn 80

. Nét chữ cùng một màu mực với dòng đầu tiên, không hề có vệt tẩy xóa hay sửa sang.

Ngực tôi chèn ép đến nghẹt thở. Tôi lấy cây bút ra, ghi từng con số xuống mép quyển vở học sinh của mình rồi cộng lại. Bốn mươi triệu, cộng bốn triệu nhân năm, cộng với hai triệu, hai triệu, rồi cộng thêm năm mươi sáu triệu. Đúng một trăm hai mươi triệu.

Một trăm hai mươi triệu.

Khoản tiền chỗ sáu trăm nghìn một tháng mà cả cái cổng chợ này vẫn nộp cho người ta, tôi nhẩm đi nhẩm lại thế nào cũng không thể ra được con số trăm triệu kia. Không có khoản tiền chỗ nào đội lên tới mức đó. Không có khoản tiền chỗ nào lại bắt đầu thu từ trước khi người ta nộp đơn đi làm, và càng không có khoản tiền chỗ nào lại có một con số tổng

— còn 80

treo lơ lửng trên đầu.

Tôi chép lại chính xác từng ngày, từng con số và từng chữ

— nộp anh H

. sang quyển vở của mình. Xong xuôi, tôi xếp cuốn sổ bìa nâu trả về vị trí cũ, nằm khuất dưới tấm giấy khai sinh. Tờ giấy bảo hiểm y tế tôi thả lại vào hộp, cố ý để lệch sang một bên.

Vậy mẹ đang phải gồng mình trả cho ai, và trả vì cái gì?

---

Sáng hôm sau, sương sớm còn giăng mờ ngoài sân xóm trọ. Chiếc xe chất đầy những sọt hoa quả đứng chờ bên hông nhà.

Mẹ ngồi trên chiếc ghế gỗ thấp, tay mở nắp hộp bánh quy sắt để cất cái kéo cắt cành. Ngón tay trỏ của mẹ khựng lại hai giây ngay chỗ tờ giấy bảo hiểm y tế nằm lệch. Mẹ không nói một lời, đưa ngón tay nắn nhẹ góc giấy, vuốt cho nó nằm ngay ngắn trở lại đúng vị trí cũ rồi mới từ từ đậy nắp hộp, ấn mạnh hai mép sắt nghe một tiếng

— kịch

.

Mẹ đứng dậy, đi ra chỗ xe, đưa tay xóc lại mấy sọt cam cho vững vàng.

— Giá cam chợ đầu mối hôm nay nhích lên hai giá. Lấy loại hai thì khó bán, mà lấy loại một thì hụt tiền hàng

.

Giọng mẹ thản nhiên, mắt nhìn chằm chằm vào những quả cam vàng óng dưới ánh đèn dầu mờ mờ. Quyển vở ghi chép chín dòng chữ đêm qua đang nằm gọn trong cặp của tôi. Tôi đứng chôn chân mất vài giây, tự ghim chặt những câu hỏi đang trào lên tới cổ họng. Tôi sợ nếu mình thốt ra cái tên

— anh H

, mẹ sẽ lại đáp trả bằng một câu chuyện giá cam, giá bưởi, và rồi cuốn sổ bìa nâu kia sẽ vĩnh viễn biến mất khỏi hộp sắt.

Tôi bước lại gần, đỡ lấy càng xe.

— Vậy mai mình lấy mấy sọt mẹ?

— Cứ lấy ba sọt loại một như cũ. Đắt một chút nhưng người ta ăn quen miệng, người ta còn quay lại

.

Mẹ kéo chiếc xe đi trước, tôi đẩy phía sau. Hai mẹ con bước ra khỏi ngõ Cầu Tre trong im lặng. Nắp hộp sắt đã đậy lại, nhưng chín dòng chữ đêm qua như một bức tường vô hình dựng đứng ngay giữa hai người.

---

Trụ sở Ủy ban nhân dân phường Đông Trì buổi sáng ngập mùi giấy tờ cũ và mùi trà mạn hãm đặc.

Chú Thạo ngồi sau chiếc bàn làm việc gỗ ép đã bong tróc góc cạnh. Nghe tôi trình bày xong, chú ngừng tay bút, ngước mắt nhìn tôi một lúc lâu. Ánh mắt ấy không có sự gay gắt, chỉ có một nỗi mệt mỏi sâu thẳm của người đã ngồi ở cái ghế này quá lâu.

— Cậu xin bản sao biên bản phỏng vấn đợt đó làm gì nữa? Việc thì cũng đã nhận rồi

.

— Cháu cần làm lại ít giấy tờ cá nhân chú ạ

.

Tôi đáp, giọng chậm rãi, giữ cho bờ vai mình thẳng tắp.

Chú Thạo không hỏi thêm. Chú thở dài một tiếng rất nhẹ, mở chiếc cặp da đen đặt bên cạnh chân bàn, tay lật qua lật lại tập hồ sơ dày cộp. Tiếng giấy chạm vào nhau sột soạt. Chú rút ra một tờ biên bản buổi họp hội đồng xét kết quả tuyển dụng đợt thi của tôi, họp ngày mười lăm tháng Hai năm 2019, hơn một tháng sau hôm tôi ngồi phỏng vấn, đặt lên bàn rồi cầm bút ký xoạch một cái vào góc dưới.

Nhìn cái chữ ký vội vàng ấy, tôi biết chú chỉ muốn giải quyết cho xong cái việc này để tránh rắc rối. Một anh nhân viên hợp đồng vừa mới hết thời hạn đình chỉ công tác, đột nhiên quay lại xin hồ sơ tuyển dụng của chính mình, chẳng ai muốn dây vào làm gì.

Tôi cầm tờ giấy có con dấu đỏ, bước ra khỏi trụ sở phường.

Về đến nhà trọ, tôi trải tờ biên bản buổi họp ngày mười lăm tháng Hai lên mặt bàn gỗ. Trên đó có đủ ba phiếu chấm điểm riêng và chữ ký của cả ba người trong hội đồng hôm ấy. Tôi lấy quyển vở học sinh của mình ra, mở trang giấy đã chép lại chín dòng chữ của mẹ, đặt hai thứ nằm song song với nhau.

Dòng đầu tiên mẹ ghi: hai mươi bảy ngày trước hôm tôi nhận việc.

Tôi ngồi lặng trước hai tờ giấy. Cái lạnh từ mặt bàn gỗ ngấm lên tận khuỷu tay. Tôi không còn tin mẹ hụt tiền vì những khoản thu vô lý ở cổng chợ nữa.

Một trăm hai mươi triệu. Mẹ đã âm thầm trao nó cho ai, để đổi lấy cái gì?