Mười giờ đêm trong ngõ Bến Củi

.

— Học xong thì dọn

.

— Con xong lâu rồi

.

Thằng Tí gập cuốn vở cái bẹp, đứng dậy bê chồng bát đũa ra chậu nước góc tường. Nó rửa thoăn thoắt, tiếng bát đũa va nhau khua lên rát tai. Tôi nhìn nó úp từng cái bát lên chiếc giá nhựa, xếp chồng cao ngất ngưởng, cái trên cùng nghiêng hẳn sang một bên chực đổ nhào. Nó biết tôi lảng câu hỏi. Nó cũng biết sáng mai nó thức dậy thì trong nhà không còn ai.

— Úp thấp xuống kẻo vỡ

. Tôi nhắc.

— Vỡ thì con dọn

. Nó lau tay vào ống quần, nói cộc lốc.

— Đi ngủ đi

.

— Con chưa buồn ngủ

.

— Mẹ bảo đi ngủ

.

Nó không cãi thêm, lẳng lặng bước vào buồng trong, kéo cánh rèm vải hoa đã bạc phếch lại. Khoảng trống bên cạnh manh chiếu của nó từ đêm nay tôi không lấp nổi nữa rồi, câu hỏi chưa kịp đáp ấy thành món nợ đầu tiên tôi mang với con.

---

Lửa than đã đượm, mặt nước trong nồi bắt đầu cuộn lên từng đợt. Chiếc nồi bốn mươi lít mỏng tang, không có van gió để hãm bớt nhiệt như cái bếp lò công nghiệp tôi vẫn đứng ở quán cũ. Bọt tủy nổi lên từng mảng dày cộm, xám xịt, dâng tràn sát mép vung nhanh hơn nhịp tay tôi quen thuộc.

Tôi nắm chặt cái muôi gỗ cháy lẹm một bên mép, ghì cổ tay vớt từng mảng bọt bẩn ra chiếc âu nhựa. Tôi đếm từng nhịp thở của mình để ghìm tay chậm lại.

Cái vệt cháy đen trên thân muôi này là từ năm 2011, cái đêm mẹ vừa mổ u ở viện về. Vết khâu bên sườn còn rỉ máu qua lớp băng gạc, mẹ không chịu nằm trong buồng mà chống gậy lần ra ngồi ở bậc hè. Tôi đứng bên nồi nước dùng của quán, tay vung muôi lia lịa vì sợ trễ giờ mở hàng sáng.

Mẹ không nhìn mặt tôi, mắt mẹ dán chặt vào mặt nước đang sủi tăm:

— Hớt lại. Bọt bám ở chân thành nồi kìa

.

Tôi cắn môi vớt thêm một lượt, mẹ đẩy rổ hành nướng sang chân tôi, giọng khàn đặc:

— Vội cái gì mà vội. Lửa chưa thuần thì nước chưa trong. Vớt lại lần nữa

.

Ba lần mẹ bắt tôi lùa muôi quanh miệng nồi, bọt không còn một gợn li ti nào mẹ mới cho gạt bớt cửa gió. Mẹ múc một thìa con nước dùng, ghé miệng thổi cho nguội hẳn rồi mới nếm, ngậm trong miệng một lúc lâu rồi khẽ gật đầu.

Hơi nóng bốc lên mặt làm tôi cay xè khóe mắt. Tôi miết muôi một vòng quanh thành nồi bốn mươi lít, hớt sạch mảng bọt cuối cùng. Nước bắt đầu lắng xuống, để lộ ra những khúc xương ống ngả màu trắng ngà. Cái nhịp tay của nồi tám mươi lít ngấm vào tay tôi từ cái đêm mẹ ngồi bậc hè ấy, mẹ giao cái nồi cho tôi trông nom chứ có bao giờ để người khác đụng tay.

---

Mười hai giờ đêm, ngõ Bến Củi im như tờ, chỉ còn tiếng nước sôi lục bục và tiếng than nổ lách tách dưới đáy nồi.

Tôi ngồi bệt xuống ngạch cửa, mở cuốn sổ tay bìa xanh đã sờn rách bốn góc. Ở mép dưới trang bìa có một vết cháy tròn bằng đầu que hương, dấu tích của những đêm thức canh lửa cùng mẹ. Mười bốn năm qua, từng dòng chữ mẹ nắn nót ghi lại đều là liều lượng cho nồi tám mươi lít: bao nhiêu cân xương bò, mấy lạng quế, mấy hoa hồi, giờ nào châm thêm nước sôi.

Bây giờ chiếc nồi trước mặt tôi chỉ bằng một nửa. Chia đôi xương, chia đôi quế hồi thì dễ, nhưng thời gian ninh và sức nóng của than thì không thể chia đôi. Tính trật một bước, nồi nước ngày mai coi như hỏng hết.

Tôi lật sang trang bìa trong. Nét mực Cửu Long màu xanh đen của mẹ hiện ra dưới ánh đèn đường vàng vọt:

— Trao cho con gái Trần Thị Hằng

.

Tôi đặt chiếc bút chì xuống sàn xi măng, úp cuốn sổ vào đùi, ngồi bất động một hồi lâu. Mẹ không chia của nả hay nhà cửa cho tôi, mẹ chọn cái bàn tay chịu đứng sáu tiếng đồng hồ mỗi đêm bên làn khói ngột ngạt. Mười bốn năm qua, anh Khải biết cuốn sổ này nằm trong tay tôi nhưng chưa từng mở miệng đòi xem. Anh đâu cần cái tay vớt bọt hay cái mũi ngửi mùi quế hồi, anh chỉ cần mảnh giấy có con dấu đỏ và cái tên của anh trên mặt tiền phố Lò Vôi.

Tôi cầm bút chì lên, cẩn thận gạch từng con số cũ, ghi sang mép lề tỷ lệ mới cho nồi bốn mươi lít. Tôi không phải đứa con gái bị đuổi ra đường với hai bàn tay trắng. Tôi là người được mẹ truyền nghề.

---

Gió bấc cuối đông lùa qua khe cửa, lạnh buốt. Bốn giờ sáng, tôi mở hé vung nồi, dùng chiếc muôi gỗ múc một thìa nước dùng sóng sánh đưa lên miệng nếm.

Nước đã trong veo, thơm mùi thảo quả và gừng nướng, nhưng ở cuống họng lại thiếu cái hậu ngọt sâu mà tôi quen từ bao nhiêu năm. Xương mua ở chợ chiều đã qua một buổi trưa oi ả, tủy bên trong không còn giữ được độ tươi ngọt như loại xương vừa pha lúc sáng sớm. Giờ này chợ chưa họp, chẳng còn chỗ nào bán xương khác, lửa cũng không thể ninh lại từ đầu.

Tôi bực, bực đến tức ngực mà không biết trút vào đâu. Tôi vớ lấy chiếc giẻ mềm, cắm cúi lau đi lau lại tấm kính xe phở gỗ, lau đến mức mặt kính bóng loáng không còn một hạt bụi. Nếm lại một thìa nữa, vị nước dùng đạt được tám phần, đành phải chấp nhận mức ấy cho ngày đầu tiên mở hàng.

Bếp than tổ ong vẫn âm ỉ tỏa từng làn khói xám dọc theo lối đi chung của dãy trọ. Tôi hạ cửa gió, vớt tảng thịt bò chín ra thái mỏng, từng lát thịt đều tăm tắp xếp gọn gàng vào khay nhôm rồi chuyển lên xe. Qua khe cửa buồng khép hờ, thằng Tí nằm co quắp trên manh chiếu đơn, quay mặt vào vách tường xi măng ẩm mốc.

Tôi ngồi xuống bậc thềm, lấy mẩu bìa các tông xé vội, nắn nót viết hai chữ Phở Thịnh cùng mức giá bốn mươi nghìn một bát, dùng chiếc kẹp sắt kẹp chặt vào góc tủ kính. Chút nữa tôi sẽ đẩy xe sang góc vỉa hè trước cửa nhà bà Lành, đối diện số 12. Nấu trong cái ngõ Bến Củi quanh co hun hút này thì khách quen hai mươi năm của quán cũ không tìm được tôi, nên tôi phải đứng đúng chỗ họ đi qua mỗi sáng. Họ có chịu bước sang không thì sáu giờ mới biết.