Ảnh chụp giờ cao điểm

— Gọn là gọn trên miệng chị

. Bà Lệ lật sang trang mới, đặt bút ghi từng chữ vào sổ:

— Tổ dân phố 7 này bao năm bình yên, cuối năm bình xét thi đua chưa từng bị nhắc tên. Chị có tờ giấy nào khác ngoài mấy dòng bà Lành viết tay cho mượn góc hiên không?

— Bà Lành cho cháu thuê chỗ, có chữ ký của bà ấy

.

— Giấy viết tay giữa hai người không thay được việc người ta tràn ra đường

.

Bà Lệ nhấc phích Rạng Đông, rót nước chè xanh tràn qua vành chén sứ đặt trước mặt tôi. Nước nóng chảy xuống mặt khăn hoa, loang dần ra mép bàn. Bà gập phạch cuốn sổ lại:

— Việc này phải đi theo trình tự của nó. Chị dẹp bớt bàn, co cái xe lùi sâu vào trong. Tôi nói thẳng một lần, tổ 7 không thể có lá đơn nào phải chuyển lên phường tới lần thứ hai

.

Tôi cất mảnh giấy tay của bà Lành vào lại túi áo ngực, thấy rõ góc giấy cấn vào ngực. Tôi đứng dậy chào, bước ra ngõ khi lá đơn cùng tấm ảnh đã nằm gọn trong cặp tài liệu màu xanh của tổ dân phố.

---

Gần hai tuần sau, một buổi sáng, mùi quế hồi trong nồi nước hầm đang bốc lên nghi ngút thì tiếng còi xe máy dồn dập từ đầu phố dội tới.

Một anh cán bộ trật tự đô thị mặc áo xanh đi cùng bà Lệ dừng xe ngay trước hiên số 9. Anh ta không tháo mũ bảo hiểm, rút từ cặp tài liệu ra tờ thông báo có kẹp góc bộ ảnh thứ hai.

— Chị Hằng chủ xe phở phải không?

Anh ta hỏi, giọng át cả tiếng băm thịt trên thớt.

— Tôi đây anh

. Tôi buông con dao thái, kéo góc tạp dề lau ngón tay.

— Từ tuần trước đơn đã chuyển lên uỷ ban phường Lò Vôi, kèm bằng chứng lấn chiếm giờ cao điểm

. Anh ta giở từng trang giấy, giọng đều đều:

— Yêu cầu chị đưa xe ra khỏi lòng đường ngay trong sáng nay. Nếu muốn tiếp tục kinh doanh tại vị trí này, trong vòng bảy ngày chị phải bổ sung đủ ba điều kiện: giấy tờ chứng minh quyền sử dụng chỗ mặt bằng, giấy đăng ký kinh doanh cá thể, và bản cam kết giờ bán kèm vạch sơn giới hạn không vi phạm lối đi chung

.

Khách đang ngồi ăn ngẩng cả lên. Đứng trên bậc tam cấp nhà số 12, anh Khải khoanh tay trước ngực, cất giọng thật to cho bên này đường nghe rõ:

— Tôi đã bảo rồi mà! Cái xe đứng đường ba tháng trời không có nổi một mảnh giấy lận lưng, cứ làm như phố này của riêng nhà mình!

Khách trong hàng bắt đầu xôn xao, người nhìn tờ giấy có dấu đỏ trên tay cán bộ, người liếc sang anh Khải đang khoanh tay đứng cười.

Ông Kỳ đang ăn dở bát phở tái chín, lặng lẽ đặt đôi đũa ngang miệng bát. Ông rút hai tờ hai mươi nghìn để sẵn trong túi áo, đặt lên mặt bàn rồi đứng dậy, lách qua đám đông đi thẳng ra chỗ chiếc xe cúp cũ dựng gần gốc cây bàng. Ông không nhìn tôi lấy một lần. Đi qua chỗ tôi, ông thở ra một hơi dài, rồi tiếng xe ngoài đường lấp đi.

Anh Khải dồn cọc tiền lẻ trên quầy bên số 12, đập mạnh cạnh cọc xuống mặt quầy gỗ ép nghe đánh bộp.

Tôi cúi xuống, cầm chiếc giẻ ẩm lau đi lau lại mặt bàn nhựa xanh dù trên đó chẳng còn một giọt nước dùng nào vương vãi. Mặt nhựa mỏng oằn xuống dưới tay tôi, kêu ọp ẹp.

— Anh Thắng, chị Mơ

, tôi ngẩng lên, giọng gằn xuống:

— Dọn bát, tắt bếp. Sáng nay nghỉ sớm

.

Bảy ngày. Ba thứ giấy tờ. Tôi siết chặt quai tạp dề, đứng nhìn dòng xe qua lại trước mặt.

---

Chiều muộn, hơi nóng hầm hập còn hắt lên từ mặt đường nhựa, rác lá dạt dọc rãnh cống. Xe phở đã được chúng tôi hò nhau đẩy sát vào góc tường, trùm tấm bạt dứa đã bạc.

Bà Lành ngồi bên chiếc chõng tre quen thuộc, chiếc điếu bát để bên cạnh đã nguội ngắt. Bà cầm chén nước chè cặn hắt thẳng xuống rãnh nước trước cửa, rồi múc gáo nước mưa từ chum sành tráng chiếc chén con hai lần liền. Tiếng chén va vào thành gáo lách cách.

— Hai chục năm bà ngồi cái chõng này bán ấm chè, phong kẹo lạc, chưa từng có ai vác lá đơn nào đến tận cửa

, bà Lành cất giọng run run, mắt nhìn khoảng trống trước hiên:

— Giờ dính đến uỷ ban, nhỡ người ta phạt vạ thì thân già này biết bấu víu vào đâu hở con?

Tôi ngồi xổm xuống cạnh chân chõng, móc từ túi áo ngực ra tờ giấy viết tay đã nhàu nếp gấp, vuốt cho phẳng rồi đặt lên mặt dát tre rồi lấy chiếc bao diêm đè lên mép:

— Bà Lành, cháu không xin bà đứng ra gánh việc của cháu. Cháu chỉ xin bà cùng cháu ra phòng công chứng, ký xác nhận cho cháu thuê phần sáu mét vuông mặt tiền thuộc quyền của bà. Cháu làm đủ giấy tờ đăng ký, nộp thuế đàng hoàng, phường kiểm tra sẽ phạt cháu chứ không ai phạt bà được

.

Bà Lành vén lại nếp khăn nhung đen trên đầu, kéo vạt áo cánh màu nâu sồng lau đôi tay nhăn, đầy vết đồi mồi, dù tay đã khô. Bà nhìn tờ giấy cũ, rồi nhìn sang chiếc xe phở đang nằm im lìm dưới tấm bạt.

— Mai mẹ có bán nữa không mẹ?

Thằng Tí ngồi bó gối ở bậc thềm xi măng, gót dép nhựa đập nhè nhẹ vào chân tường, răng cắn chặt mép cổ áo phông đã sờn chỉ. Nó nhìn tôi, không rời mắt.

Tôi cầm chiếc muôi nhôm gõ vào thành nồi inox ba tiếng cộc, cộc, cộc nghe vang và đanh gọn.

— Có

, tôi nhìn thẳng vào mắt con trai:

— Mai bán bình thường

.

Bà Lành thở ra một hơi thật dài, với tay cầm chiếc chén con đã tráng sạch, khẽ gật đầu:

— Sáng mai dọn hàng sớm rồi đi với bà. Ký cái gì thì làm cho vuông vắn cái đó

.

Tôi đứng dậy, nhìn vệt phấn trắng mà người của phường vạch lúc sáng trên nền gạch để đánh dấu ranh giới kiểm tra. Lời hứa của bà Lành đã có, nhưng trong tay tôi lúc này vẫn chưa có thêm một tờ giấy có dấu đỏ nào, và bảy ngày của uỷ ban thì đã trôi qua mất một buổi chiều. Ở phố này người ta tranh của tôi được khách, được chỗ đứng, nhưng giấy tờ tôi làm đủ thì không ai tranh được.