Bốn ngày trên giấy ô ly

---

Nắng chiều xiên qua hàng rào duối rậm rạp, hắt những vệt sáng loang lổ xuống nền đất nện trước quán nước đầu cổng nghĩa trang. Tôi ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, trước mặt là cốc trà đặc đã nguội và hai gói kẹo lạc bọc giấy bóng kính mà bà Ngọ bảo nhập về đầu tháng còn ế lại.

Bà Ngọ ngồi trên chiếc chõng tre kê sát vách cót, đôi mắt đục mờ nheo lại nhìn ra phía hàng mộ thẳng tắp bên kia đường. Tôi xoay cốc nước trong tay một vòng rồi hỏi thẳng:

— Bà Ngọ ơi, hôm Thanh minh bà bảo đội thợ làm đúng bốn ngày, không có chuyến xe nào chở tiểu ra. Bà có ghi lại ở đâu không bà, cháu xin xem một lần thôi ạ

.

Bà Ngọ chép miệng, nghiêng chiếc ấm tích sứ rót thêm nước vào cốc cho tôi, giọng khàn đục:

— Bà già rồi, mắt kèm nhèm, ngày nào cũng cả chục lượt người ra vào thắp hương với tảo mộ, nhớ làm sao xuể hở con. Mà chuyện mồ mả nhà người ta, bà ngồi bán chén nước chè kiếm vài đồng lẻ, để ý làm gì cho mang tiếng

.

Tôi không vội gặng thêm, chỉ đưa mắt nhìn lên tờ lịch đóng đinh trên cột tre rồi chỉ tay về phía mấy ô ngày giữa tháng được khoanh bút bi đỏ. Thấy ánh mắt tôi dừng lại ở đó, bà Ngọ hơi khựng người. Bà thở dài một hơi rất khẽ, cúi xuống gầm chõng lôi ra một quyển vở học sinh cũ kỹ được bọc cẩn thận bằng lớp giấy bao xi măng nâu sẫm.

Ngồi ở bàn bên cạnh, một bác chạy xe ôm đang rít dở điếu thuốc lào bỗng nghiêng đầu nhìn sang, ánh mắt tò mò dán vào quyển vở trên tay bà chủ quán, như thể tôi là người tới đòi một khoản nợ mua chịu nào đó. Tôi mặc kệ cái nhìn dò xét ấy, chỉ nín thở theo dõi những ngón tay gầy của bà Ngọ lần giở từng trang giấy ngả màu.

Bà lật tới trang ghi chép bằng nét bút bi mực tím nguệch ngoạc, dừng lại ở bốn ngày liền kề nhau. Dưới mỗi ngày đều ghi rõ số ấm trà, mấy bao thuốc lá Thăng Long và dòng chữ nắn nót: đội ông Phổ uống chịu. Bốn ngày liên tiếp, không thừa không thiếu một ngày nào. Cái tên ông Phổ tôi chưa nghe bao giờ, nhưng ghi nợ đúng bốn ngày tháng Ba ấy thì chỉ có thể là người cầm đội thợ đã dựng cái lăng. Tôi vừa kịp nhìn rõ bốn dòng chữ ấy thì bà Ngọ gập quyển vở lại, ôm chặt vào lòng, giọng hạ thấp xuống như sợ gió thổi bay mất lời:

— Con xem thế thôi, đừng có lôi bà ra giữa ủy ban hay họ hàng. Bà già rồi, còn sống ở cái làng này, đừng làm bà thành bà già ngồi quán hay đi nói chuyện nhà người khác, tội bà con ạ

.

Tôi gật đầu, cầm hai gói kẹo lạc bỏ vào túi vải, lòng vừa nhẹ đi một nửa vì tận mắt thấy bằng chứng, vừa nặng trĩu nỗi lo người nắm giữ nó không dám bước ra ánh sáng. Đúng lúc tôi định đứng dậy trả tiền nước thì bóng một người đàn ông đổ dài qua khoảng hở của hàng rào duối.

---

Ông Ích từ phía nhà ban quản trang bước ra, trên tay lủng lẳng chùm chìa khóa đồng kêu lách cách. Ông không bước vào quán mà đứng hẳn bên ngoài bờ rào duối, ánh mắt sắc lạnh quét từ chỗ bà Ngọ đang ôm quyển vở bọc giấy xi măng sang tới túi đồ trên tay tôi.

— Cháu Nhạn lại ra đây chơi à

, ông Ích cất giọng đều đều, nghe qua tưởng như lời chào hỏi xã giao của người cùng làng, nhưng từng chữ lại găm thẳng vào tai tôi.

— Hôm trước cháu mang thước ra đo đạc mộ phần nhà người ta một lần, chuyện đã rùm beng lên tới tận ủy ban xã rồi. Mọi việc ở đây đều có sổ sách của ban quản lý ghi chép đàng hoàng, cháu cứ đi hỏi han mấy bà bán nước vỉa hè làm gì cho mất thời gian, lại mang tiếng gây mất đoàn kết

.

Tôi thấy máu nóng dồn lên tận mang tai, nhưng vẫn kìm lại, giữ cho giọng mình trầm xuống một bậc so với thường ngày. Tôi rút cuốn vở ghi chép nhỏ từ trong túi xách ra, mở trang trắng, ngay trước mặt ông, bình tĩnh ghi lại nguyên văn câu ông vừa nói, kèm giờ và ngày. Xong xuôi, tôi mới ngẩng lên, đáp lại bằng giọng rành rọt:

— Cháu cảm ơn bác Ích đã nhắc, cháu chỉ muốn hỏi cho rõ vì theo định mức kỹ thuật xây dựng, một ngôi mộ ốp mười bốn tấm đá hoa cương như thế cần tới chín ngày với chín người thợ mới hoàn thành được, chứ không thể nào xong trong bốn ngày như lời người ta kể

.

Nghe dứt con số chín ngày chín thợ, sắc mặt ông Ích hơi biến đổi, đuôi mắt giật nhẹ một cái. Ông không nói thêm câu nào, chỉ khẽ hừ một tiếng trong cổ họng rồi quay lưng bước thẳng về phía nhà ban quản trang cạnh cổng nghĩa trang, tiếng chùm chìa khóa va vào nhau khô khốc.

Trong quán, bà Ngọ vẫn cúi gằm mặt, lấy chiếc giẻ sạch lau đi lau lại cái ấm tích sứ đã bóng loáng từ lâu, đôi vai gầy khẽ run lên. Tôi đặt tờ một trăm nghìn xuống mặt bàn nhựa, trả cả tiền nước lẫn hai gói kẹo lạc, khẽ chào bà rồi bước nhanh ra đường cái để về nhà mẹ Uyển.

Trên đường về, tôi ôm chặt chiếc túi đựng bảng tính ngày công, bản tra định mức kỹ thuật, tờ mặt cắt và hai gói kẹo lạc. Con số bốn ngày kia chắc chắn là kẽ hở lớn nhất của nhà ông Hoằng, nhưng quyển vở ghi nợ nằm trong lòng bà Ngọ lại đang bị khóa chặt bởi nỗi sợ hãi của một bà già sống dựa vào sự yên ổn của xóm làng. Điều gì mới đủ sức khiến bà tự tay mở quyển vở ấy ra giữa chốn đông người?