Ô chữ ký để trống

— Thưa chị Mỵ, tôi là Vũ Thị Nhạn, con gái của người con trai thứ trong gia đình. Theo quy chế quản lý nghĩa trang của chính xã mình ban hành, tôi thuộc diện thân nhân trực tiếp của người đã khuất. Hôm nay tôi tới đây để đề nghị được xem tập hồ sơ di dời mộ hàng ba ô mười hai, đề nghị chị trả lời rõ ràng giúp tôi

.

Ngòi bút trên tay chị Mỵ khựng lại giữa trang sổ. Chị ngước mắt nhìn tôi vài giây, ánh nhìn lướt qua cuốn sổ tay tôi đang cầm rồi dừng lại ở mặt tôi. Chị Mỵ khẽ khép cuốn sổ lại, đứng dậy vuốt phẳng vạt áo rồi đi thẳng sang căn phòng bên cạnh có tấm biển tên chủ tịch ủy ban nhân dân xã. Tôi ngồi yên trên ghế, nghe tiếng gõ cửa vang lên khe khẽ bên vách ngăn, biết là chuyện của mình đã qua được cái bàn ngoài này.

---

Cánh cửa thông phòng mở ra, ông Ước bước vào với dáng vẻ điềm đạm của người làm công tác quản lý lâu năm, theo sau là chị Mỵ và ông Ích bên ban quản trang vừa được gọi lên. Ông Ích đứng nép sát bên chiếc tủ sắt đựng hồ sơ kê ở góc tường, hai bàn tay đan vào nhau đặt trước bụng. Nghe ông Ước hỏi qua đầu đuôi sự việc, ông Ích liền hắng giọng phân trần ngay:

— Báo cáo ông chủ tịch, việc này ban quản trang chúng tôi đã kiểm tra và xác nhận theo đúng đơn đề nghị của anh Vũ Văn Lẫm là con trai trưởng. Mọi trình tự thủ tục phía dưới nghĩa trang, anh em chúng tôi đã làm đủ phần trách nhiệm rồi

.

Tôi đứng bên cạnh bàn làm việc, tim đập thình thịch. Tôi sợ chỉ lỡ to tiếng một câu là thành đứa cháu hỗn hào cãi người lớn trước mặt lãnh đạo xã. Tôi hít một hơi thật sâu, kìm mình lại. Ông Ước gật đầu ra hiệu, chị Mỵ liền mở ổ khóa móc trên cánh tủ sắt, rút ra một tập bìa màu xanh đặt lên mặt bàn gỗ. Tờ đơn xin di dời mộ nằm ngay trang đầu tiên, nét chữ viết tay ngay ngắn, phía dưới có chữ ký của bác Lẫm, có dấu xác nhận của ban quản trang và phần khung dành cho xác nhận của ủy ban xã.

Tôi bước tới sát mép bàn, đưa ngón tay trỏ đặt thẳng lên khoảng giấy trắng tinh nằm bên cạnh dòng chữ dành cho người vợ của người quá cố.

— Thưa ông chủ tịch, mời ông nhìn vào chỗ này

. Tôi cất giọng rõ ràng, đọc to họ tên Trần Thị Bông in trong phần kê khai thân nhân, rồi giữ nguyên ngón tay ở vị trí đó, đứng im chờ đợi.

Ông Ước cúi người xuống, cặp mắt nheo lại sau gọng kính lão, nhìn chằm chằm vào ô chữ ký đang bỏ trống. Không khí trong căn phòng bỗng chùng hẳn xuống, chỉ còn tiếng xe máy ngoài cổng vọng vào. Ông Ích đứng bên tủ sắt liếc mắt nhìn sang mặt bàn, thấy ông chủ tịch cứ im lặng nhìn khoảng giấy trống ấy thì mặt tái đi, hai bàn tay đang đan vào nhau vội buông thõng xuống bên sườn.

— Bà Trần Thị Bông năm nay bảy mươi lăm tuổi, là bà nội của tôi và là vợ hợp pháp của người nằm dưới ngôi mộ hàng ba ô mười hai

. Tôi thu tay về, nhìn thẳng vào ông Ước.

— Bà nội tôi hiện đang ngồi ngoài hành lang kia. Xin phép mời ông chủ tịch bước ra ngoài hỏi bà tôi một câu cho tường tận

.

Ông Ước không nói thêm lời nào, xoay người đẩy cửa bước thẳng ra hành lang, tôi và chị Mỵ lặng lẽ đi theo sau. Ngoài hàng ghế gỗ, bà nội tôi vẫn ngồi ngay ngắn như lúc tôi vừa dắt vào, hai bàn tay gầy guộc đầy đồi mồi úp lên nhau đặt trên đầu gối. Cái dáng ngồi còng còng ấy làm tôi chợt nhớ tới những buổi sáng mùa đông mấy chục năm trước, bà cũng hay ngồi thu mình bên bậc thềm gạch cũ trước sân nhà, tay cầm chiếc khăn mùi soa bọc mấy nén hương trầm chờ trời hửng nắng để đi bộ ra đồng thăm mộ ông. Mùi dầu gió xanh thoang thoảng từ cổ áo bà quyện với mùi hương trầm, cái mùi tôi nhớ từ hồi bé. Ngần ấy năm, chưa rằm nào mùng một nào bà để bát hương trên mộ ông nguội.

Ông Ước bước tới, khẽ cúi người xuống ngang tầm mắt bà nội tôi, giọng nói trầm ấm và lễ phép:

— Thưa bà, cháu là Ước, chủ tịch ủy ban xã. Hôm nay cháu muốn hỏi bà một việc, gia đình mình có làm đơn xin di dời phần mộ của ông nhà ở ngoài nghĩa trang không, và bà đã ký tên vào tờ đơn đó chưa ạ

.

Bà nội tôi ngước đôi mắt mờ đục nhìn ông chủ tịch, rồi quay sang nhìn tôi. Khi hiểu ra câu hỏi, đôi môi nhăn nheo của bà khẽ run lên, giọng nói khàn đặc nhưng rành rọt từng tiếng:

— Thưa ông chủ tịch, tôi không hề ký giấy tờ gì cả. Cũng không có ai hỏi han tôi một lời nào về chuyện dời mộ ông nhà tôi đi đâu hết. Suốt ba mươi năm nay, tự tay tôi thắp hương khói cho ông ấy ở ô mộ ấy, giờ tôi còn sống sờ sờ ra đây, sao lại có chuyện mang ông ấy đi mà tôi không hay biết gì

.

Lời bà vừa dứt, hai bàn tay úp trên đầu gối siết lấy nhau. Ông Ước đứng thẳng người dậy, ông nhìn qua khung cửa kính vào tập hồ sơ vẫn đang mở trên bàn, mặt ông không còn thong thả như lúc mới vào.

---

Trở lại phòng tiếp dân, tôi mở cặp lấy ra tờ giấy kẻ ô ly ghi lại toàn bộ số đo bốn cạnh của cái nền lăng xây mới ngoài nghĩa trang mà tôi đã tự tay đo đạc sáng hôm Thanh minh, đặt ngay ngắn bên cạnh lá đơn thiếu chữ ký.

— Thưa ông chủ tịch, không chỉ thiếu chữ ký của bà nội tôi, mà phần diện tích nền lăng hiện tại ở hàng ba ô mười hai cũng đang xây vượt quá mức quy định trong quy chế nghĩa trang xã dành cho một ngôi mộ cát táng. Đây là số đo thực tế tôi đã kiểm tra

.

Ông Ước cầm tờ giấy lên xem xét kỹ lưỡng, sau đó gọi ngay một cán bộ địa chính sang, giao nhiệm vụ ra thẳng nghĩa trang đo đạc lại hiện trạng để đối chiếu. Trong lúc chờ đợi, ông bảo chị Mỵ lấy mẫu giấy lập biên bản làm việc ngay tại chỗ. Biên bản chưa viết hết nửa trang thì anh cán bộ địa chính gọi điện về, báo số đo ngoài hiện trường khớp với tờ giấy của tôi, hai mét tư nhân hai mét hai. Tôi ngồi nhìn cây bút trên tay chị Mỵ chạy đều trên mặt giấy, ông Ước đọc tới đâu chị ghi tới đó: hồ sơ xin di dời mộ thiếu chữ ký của vợ người quá cố hiện đang còn sống và có ý kiến phản đối trực tiếp, việc di dời đang phát sinh tranh chấp giữa các thân nhân trong gia đình, hiện trạng phần lăng xây mới vượt diện tích quy chế cho phép. Cuối biên bản ghi rõ yêu cầu tạm dừng toàn bộ việc di dời cũng như việc đặt tiểu cốt vào lăng tại hàng ba ô mười hai cho đến khi các bên giải quyết xong tranh chấp và hoàn thiện đầy đủ hồ sơ theo quy định.

Ký tên xong vào biên bản, ông Ước ngẩng lên nhìn tôi, giọng nói rành rọt và dứt khoát:

— Tôi nói thẳng để chị nắm được. Về mặt quản lý hành chính, ủy ban xã có thẩm quyền ra quyết định tạm dừng một buổi lễ di dời hoặc ngăn chặn việc xây dựng sai quy chế trên đất nghĩa trang. Nhưng xã không có thẩm quyền tự ý đào một ngôi mộ lên để kiểm tra. Chị muốn biết phía dưới lớp nền lăng kia hiện đang có gì, việc đó vượt quá thẩm quyền giải quyết của ủy ban xã

.

Tôi cầm tờ biên bản có chữ ký và con dấu đỏ tươi của ủy ban trên tay mà lòng bỗng trống trải lạ thường, cảm giác như mình vừa nắm được một vật rất chắc chắn nhưng bên trong lại rỗng tuếch. Tôi không đáp lại ngay, chỉ lẳng lặng thu dọn đồ đạc, đưa tay xếp lại mấy tờ giấy đo, vuốt thẳng từng mép giấy rồi gõ nhẹ tập tài liệu xuống mặt bàn cho bằng cạnh.

Bên cạnh bàn làm việc, chị Mỵ lặng lẽ cầm bản gốc lá đơn và tờ biên bản vừa ký, bấm ghim một tiếng khô khốc rồi đi nhanh sang góc phòng có đặt chiếc máy photocopy. Tiếng máy chạy ro ro vang lên đều đặn. Một lát sau, chị Mỵ quay lại, nhanh tay kẹp hai bản sao vào giữa tập giấy tờ của tôi, hạ giọng nói khẽ vừa đủ cho hai người nghe:

— Tôi photo thêm cho chị một bản đơn và một bản biên bản này để cầm về làm căn cứ, tôi không thu tiền đâu, nhưng chị nhớ đừng nói với ai là tôi đưa cho chị nhé

.

Tôi gật đầu cảm ơn chị Mỵ, cất kỹ tập giấy vào cặp rồi dắt bà nội ra khỏi trụ sở ủy ban. Trước khi rời đi, tôi ghé tiệm dịch vụ đầu cổng xã in hết ảnh chụp nền lăng ra giấy khổ lớn. Lúc tôi vừa dắt xe máy ra tới khoảng sân bê tông có cột cờ dựng giữa nắng trưa, chị Mỵ từ trên thềm chạy vội xuống, ngoái nhìn ra phía cổng rồi ghé sát vào tai tôi nói nhỏ:

— Chị về thu xếp sớm đi nhé. Tôi nghe phong thanh bên nhà kia đã chọn ngày rằm tháng Ba tới đây để làm lễ rước hài cốt ông Phạm Đình Khoát về đặt vào ô mộ ấy rồi, đội kèn trống họ cũng đã đặt cọc thuê xong xuôi cả, tính ra chỉ còn mười lăm ngày nữa thôi

. Tôi hỏi lại cái tên ấy, chị Mỵ bảo ông Khoát là bố ông Phạm Đình Hoằng, giám đốc công ty trách nhiệm hữu hạn vật liệu xây dựng Hoằng Phát, cái lăng đá đang đè lên ô đất của ông tôi là nhà ông ấy bỏ tiền ra dựng.

Chiếc xe máy lăn bánh qua cổng ủy ban, bỏ lại sau lưng khoảng sân bê tông nắng gắt. Trong chiếc cặp treo trước xe là bản sao lá đơn bỏ trống ô chữ ký, tờ biên bản đình chỉ của xã và xấp ảnh chụp nền lăng rõ mồn một từng đường gạch xây. Trên giấy tờ, bà cháu tôi đang có lý, nhưng dưới lớp đất sâu ngoài nghĩa trang kia đang nằm những gì thì tôi vẫn chưa thể chạm tay tới được. Chỉ còn vỏn vẹn mười lăm ngày nữa là tới ngày rằm, với một bộ hồ sơ vừa bị xã ghi nhận thiếu chữ ký như thế, không biết bên nhà kia sẽ xoay xở cách nào để kịp giờ rước lễ đã định sẵn.