Cái tiểu đặt giữa sân gạch

, tôi lách người sang trái nhưng cánh tay chắc nịch của bác Lẫm đẩy thẳng vào vai tôi, ép lùi ra ngoài mép rào sắt.

— Mày đứng yên ngoài đó

, bác Lẫm quát lớn, giọng oang oang cố ý vang vọng sang tận mấy nhà hàng xóm đang lấp ló sau bờ tường hoa giấy.

— Việc của bố tao, tao làm con trưởng, tao lo chu toàn mồ yên mả đẹp rồi, không đến lượt đứa cháu gái như mày đi kiện tụng bêu riếu cả họ

.

Anh Sỹ đứng ngay sau lưng bố, đợi hai người thợ của bên Hoằng Phát vừa lùi ra khỏi cổng liền nhanh tay kéo sập hai cánh sắt lại, cài then cái cạch. Chốt sắt sập xuống ngay trước mũi tôi, mùi sơn mới hăng hắc quyện với mùi khói hương bác Lẫm vừa châm trên chiếc bát hương tạm đặt cạnh tiểu.

Bà nội tôi từ trong hiên lững thững bước ra, chiếc khăn mỏ quạ sẫm màu trùm kín mái tóc bạc. Bà chống tay ngồi bệt xuống nền gạch đỏ bên cạnh cái tiểu, vạt áo nâu bạc màu quệt xuống bụi đất.

— Đợi một chút đã các anh ơi

, tôi áp sát mặt vào khe song sắt, tay rút vội quyển sổ nhỏ và chiếc bút bi trong túi, gọi với theo hai người mặc áo bảo hộ đang trèo lên ca bin xe tải.

— Các anh đón cụ ở chùa nào thế, cho cháu xin tên chùa để mai cháu lên lễ tạ?

.

Người ngồi ghế phụ quay đầu lại, ánh mắt lướt nhanh qua người tôi rồi liếc về phía bác Lẫm đang vái lạy trước bát hương, miệng lầm bầm đáp cụt ngủn.

— Chùa trên huyện, tôi chỉ đi chở thuê cho công ty Hoằng Phát, không rõ tên

.

Cửa xe đóng sầm lại, tiếng máy nổ rền lên rồi chiếc xe tải nhỏ lăn bánh khuất sau khúc cua đầu xóm. Tôi cắm cúi ghi từng chữ họ vừa nói vào trang giấy kẻ ngang, ngón tay hơi run làm nét mực nhòe đi một vệt, rồi vội giơ điện thoại lên qua khe song sắt, bấm chụp liền mấy tấm ảnh cái tiểu nằm trơ trọi giữa sân.

Mấy bà hàng xóm đứng túm tụm bên gốc bàng đầu ngõ nhìn sang, một bà chép miệng nói nhỏ đủ để tôi nghe thấy, rằng nhà bác Lẫm rước được cụ về tươm tất thế kia mà con cháu gái cứ đứng ngoài rào bấm máy ghi chép, đúng là tính khí ngang bướng hết thuốc chữa.

Trong sân, bác Thêu đang lúi húi xếp lại dãy ghế nhựa xanh cho thẳng hàng dưới mái hiên, miệng kể rành rọt dù chẳng ai hỏi.

— Xe đánh từ ngoài đường cái vào từ lúc nắng chưa đứng bóng cơ, bác Lẫm ngồi ghế trước chỉ đường, còn hai chú thợ ngồi sau giữ tiểu cẩn thận lắm, không xóc lấy một cái nào

.

Tôi chẳng buồn đáp lời bác Thêu. Bà nội tôi cứ dùng ống tay áo nâu lau đi lau lại trên nắp tiểu sành mới tinh, lau rất lâu, chậm rãi như đang vuốt phẳng nếp áo cũ cho ông. Cái tiểu sành nhỏ xíu, chiều cao chưa tới đầu gối tôi, nằm lọt thỏm giữa bốn viên gạch chỉ.

— Thế là ông về rồi, con ạ

, bà nội khẽ thốt lên, giọng khàn đặc như tiếng gió lùa qua kẽ lá khô, rồi bà chống tay đứng dậy, lầm lũi đi vào trong buồng, lát sau ôm chiếc điếu cày tre lên nước bóng loáng của ông ra đặt nhẹ xuống bậc thềm.

Tôi nhìn chiếc điếu cày nằm im lìm trên thềm gạch, lòng thắt lại một nỗi sợ hãi mơ hồ. Suốt mấy tháng trời ròng rã, thứ duy nhất giữ tôi đứng vững là niềm tin của bà rằng ông nội chưa hề được bốc đi, giờ nhìn bà ôm điếu cày ra đặt cạnh tiểu, tôi biết cái chỗ dựa cuối cùng ấy đang lung lay dữ dội.

Tôi phóng to bức ảnh vừa chụp trên màn hình điện thoại, rà từng chi tiết trên thân tiểu. Nắp sành mới tinh không một vết xước, nhưng ngay nơi khe hở tiếp giáp giữa nắp và thân tiểu, mấy hạt cỏ may nhỏ xíu, khô xác màu nâu sậm mắc lại trong vệt bụi đất.

Nghĩa trang của xã từ hai năm nay đã được đổ bê tông và lát gạch sạch bong từ cổng vào tận chân tường rào, lấy đâu ra một ngọn cỏ dại. Nếu cái tiểu này thực sự được chuyển sang từ ngôi mộ cũ của ông, hay gửi trên nền gạch nhà chùa từ đầu xuân, thì mấy hạt cỏ may gai góc ấy đã bám vào từ bao giờ.

---

Nắng xế chiều xiên qua mái bạt rách của quán nước đầu lối vào khu mộ xã, rơi lên mặt bàn gỗ những vệt sáng loang lổ. Bà Ngọ đang ngồi tước mớ rau muống bên cạnh chiếc điếu bát cũ, thấy tôi đi tới liền ngẩng lên, nheo đôi mắt đục mờ nhìn vỉ thuốc huyết áp lấm bụi tôi vẫn cầm khư khư trên tay.

— Lại lặn lội ra tận đây làm gì thế con, bên xóm Giếng người ta vừa đánh trống thắp hương rước cụ nhà con về rồi kia kìa

, bà Ngọ đặt nắm rau xuống rổ, giọng nói trầm đục vang lên giữa khoảng sân vắng ngắt.

— Bà Ngọ ơi, mấy hôm nay bà ngồi quán ở đây có thấy xe tải nhỏ nào chạy qua lối này, hay có đội thợ nào vào bốc mộ ở dãy hàng ba không hả bà?

, tôi kéo chiếc ghế nhựa thấp ngồi xuống sát mép bàn, ngón tay vô thức xoay tròn vỉ thuốc bọc giấy bạc.

Bà Ngọ khựng tay lại, chùi hai bàn tay ướt vào vạt tạp dề vải hoa rồi lật quyển sổ bìa cứng ghi nợ hàng nước nằm chỏng chơ cạnh phích nước nóng. Bà lật từng trang giấy ố vàng, ngón tay trỏ thô ráp dò từ trên xuống dưới, miệng lẩm bẩm đếm ngày.

— Không có một dòng nào cả con ạ

, bà Ngọ gập cuốn sổ lại, đẩy nhẹ về phía tôi.

— Mấy hôm nay trời nắng hanh, đến đám thợ xây tường rào bên xã bên cũng nghỉ, quán bà vắng tanh, chẳng có đội thợ bốc mộ nào ngồi uống nước ở đây hết. Mà dãy hàng ba của khu mộ này cũng im ắng từ độ đầu hè tới giờ, tuyệt nhiên không có chiếc xe nào lọt qua cánh cổng sắt này đâu

.

— Thế bà có nghe ai nhắc gì chuyện nhà chùa nào trên huyện nhận gửi hài cốt không bà?

, tôi hỏi dồn, mở sổ nhỏ ra ghi vội mấy câu bà vừa nói, cẩn thận ghi thêm mốc thời gian buổi chiều bên cạnh.

Bà Ngọ lắc đầu, rót cho tôi một chén nước chè xanh đặc sánh, hơi nóng bốc lên nghi ngút.

— Bà ngồi mòn cái ghế này ở đầu lối vào nghĩa trang suốt mười mấy năm nay, chuyện trong khu mộ này thì bà rõ như lòng bàn tay, chứ ngoài cánh cổng này ra thì bà chịu, chùa nào trên huyện bà cũng chẳng biết đâu

.

Tôi bưng chén nước chè lên nhấp một ngụm, vị chát đắng lan đầu lưỡi làm tôi tỉnh táo hẳn, nhưng lồng ngực lại nặng trĩu như có tảng đá đè ngang. Bà Ngọ nhìn tôi cắm cúi ghi chép, ánh mắt ái ngại cứ hướng mãi về phía rặng tre xóm Giếng. Trong mắt bà hàng nước, chuyện nhà người ta đã mồ yên mả đẹp, lễ lạt đủ đầy, chỉ có đứa cháu gái như tôi là cứ cố chấp đi tìm những thứ không đâu.

Tôi cất bút vào túi, ngón tay miết nhẹ lên trang giấy vừa ghi lời bà Ngọ. Nếu cánh cổng khu mộ này mấy hôm nay không hề có xe cộ ra vào, dãy hàng ba không có một nhát cuốc nào động tới, vậy cái tiểu sành mới tinh nằm giữa sân gạch nhà bác Lẫm kia được bốc lên từ xó xỉnh nào, và khi bà nội đã tự tay thắp hương nhận ông về rồi, liệu còn ai trên cái đất này chịu tin lời tôi nữa.

---

Chập choạng tối, sương xuống lành lạnh dọc con ngõ nhỏ dẫn vào nhà bác Lẫm. Ánh đèn vàng từ hiên nhà hắt ra qua các khe song sắt, chia khoảng sân gạch thành những vệt sáng tối đan xen. Tôi đứng nép bên trụ cổng, áp lòng bàn tay lên thanh sắt lạnh ngắt, tay kia nắm chặt vỉ thuốc huyết áp đã hơi nhàu mép.

Cánh cửa gỗ nhà trên mở hé, bóng bà nội tôi lầm lũi bước xuống bậc thềm, dáng người nhỏ bé lọt thỏm giữa khoảng sân rộng. Bà không đi về phía cái tiểu đặt giữa sân nữa, mà men theo mép tường gạch ra phía cổng sắt nơi tôi đang đứng.

— Bà ơi, cháu mang thuốc huyết áp về cho bà đây, tối nay bà nhớ uống đủ liều nhé

, tôi thì thào qua khe sắt, cố luồn vỉ thuốc qua khoảng hở hẹp giữa hai thanh song.

Bà nội bước tới sát rào, nhưng không đưa tay nhận vỉ thuốc. Bà đứng khựng lại, bàn tay gầy guộc chậm rãi đưa lên sờ nhẹ vào vành tai trái của mình, ngón tay miết đi miết lại trên dái tai nhăn nheo như thói quen mỗi khi bà suy tính một việc hệ trọng.

Mùi dầu gió xanh thoang thoảng từ vạt áo bà bay qua khe cổng làm tôi chợt nhớ lại cái buổi trưa tháng Chạp bà vẫn kể đi kể lại cho tôi nghe, ngày gia đình làm lễ sang cát cho ông nội. Hồi ấy trời cũng hanh khô thế này, ông thầy cúng vừa gõ mõ xong, bà nội tôi không cho đám thợ đụng tay vào tiểu, mà tự mình quỳ xuống nền đất khô nứt, dùng chiếc khăn xô trắng lau sạch từng đốt xương nhỏ. Bà bảo ngày ông đi bộ đội lên mặt trận biên giới phía Bắc, một mảnh đạn pháo găm thẳng vào đùi phải, lúc phẫu thuật dã chiến bác sĩ không lấy ra được, để lại một mẩu kim loại nhỏ bằng hạt ngô bám chặt vào xương đùi. Suốt mươi năm còn lại của đời ông, mỗi lần trái gió trở trời, ông lại rên khẽ vì chỗ xương ấy nhức buốt, và chính tay bà năm xưa đã sờ thấy mẩu kim loại sần sùi ấy trước khi xếp xương ông vào tiểu sành.

— Bà Bông ơi, tối sương xuống lạnh lắm, bà đứng ngoài cổng làm gì thế, vào nhà ăn cơm đi thôi!

, tiếng bác Thêu từ trong nhà vọng ra lanh lảnh, kèm theo tiếng công tắc đèn hiên bật tách một cái, ánh sáng trắng lóa quét thẳng ra tận cổng.

Bác Thêu đứng ngay trên bậc thềm, hai tay chống nạnh nhìn chằm chằm ra phía bóng tôi đứng ngoài rào, ánh mắt sắc lẻm như xua một con mèo hoang.

Bà nội tôi giật mình khẽ, hạ tay khỏi vành tai trái, ghé sát mặt vào khe song sắt nói thật nhanh, hơi thở ấm nóng phả vào mu bàn tay tôi.

— Mai con lên đây từ sớm nhé, trước lúc mặt trời mọc hẳn. Bà muốn tự tay mở nắp cái tiểu kia ra đếm lại cho đủ như ngày sang cát năm xưa, tìm cho bằng được cái mảnh đạn của ông

.

Nói dứt câu, bà nội vội quay lưng bước nhanh vào phía hiên nhà trước khi bác Thêu kịp đi xuống sân. Tôi đứng chôn chân ngoài cổng sắt, giấu kín chuyện mấy hạt cỏ may trong lòng vì sợ bà nghe xong sẽ hoảng loạn mà tăng huyết áp ngay trong đêm.

Con ngõ về nhà mẹ Uyển tối om, gió đồng thổi ràn rạt qua rặng tre đầu xóm. Tôi đút vỉ thuốc chưa gửi được vào sâu trong túi áo khoác, lòng ngổn ngang trăm mối. Sáng mai, ngay giữa cái sân gạch vừa được bác Lẫm thắp hương tuyên bố việc nhà đã lo xong trước mặt cả xóm, nếu bà nội tự tay nhấc nắp tiểu sành lên và đếm từng khúc xương bên trong, thứ hiện ra dưới đáy tiểu kia rốt cuộc sẽ là gì.