Không ai nhận một người bị gọi là tuồn hồ sơ

— Sổ sách lưu trữ phải có giấy giới thiệu của xã, cháu cứ về xin dấu đi rồi tính

. Bác nói gọn lỏn, hai ngón tay gõ nhịp lên ấm tích.

Tôi biết có ngồi thêm tới tối cũng chỉ nhận lại những câu rào đón ấy, nên lặng lẽ thu xấp ảnh nhét vào túi vải, gật đầu chào rồi đi thẳng ra phía lối vào nghĩa trang. Vừa qua khỏi bậc tam cấp, bà Ngọ đang ngồi quạt bếp than tổ ong dưới tán bàng già đã vẫy tay gọi giật lại.

— Lại về tay không hả con? Ngồi xuống đây bà rót cho ngụm vối

.

Tôi ngồi phịch xuống chiếc ghế đẩu thấp, hơi nóng từ bếp than phả vào bắp chân râm ran. Bà Ngọ lau tay vào vạt áo nâu, cúi xuống gầm chạn lấy ra quyển sổ bìa cứng ghi nợ đã quăn mép, mặt giấy ố vàng loang lổ vết nước chè.

— Cái sổ ghi nợ hàng nước của bà đây. Mấy ngày cuối tháng Sáu vừa rồi, trang nào trang nấy trắng tinh từ đầu tới cuối

. Bà dùng ngón tay trỏ gõ lên mấy dòng kẻ trống trơn.

— Mấy hôm ấy trời nắng như đổ lửa, cả khu này vắng tanh, đến một bóng xe tải nhỏ chở đồ lễ cũng không lọt qua lối này chứ đừng nói xe đi bốc mộ. Con tin bà đi, cái tiểu nhà con không phải bốc lên từ đất này đâu

.

Tôi nhìn chằm chằm vào khoảng giấy trắng trên trang sổ nợ, cổ họng khô rát. Nếu không bốc lên từ hàng ba ô mười hai này, vậy thì người ta đã đào cái tiểu sành ấy lên từ khoảnh đất nào để mang về đặt trước mặt họ hàng nhà tôi?

---

Mấy hôm sau, tôi ngồi ở quán trà đá vỉa hè đối diện trụ sở một công ty xây dựng lớn ở thành phố Vĩnh Hà, nhìn cốc trà đá đã tan hết sạch đá thành thứ nước vàng nhạt.

Trong túi xách của tôi vẫn còn nguyên hai bộ hồ sơ xin việc in màu. Sáng qua, một đơn vị tư vấn thiết kế nhắn tin hẹn phỏng vấn rồi lại báo hoãn vô thời hạn trước giờ hẹn nửa tiếng. Sáng nay, chỗ thứ hai tôi tìm tới, chị phụ trách nhân sự cầm tập hồ sơ của tôi lật qua lật lại rồi trả lại ngay tại sảnh, giọng hạ thấp đủ để chỉ hai người nghe thấy rằng hồ sơ của tôi rất đẹp, kinh nghiệm bóc tách dự toán cũng vững, nhưng trong giới đang truyền tai nhau tên tôi đi kèm hai chữ tuồn hồ sơ nên công ty không dám nhận.

Màn hình điện thoại đặt trên bàn sáng lên, tin nhắn của con Thùy hiện ra vỏn vẹn mấy dòng cộc lốc không chủ ngữ.

— Nghe tin rồi. Nhóm dự toán cả tỉnh đang rỉ tai nhau đấy. Đừng đi rải hồ sơ nữa cho mất công

.

Chưa đầy mười giây sau, máy rung lên bần bật. Tôi ấn nghe, đầu dây bên kia tiếng con Thùy vang lên gấp gáp, lẫn trong tiếng máy in chạy rào rào ở văn phòng.

— Mày đang ở đâu đấy Nhạn? Tao bảo này, cả cái giới xây dựng ở Vĩnh Hà này nhỏ như cái lỗ mũi, một đứa thổi còi là cả làng nghe thấy. Mày đi xin việc chính quy lúc này khác gì tự vác mặt ra cho người ta chỉ trỏ

.

Tôi cố giữ cho hơi thở không đứt quãng.

— Tao ổn. Không chết đói được đâu

.

— Ổn cái đầu mày ấy, tiền ăn tiền thuốc còn lù lù ra đấy

. Con Thùy chép miệng một cái rõ to, tiếng sột soạt lật giấy vang lên qua loa thoại.

— Này, tao có số của ông thầu phụ đang làm phần đào đắp và móng ở gói mở rộng khối B. Bên đó đang thiếu người đo bóc khối lượng trực tiếp tại hiện trường, trả công theo ngày, cuối tuần thanh toán một lần. Bọn nó chỉ cần người đọc được bản vẽ kỹ thuật với làm nhanh tay, chẳng thèm hỏi lý lịch hay hồ sơ cũ của mày đâu. Mày có làm không để tao đọc số?

.

Tôi im một nhịp. Gói mở rộng khối B nằm ngay khu trung tâm thương mại phía nam thành phố, nơi bản kế hoạch tiến độ và dự toán tổng thể từng nằm trên bàn làm việc của tôi suốt gần hai tháng trời trước khi bị đánh cắp.

— Đọc đi, tao ghi đây

. Tôi nói gọn.

Bà bán nước ngồi bên cạnh thấy tôi mặc áo sơ mi trắng chỉnh tề mà ngồi lỳ cả buổi sáng trước cốc trà đá đã nhạt thếch, hết nhìn điện thoại lại úp sấp máy xuống bàn, bèn tặc lưỡi lắc đầu rồi quay sang xếp lại mấy cái điếu cày. Tôi bấm dãy số con Thùy vừa đọc. Đầu dây bên kia bắt máy sau ba hồi chuông, giọng một người đàn ông khàn đặc tiếng thuốc lào hỏi cộc lốc về kinh nghiệm đọc bản vẽ kết cấu và kiến trúc. Tôi trả lời ngắn gọn, không nhắc tên công ty cũ. Ông ta ậm ừ một tiếng, bảo sáng mai có mặt ở cổng phụ công trường để nhận việc, công tính theo ngày, làm được thì ở lại, không được thì nghỉ.

Tắt máy, tôi ngửa cổ uống cạn ngụm trà nguội ngắt. Ngày mai tôi sẽ bước vào làm thuê theo ngày ở chính cái công trường đang mọc lên từ bản kế hoạch bị người ta chép trộm của mình.

---

Chiều tối hôm ấy, tôi ghé qua nhà bác Lẫm, mang theo hai vỉ thuốc hạ huyết áp vừa mua ở hiệu thuốc đầu ngõ. Cánh cổng sắt sơn xanh đóng kín mít, tiếng tivi bên trong vọng ra rì rầm.

Tôi bấm chuông hai lần thì cánh cổng nhỏ mới hé mở. Anh Sỹ bước ra, một tay vẫn cầm chiếc điện thoại sáng màn hình, ngón cái lướt liên tục trên mặt kính. Thấy tôi đứng ngoài, anh khựng lại một chút rồi bước hẳn ra đứng chắn ngay giữa khe cửa.

— Em mang thuốc huyết áp sang cho bà, dạo này trời trở gió sợ bà quên uống

. Tôi giơ túi thuốc lên, cố ngó qua vai anh vào khoảng sân gạch bên trong.

— Để đấy anh cầm vào cho, bà đang nằm nghỉ trong buồng

. Anh Sỹ đưa tay đón lấy túi thuốc, ánh mắt vẫn không rời khỏi màn hình điện thoại đang hiện dãy số chứng khoán xanh đỏ.

Tôi bám chặt mấy ngón tay vào thanh song sắt lạnh ngắt, chưa chịu rời đi. Từ cuối tháng Tư tới giờ, nhà bác Lẫm giữ bà ở lại đây, lấy cớ chăm bà tuổi già, muốn gặp bà tôi chỉ còn cách đứng ngoài cổng thế này.

— Cho em vào thắp nén hương cho ông rồi chào bà một câu thôi anh Sỹ, em không ngồi lâu đâu

.

Anh Sỹ chưa kịp đáp thì từ hiên nhà trong, bóng bà Bông đã lọ mọ bước ra, tay vịn vào khung cửa gỗ. Thấy tôi đứng ngoài khe cổng, bà vội bước nhanh hơn, đôi dép nhựa quệt trên nền gạch kêu lẹp xẹp.

— Nhạn đấy à con? Sao giờ này mới về?

. Bà đi tới sát khe cửa sắt, vươn tay qua khoảng hở nắm lấy cổ tay tôi. Lòng bàn tay bà khô ráp, nóng hầm hập.

— Bà nghe nói công ty dạo này lắm việc lắm hả con? Cứ chăm chỉ mà làm, đừng có tự ái rồi bỏ việc giữa chừng nghe chưa, thời buổi này kiếm được chỗ làm tử tế khó lắm

.

Tôi nghẹn lời, phải nuốt nước bọt một cái thật mạnh mới giữ được nét mặt bình thản, giấu kín chuyện mình vừa mất việc và sáng mai phải đi làm công nhật ngoài công trường.

— Vâng, cháu vẫn đi làm đều bà ạ. Bà nhớ uống thuốc đúng bữa nhé

.

Bà Bông gật đầu lia lịa, ánh mắt lướt nhanh qua vẻ mặt cau có của anh Sỹ đang đứng bên cạnh, rồi bà đột ngột buông tay tôi ra, cúi xuống nhặt một chiếc lá bàng khô rơi dưới chân cổng.

— Ôi dào, mấy hôm nay nắng nỏ suốt ngày, lá rụng đầy sân quét mãi không xuể. Con về sớm đi không tối trời lại mưa rào đấy, mà đã ăn cơm nước gì chưa?

. Bà vừa xoay xoay cuống lá khô trong tay vừa nói sang chuyện khác, giọng cao hơn bình thường một quãng.

Tôi nhìn khớp ngón tay bà bấu chặt vào gân lá tới trắng bệch, lòng thắt lại. Bà đang cố đẩy tôi về thật nhanh, vì trước mặt anh Sỹ bà không muốn hai bà cháu nói thêm câu nào về cái tiểu.

---

Đêm xuống, gian nhà ngoài cuối xóm Giếng chỉ còn ánh đèn tuýp trắng hắt xuống đống vải vụn ngổn ngang quanh chiếc máy khâu cũ.

Tôi trải rộng tờ giấy ô ly vẽ mặt cắt nền lăng mộ lên nền gạch hoa, đặt xấp ảnh chụp bộ xương trong tiểu ngay bên cạnh. Mùi hương trầm từ góc nhà thoang thoảng bay sang, quẩn quanh chiếc tiểu sành phủ vải đỏ đặt trên hai viên gạch kê cao.

Mẹ Uyển đang ngồi là chồng quần áo gia công dưới bóng đèn, nghe tôi bảo sáng mai sẽ đi làm đo bóc khối lượng theo ngày ở công trường phía nam thì khựng tay lại. Mẹ dựng chiếc bàn là hơi nước lên, rút phích, đầu phích rời ổ cắm kêu tách một tiếng trong căn nhà yên ắng. Mẹ bỏ tay khỏi mặt bàn, ngồi lùi xuống đống vải dưới chân, ánh mắt lặng lẽ liếc sang cái tiểu ở góc nhà rồi thở ra một hơi dài.

— Cái nghề của con ngồi văn phòng máy lạnh bao nhiêu năm, giờ lại vác thước ra nắng gió công trường làm thuê từng ngày, mẹ nhìn mà xót ruột

. Mẹ nói một câu rồi im bặt, đôi mắt thâm quầng nhìn xuống mũi kim khâu gãy nằm lăn lóc trên mặt bàn.

Tôi không đáp, chỉ cầm thước kẻ vạch một đường thẳng tắp chia đôi tờ giấy ô ly làm hai cột dọc. Bên trái tôi ghi chữ Có, bên phải ghi chữ Không.

Cột bên trái chỉ vỏn vẹn mấy dòng ngắn ngủi: một số điện thoại của nhà thầu phụ, lời hẹn sáng mai có mặt ở gói mở rộng khối B, tập bản vẽ mặt cắt nền lăng cũ, xấp ảnh chụp xương, và lời làm chứng của bà Ngọ về những trang sổ nợ trắng tinh cuối tháng Sáu.

Cột bên phải cứ thế dài dần theo từng nét bút bi: không biết cái tiểu này bốc lên từ đâu, không biết người nằm bên trong là ai, không có quyền mở lại quyển sổ mộ chí bìa xanh của bác Ích, không có quyết định của cơ quan điều tra để mở nền lăng kiểm tra lớp bê tông, mà một đứa cháu thì không tự xin mở được, không có ai đứng ra làm chứng cho việc tôi bị vu oan tuồn hồ sơ, và cũng chẳng có tiền để thuê luật sư hay giám định ADN.

Tôi viết mãi cho tới khi đầu ngón tay trỏ hằn sâu một vết lõm tím bầm vì tì bút quá mạnh, cột bên phải đã dài gấp ba lần cột bên trái, tràn xuống tận mép dưới tờ giấy ô ly. Cái lý của tôi nằm rành rành trong tập bản vẽ và xấp ảnh này, nhưng ở đời, muốn lật lại một ván cờ đã úp thì không thể chỉ mang lý lẽ ra nói suông mà phải có vật chứng cầm nắm được trong tay.

Ngoài hiên, gió đêm lùa qua khe cửa tôn kêu lạch cạch. Mẹ Uyển thấy tôi vẫn cúi gằm mặt trên trang giấy tới khuya thì lặng lẽ đứng dậy, cắm lại phích bàn là rồi tiếp tục miết từng đường vải. Tôi gập tờ giấy ô ly lại, nhét vào ngăn trong cùng của chiếc cặp đựng bản vẽ. Sáng mai bước qua hàng rào tôn xanh của gói mở rộng khối B, giữa ngổn ngang sắt thép và những kẻ từng giẫm lên công sức của mình, tôi không biết người đầu tiên mình chạm mặt sẽ là ai.