Vỉ thuốc qua khe cổng

. Tôi hạ thấp giọng, liếc nhanh vào khung cửa kính tối om của gian nhà chính rồi lách vỉ thuốc huyết áp qua khe cổng.

— Bà cầm lấy vỉ thuốc này uống cho đều, cái hộp cũ chắc bà dùng hết rồi. Bà cho cháu hỏi một câu thôi, sao cái nền lăng mới xây ngoài đồng lại cao hơn tất cả các mộ cùng hàng tới một gang tay hả bà

.

Bà Bông đón lấy vỉ thuốc, ngón tay gầy guộc miết nhẹ lên lớp giấy bạc. Bà không trả lời ngay mà ngước nhìn lên ngọn cây bàng, thở hắt ra một hơi dài.

— Dạo này chân bà đau nhức quá, trở trời là buốt tận xương. Cái Nhạn về đi kẻo sương ngấm vào người, chuyện mồ mả để người lớn lo

.

Mùi dầu gió xanh thoang thoảng từ vạt áo bà quyện với hơi đất ẩm làm tôi nhớ tới cái buổi chiều cuối năm hồi tôi còn bé xíu, theo bà ra đồng nhổ cỏ mộ cho ông. Hồi đó ngôi mộ chỉ là một nấm đất đắp cao ngang đầu gối, cỏ gà mọc xanh rì, bà ngồi xổm bên cạnh dùng cái liềm cùn xén từng nhúm cỏ một, tay kia cứ thỉnh thoảng lại đưa lên xoa nhẹ vào dái tai trái trống trơn. Hồi ấy tôi hỏi đôi hoa tai vàng của bà đâu rồi, bà chỉ cười bảo bà cất kỹ để dành làm của hồi môn cho tôi đi lấy chồng.

Cơn gió sớm lùa qua khe cổng lạnh buốt sống lưng kéo tôi về thực tại. Trong nhà chính vẫn im ắng, nhưng chiếc đồng hồ quả lắc sắp điểm chuông, bác Lẫm mà dậy lúc này thì coi như công cốc. Tôi xoè thẳng bàn tay phải, áp sát vào thanh sắt cổng, giọng rành rọt.

— Bà nhìn bàn tay cháu đây này, đúng một gang tay trọn vẹn. Cả dãy mộ đều bằng phẳng, riêng phần đất của ông đội hẳn lên một gang, bà nói thật cho cháu biết đi

.

Bà Bông nhìn chằm chằm vào bàn tay tôi đang áp trên thanh sắt. Đôi vai gầy của bà khẽ rung lên. Bà chống hai tay xuống đầu gối, từ từ ngồi xuống bậc thềm đá ngay sát khe cổng, bàn tay trái vô thức đưa lên sờ vào vành tai trống không.

— Năm sang cát cho ông mày, thợ đào lên thấy ván thiên mục hết cả, xương cốt nằm gọn dưới lớp bùn non

. Bà nói nhỏ như tiếng gió lùa qua kẽ lá, mắt nhìn xuống mũi chân.

— Bà sợ sau này con cháu làm ăn khấm khá lại bày vẽ đào bới, động chạm tới giấc ngủ của ông. Bà tháo đôi hoa tai cưới hai chỉ vàng đem bán, giấu cả thằng Lẫm lẫn bố mày, tự thuê thợ mang xi măng với đá hộc ra đồng, đổ quanh cái tiểu một cái bệ bê tông dày đúng một gang tay, xong xuôi mới lấp đất lên trên cho bằng mặt với các mộ khác

.

Tim tôi thắt lại, đầu ngón tay bấu chặt lấy thanh sắt lạnh ngắt.

— Thế đợt vừa rồi thợ nhà ông Hoằng ra làm nền lăng, họ có đào trúng cái bệ ấy không bà

.

Bà Bông lắc đầu, bàn tay nắm chặt vỉ thuốc đến mức lớp giấy bạc kêu sột soạt.

— Bà già rồi, mắt mờ chân chậm, có ra đồng được đâu mà biết. Thợ nhà ông Hoằng có phá được lớp bê tông ấy hay không bà chịu, bà chỉ biết năm xưa chính tay bà đứng coi thợ đổ

.

---

Một tiếng rầm khô khốc dội ra từ gian nhà chính, tiếp theo là tiếng chén sứ va vào nhau lanh canh trên mặt tủ nhôm kính. Cánh cửa gỗ bật mở, bác Lẫm bước xộc ra sân, chiếc áo may ô vắt vẹo trên vai, gương mặt hầm hầm sát khí.

— Mẹ ra ngoài này làm gì từ tinh mơ thế hả

. Bác Lẫm sải bước tới, đứng sừng sững sau lưng bà Bông, ánh mắt sắc lẻm trừng thẳng qua khe cổng nhìn tôi.

— Mẹ già rồi, lú lẫn rồi, nói năng lung tung toàn là do con Nhạn nó mớm lời, nó dụ dỗ chứ mẹ biết cái gì

.

Bà Bông giật mình, vội chống tay vào bậc cửa định đứng dậy nhưng đầu gối cứng đờ không nhấc nổi. Bác Lẫm cúi xuống, luồn tay qua nách xốc bà đứng dậy, giọng gằn từng tiếng.

— Con đã dặn mẹ bao nhiêu lần rồi, việc họ hàng có người lớn lo, mẹ cứ nghe con ranh này xúi bẩy rồi ăn nói nhăng cuội

.

— Mẹ không có lú, thằng Lẫm

. Bà Bông níu lấy cánh tay con trai, giọng run rẩy nhưng rõ mồn một.

— Chuyện dưới mộ bố mày, mẹ giấu anh em mày suốt ba mươi năm nay rồi

.

Bác Lẫm khựng lại giữa sân. Bàn tay đang đỡ khuỷu tay mẹ chợt cứng đờ. Bác quay phắt đầu lại, nhìn bà Bông hồi lâu như nhìn một người đàn bà lạ. Rồi bác chẳng nói thêm câu nào, siết chặt khuỷu tay bà Bông, lôi thẳng vào hiên nhà. Bà Bông vừa bị lôi đi vừa ngoái đầu nhìn lại phía cổng, bàn tay gầy guộc vẫn nắm khư khư vỉ thuốc huyết áp.

Bác Thêu từ dưới bếp đi lên, tay cầm chiếc khăn lau bàn, bước vội ra chặn ngang lối đi ngay sau cánh cổng sắt. Bác không nhìn thẳng vào mặt tôi mà cúi xuống xếp lại mấy chiếc ghế nhựa xanh cho thẳng hàng, giọng đều đều nhưng từng chữ rành rọt như đếm.

— Cô Nhạn về đi cho nhà tôi yên ổn làm ăn. Cái hôm thứ ba tuần trước, tầm chín giờ sáng cô lên uỷ ban xã nộp đơn gì tôi cũng biết cả rồi. Cô cứ đi lại rình rập thế này, hàng xóm người ta nhìn vào lại bảo nhà tôi bạc đãi người già

.

Tôi không đôi co. Tôi ngồi thụp xuống bậc gạch bên ngoài cổng, rút quyển ghi chép nhỏ từ túi áo khoác ra, kê lên đầu gối. Ngòi bút bi vạch lên mặt giấy ô ly sột soạt, ghi lại nguyên văn câu bác Lẫm vừa nói, ghi cả ngày giờ. Xong xuôi, tôi gấp trang giấy lại, ngước nhìn bác Thêu, hạ giọng xuống một bậc.

— Cháu chỉ mang thuốc huyết áp sang cho bà thôi bác ạ. Sức khoẻ của bà dạo này yếu, bác ở nhà nhớ nhắc bà uống đúng cữ kẻo huyết áp lại lên

.

Bác Thêu mím chặt môi, chẳng đáp lời mà vươn tay kéo mạnh cánh cổng sắt. Tiếng then cài sập xuống, khoảng sân gạch khuất hẳn sau cánh cổng xanh. Tôi đứng dậy, nhìn cánh cổng đóng kín, trong đầu văng vẳng mãi câu nói của bác Lẫm. Lời của một bà cụ bảy mươi lăm tuổi, không giấy tờ, không người làm chứng.

---

Nắng trưa giữa tháng năm đổ xuống mái tôn nhà mẹ Uyển ở cuối xóm Giếng hầm hập như nung. Trong gian nhà nhỏ nồng mùi vải mới, hầm hập hơi nóng từ chiếc bàn là hơi nước, mẹ tôi đứng bên chiếc bàn gỗ kê sát cửa sổ, tay đưa bàn là lướt đều trên những thân áo sơ mi gia công.

Tôi trải rộng một tờ giấy ô ly trắng lên mặt bàn ăn, đặt chiếc thước nhựa trong suốt xuống, đầu bút chì vạch những đường thẳng dứt khoát. Bên cạnh tờ giấy, tôi xếp ngay ngắn mấy tấm ảnh chụp cận cảnh phần nền lăng ngoài nghĩa trang cùng chiếc thước cuộn.

Tiếng xì hơi nước từ chiếc bàn là chợt ngắt. Mẹ Uyển rút phích cắm khỏi ổ điện, đặt mạnh chiếc bàn là lên đế sắt rồi lặng lẽ bước tới, ngồi xuống mép đống vải gia công chất cao ngang bụng ở góc nhà. Mẹ nhìn bàn tay tôi đang kẻ đi kẻ lại một nét chì cho thật thẳng, giọng mệt mỏi.

— Con đừng dây vào chuyện mồ mả nhà chồng của mẹ nữa Nhạn ạ. Thân đàn bà con gái, sức đâu mà đi kiện cáo với người ta

.

Tôi không ngẩng lên, đầu bút chì vẫn miết chặt theo cạnh thước nhựa. Trên mặt giấy ô ly, hình vẽ mặt cắt phần nền lăng dần hiện ra rõ nét theo đúng tỷ lệ tôi đã đo đạc. Lớp trên cùng là phần đất đắp cao hơn mặt bằng chung đúng một gang tay, tiếp ngay bên dưới là lớp bê tông trộn đá hộc dày một gang như lời bà Bông vừa kể, và nằm gọn dưới cùng là chiếc tiểu sành của ông nội.

Mẹ Uyển cầm một chiếc áo đang là dở lên, ngón tay mân mê đường chỉ viền cổ áo rồi lại thở dài đặt xuống đống vải, không nói thêm lời nào nữa. Nhìn đôi vai gầy của mẹ khẽ buông thõng, tôi biết mẹ đã hiểu dù có cản thế nào tôi cũng không dừng lại.

Tôi thổi nhẹ bụi chì trên mặt giấy, nhấc tờ bản vẽ mặt cắt lên, cẩn thận đục lỗ rồi kẹp thẳng vào chiếc bìa còng màu xanh dương. Nằm ngay phía trên tờ bản vẽ ấy là bản sao lá đơn bỏ trống ô chữ ký của bà nội, bản sao biên bản đình chỉ thi công của xã, và tấm ảnh chụp tờ sao kê tài khoản ngân hàng hiện rõ con số ba trăm triệu đồng.

Tôi gập chiếc bìa còng lại, đặt bàn tay lên lớp bìa nhựa cứng. Tôi tin ông nội vẫn đang nằm nguyên vẹn bên dưới lớp bê tông năm xưa bà đã đổ, nhưng niềm tin của riêng tôi thì không thể dùng làm bằng chứng trước pháp luật. Một cái bệ bê tông nằm sâu dưới đất mà chính người thuê thợ đổ cũng không chắc còn nguyên vẹn hay đã bị phá nát, đem chuyện cũ của một bà già ra nói với thiên hạ thì ai người ta nghe. Ngoài mấy tờ giấy mỏng này, tôi còn thứ gì đếm được, đo được? Và ở cái xã này, còn ai dám nói hộ bà cháu tôi một câu?