Loa xã đọc ba lượt

Tôi ngồi im khi ông Ước quay sang phía quán nước nhìn tôi dò hỏi, tôi chỉ khẽ gật đầu rồi cúi xuống nắn nót ghi lại từng câu Vỹ vừa nói vào trang sổ, cẩn thận đề cả thời điểm bên lề. Ngòi bút bi ấn mạnh xuống mặt giấy mỏng khiến trang sau hằn lên những vết lõm sâu. Cái mặt giấy nhám này làm tôi nhớ tới mấy tập bản vẽ bố tôi vẫn trải ra bàn những đêm cuối tháng. Hồi đó, mỗi lần người ta cãi nhau về mét vuông tường hay số gạch đã chở tới chân công trình, bố lại dúi vào tay tôi cây bút chì, bảo cứ ngồi đấy mà ghi lại từng con số từng ngày, đừng cãi nhau tay đôi với ai cho rát cổ. Bố bảo giấy trắng mực đen ghi tại trận lúc nào cũng nặng hơn tiếng to tiếng nhỏ.

Vỹ thấy cổng vẫn chưa mở liền bước sát thêm một bước, giọng gắt lên:

— Giấy tờ phía gia đình chúng tôi đã đầy đủ cả rồi. Hôm qua tôi đã trực tiếp nộp hồ sơ bổ sung lên xã, xã cũng đã nhận rồi, sao giờ lại bày trò đóng cổng chặn xe giữa thanh thiên bạch nhật thế này?

.

Ông Ích đứng bên trong song sắt liền lên tiếng, giọng rành rọt như đã thuộc sẵn bài:

— Báo cáo ông chủ tịch, phần việc của ban quản trang chúng tôi là giữ trật tự và hướng dẫn các hộ dân. Hôm qua bên gia đình anh Vỹ có đưa giấy xác nhận của trưởng tộc, tôi thấy hợp lệ nên mới để anh em chuẩn bị

.

Ông Ước không nhìn ông Ích, ông đưa tay nhận tập hồ sơ từ tay chị Mỵ rồi giơ cao tờ biên bản có đóng dấu đỏ của xã, giọng vang lên đủ cho cả đám đông đứng dọc bờ rào duối nghe rõ:

— Ủy ban nhân dân xã làm việc theo quy định pháp luật chứ không làm theo lời nói miệng. Ngay lúc này, tôi cùng cán bộ địa chính và công an xã đọc công khai biên bản đình chỉ việc di dời phần mộ tại hàng ba, ô mười hai. Yêu cầu ban quản trang tuyệt đối không mở cổng cho xe chở hài cốt vào khu vực đang tranh chấp

.

Chị Mỵ đứng cạnh ông Ước, mở kẹp tài liệu lấy ra bản quy chế quản trang của xã, giọng chị đanh và chắc:

— Theo quy chế quản lý nghĩa trang nhân dân xã Hạ Trì, mọi thủ tục di dời, cải táng phần mộ bắt buộc phải có chữ ký đồng ý trực tiếp của người vợ hoặc người chồng hợp pháp còn sống của người quá cố. Hiện tại bà Trần Thị Bông là vợ hợp pháp của người đã khuất vẫn còn sống, minh mẫn và không hề ký tên vào bất kỳ giấy tờ chuyển mộ nào. Vì vậy, hồ sơ bổ sung của anh Phạm Đình Vỹ hoàn toàn không có giá trị pháp lý

.

Ngoài bờ rào duối, mấy bà cô bên họ hàng ở xã bên bắt đầu xì xào to nhỏ, những ánh mắt tò mò đồng loạt quay sang phía quán nước nhìn chằm chằm vào tôi. Một bà mặc áo khoác hoa thẫm ghé tai người đứng cạnh, chỉ tay về phía cuốn sổ trên đùi tôi mà bảo rằng con bé ngồi ghi chép kia chính là cái Nhạn, cháu nội bà Bông trên xóm Giếng.

Cửa chiếc xe con thứ hai lúc này mới mở ra, ông Hoằng bước xuống, dáng người đậm chắc trong chiếc áo sơ mi cộc tay, cổ tay đeo đồng hồ. Ông không tiến lại chỗ Vỹ đang đứng đỏ mặt tía tai mà chỉ đứng ngay cạnh cửa xe, hai tay đút túi quần, thản nhiên nhìn ông Ước rồi cất tiếng hỏi, giọng trầm và đều:

— Chào anh chủ tịch. Xã Hạ Trì nhà mình năm nay có mấy việc lớn mà cán bộ ra tận cổng nghĩa trang đông đủ thế này?

.

Ông Ước gập tờ biên bản lại, đáp gọn lỏn:

— Việc nào liên quan đến trật tự trị an và đất đai của xã thì chúng tôi đều phải có mặt giải quyết cho thấu đáo, ông Hoằng ạ

.

Ông Hoằng khẽ gật đầu, ánh mắt lướt qua đám đông rồi dừng lại ở quán nước, ông hỏi vọng sang:

— Bà Ngọ dạo này quán xá bán có được không bà?

.

Bà Ngọ đang cầm chiếc ấm tích trên tay, khựng lại một nhịp rồi đáp cụt lủn:

— Cũng đủ tiền mua mớ rau con cá qua ngày thôi ông ạ

.

Ông Hoằng không hỏi thêm bà Ngọ câu nào nữa. Ông đứng yên tại chỗ, nhìn thẳng sang phía tôi một lúc lâu, ánh mắt không giận dữ cũng chẳng vội vàng, cứ như đang đo xem người ngồi đối diện cao thấp chừng nào. Sau đó, ông thong thả rút chiếc điện thoại từ túi áo ngực ra, lững thững đi bộ sang phía gốc cây đại già mọc chìa ra vệ đường, quay lưng lại phía cổng nghĩa trang và gọi một cuộc rất ngắn.

Loa truyền thanh xã lúc này bắt đầu đọc lượt thứ ba, từng chữ vang vọng trên cánh đồng vắng. Vỹ đứng chôn chân trước cổng sắt một lát, thấy ông Hoằng từ gốc cây đại đi quay lại và khẽ lắc đầu, anh ta mới hậm hực quay gót, vẫy tay ra hiệu cho đám người nhà. Anh đội trưởng đội kèn đứng dậy phủi quần, nhận nốt số tiền công từ tay một người đàn ông đi theo xe nhà ông Hoằng rồi lẳng lặng bảo anh em thu dọn kèn trống ra về. Đám họ hàng ba xã nhìn nhau ngơ ngác rồi cũng lục tục dắt xe máy quay đầu, chiếc xe bán tải lùi lại, chở nguyên hai mâm lễ phủ vải đỏ về lại đường lớn.

Trong đám người ngoài bờ rào duối, tôi nhìn thấy bác Lẫm đứng lẫn ở đó. Hai bàn tay to bè, thô ráp của bác bám chặt lấy những cành duối xù xì, mặt bác cúi gằm xuống đất. Đứng ngay sát cạnh bác, bác Thêu bặm môi, liếc xéo sang phía tôi rồi nói to cho cả mấy người xung quanh cùng nghe:

— Đấy, nhà này vô phúc mới sinh ra cái đứa đi kiện cả họ, làm nhục mặt tổ tiên giữa thanh thiên bạch nhật

. Nói xong, bác Thêu giật mạnh tay lái chiếc xe đạp điện, quay đầu phóng thẳng về phía đầu làng.

Khi đám đông trước cổng nghĩa trang đã vãn hẳn, chị Mỵ bước sang quán nước, đặt lên bàn trước mặt tôi một bản sao biên bản đình chỉ có dấu đỏ cùng bản in thông báo mà loa xã vừa đọc ba lượt. Tôi cầm hai tờ giấy còn thơm mùi mực in, ngước mắt nhìn về phía gốc cây đại đang trút lá, lòng tự hỏi không biết lúc nãy đứng ở đó, ông Hoằng vừa bấm máy gọi cho ai.

---

Gần trưa cùng ngày, nắng bắt đầu hắt xiên qua những ô cửa kính hành lang tầng hai trụ sở Ủy ban nhân dân xã Hạ Trì. Tôi vừa từ phòng văn thư bước ra, trên tay ôm chiếc cặp hồ sơ màu xanh đã có đủ chữ ký xác nhận tiếp nhận đơn kiến nghị bổ sung, định bụng đi thẳng xuống cầu thang để về đón bà nội ra nghĩa trang thắp hương.

Ngay chỗ khúc ngoặt dẫn xuống cầu thang bộ, một bóng người cao lớn bước ra từ phía phòng tiếp dân, đứng chắn ngang lối đi. Tôi khựng lại. Ông Hoằng đứng đó, tay cầm chiếc mũ phớt màu xám, ánh nắng ngoài hành lang hắt ngang qua khuôn mặt vuông vức khiến những nếp nhăn nơi khóe mắt ông hằn sâu thêm.

— Cô kỹ sư đi đâu mà vội thế?

. Ông Hoằng cất tiếng, giọng trầm đục, không hề mang vẻ bực dọc của người vừa phải hoãn một buổi lễ lớn trước mặt cả làng.

Tôi đứng lại cách ông chừng hai bước chân, hai tay ôm chặt chiếc cặp hồ sơ trước ngực, đáp lễ phép:

— Chào ông. Tôi vừa nộp xong giấy tờ ở xã, giờ tôi về có việc gia đình

.

Ông Hoằng khẽ gật gù, bước thêm một bước nhỏ, đứng hẳn vào khoảng giữa tôi và bậc cầu thang đầu tiên:

— Cô tên Nhạn nhỉ. Nghe nói cô học kỹ thuật ra, hiện đang làm ở công ty nào trên thành phố thế?

.

Tôi nhìn thẳng vào ve áo của ông, trả lời ngắn gọn đúng tên công ty cổ phần xây dựng nơi tôi đang làm ở phòng kỹ thuật rồi đứng im. Ông Hoằng không vội hỏi tiếp, ông đưa tay xoay nhẹ chiếc mũ phớt trên tay, ánh mắt lướt qua chiếc cặp hồ sơ của tôi rồi lại hỏi:

— Thế còn mẹ cô, bà Uyển ấy, dạo này sức khỏe thế nào? Nghe đâu bà ấy vẫn nhận hàng gia công về nhà may cho xưởng nào ngoài huyện phải không?

.

Cổ họng tôi hơi khô lại, nhưng giọng vẫn giữ nguyên nhịp đều đều như lúc đầu:

— Mẹ tôi nhận hàng của một xưởng may trên thành phố, mang về làm tại nhà thôi ông ạ

.

Đúng lúc đó, anh cán bộ địa chính xã ôm một chồng sổ sách đi ngang qua hành lang. Thấy ông Hoằng đang đứng nói chuyện với tôi, anh ta liền dừng bước, cười cầu thân, cúi đầu chào ông giám đốc rồi mới rảo bước đi tiếp về phía phòng họp, vẻ mặt tự nhiên như vừa thấy một bậc bề trên đang hỏi han con cháu trong họ ngoài làng.

Đợi tiếng bước chân anh cán bộ khuất hẳn dưới cầu thang, ông Hoằng mới hạ thấp giọng thêm một chút, mắt nhìn xuống mũi giày da bóng loáng của mình:

— Còn thằng Lẫm bác cả cô, năm ngoái nó nhận mấy cái nhà dân trong xã nhưng vốn liếng mỏng, đang nợ tiền vật liệu của đại lý ngoài ngã ba tỉnh lộ nhiều lắm phải không?

.

Tôi siết chặt mép cặp hồ sơ trong tay, đáp rành rọt:

— Chuyện làm ăn của bác Lẫm tôi không nắm rõ, ông cần hỏi thì cứ gặp trực tiếp bác tôi

.

Ông Hoằng ngước lên nhìn tôi, khóe miệng khẽ nhếch lên một nét rất nhạt. Cả cuộc nói chuyện từ đầu đến cuối, ông không hề nhắc lấy một chữ nào tới cái lăng đá ngoài nghĩa trang, cũng chẳng đả động gì tới buổi sáng nay. Ông chỉ đội chiếc mũ phớt lên đầu, chỉnh lại vành mũ rồi buông một câu duy nhất:

— Chỗ nào cũng là đất cả thôi cô ạ, người chết rồi thì nằm ở đâu cũng thế

.

Nói xong, ông nghiêng người nhường lối, thong thả bước xuống từng bậc cầu thang. Tiếng đế giày da gõ cồm cộp xuống mặt xi măng, dội lên tới chỗ tôi đứng. Tôi đứng yên tại chỗ cho tới khi bóng ông khuất hẳn dưới chân cầu thang mới mở chiếc cặp hồ sơ, rút cuốn sổ tay bìa nâu ra. Ngón tay tôi run khi mở nắp bút, cẩn thận chép lại nguyên văn câu nói cuối cùng của ông cùng ba câu hỏi vừa rồi, ghi rõ cả giờ phút bên cạnh. Ông hỏi tới công ty tôi làm, tới xưởng hàng mẹ tôi nhận may, rồi tới món nợ vật liệu của bác Lẫm. Ông đang đếm từng người đứng quanh tôi, nhưng tôi không biết ông định tìm đến ai trước.

---

Chiều muộn, nắng tắt hẳn sau rặng phi lao phía tây nghĩa trang xã Hạ Trì, gió chiều thổi rào rào qua tán cây đại đầu hàng. Nghĩa trang giờ này vắng ngắt, chỉ còn tiếng cuốc kêu khắc khoải từ phía cánh đồng trũng vọng lại. Tôi dìu bà nội đi từng bước chậm rãi trên lối mòn lát gạch vỡ dẫn vào hàng ba, ô mười hai.

Ngôi lăng xây bằng đá hoa cương đen sẫm hiện ra sừng sững giữa những ngôi mộ ốp gạch men thấp nhỏ xung quanh, nền lăng tôn cao hẳn lên, bề thế và lạnh lẽo. Bà nội tôi dừng lại trước bậc tam cấp bằng đá mài, đôi mắt đục mờ nhìn trân trân vào tấm bia đá chưa khắc chữ, rồi bà chống tay, chậm chạp quỳ xuống nền đá lạnh.

— Bà ơi, nền đá lạnh lắm, bà đứng lên đi kẻo đau khớp

. Tôi vội vàng ngồi thụp xuống bên cạnh, đưa tay định đỡ lấy cánh tay gầy guộc của bà.

Bà nội khẽ lắc đầu, gạt nhẹ tay tôi ra. Bàn tay nhăn nheo, nổi đầy gân xanh của bà đặt lên mặt đá hoa cương trơn láng, bắt đầu chầm chậm phủi đi lớp bụi mỏng vừa bám lại sau cơn gió chiều. Động tác của bà nhẹ nhàng, tỉ mẩn hệt như cách bà vẫn thường quỳ bên nấm mộ đất của ông nội những năm trước, nhẹ nhàng gạt từng ngọn cỏ úa, từng hòn đất vụn để giữ cho nấm mộ của ông luôn sạch sẽ, phẳng phiu.

Cái dáng quỳ lom khom của bà trên nền đá lạnh làm tôi nhớ lại những buổi chiều năm nào theo bà ra nấm mộ đất của ông. Hồi đó tôi mới học lớp năm, bà cũng quỳ y như thế bên nấm đất vừa vun lại sau trận mưa, hai bàn tay nứt nẻ chậm rãi vun lại từng chỗ đất lở, nhặt từng ngọn cỏ úa, miết cho mặt mộ phẳng phiu rồi mới chịu đứng lên. Tôi đứng bên cạnh, hỏi bà sao không để đấy cho đỡ mỏi lưng, bà chỉ cười móm mém bảo chỗ người ta nằm thì phải giữ cho sạch, giữ cho trọn tình, sau này nhắm mắt xuôi tay mới không thẹn với tổ tiên.

Tiếng bà nội khe khẽ vang lên giữa không gian tĩnh mịch của buổi chiều tà, cắt ngang dòng ký ức của tôi:

— Năm sang cát cho ông mày, chính tay bà rửa từng đốt xương, xếp ngay ngắn cho ông nằm yên ở đây. Bà đã hứa với ông ấy rồi, rằng mai mốt bà trăm tuổi, bà cũng sẽ xuống nằm cạnh ông cho có đôi có bạn

.

Bà ngừng tay phủi bụi, ngước đôi mắt mờ đục nhìn thẳng vào tôi, giọng bà run run nhưng rành rọt từng tiếng:

— Nhạn này, con nói thật cho bà nghe đi. Bây giờ chồng bà đang nằm ở ô nào?

.

Cổ họng tôi nghẹn đắng, không thốt lên được lời nào. Trong chiếc túi vải tôi đeo bên vai có đủ cả bản sao biên bản đình chỉ của xã, bản thông báo loa đọc ba lượt cùng tập ảnh nền lăng tôi lặn lội ra chụp suốt mấy ngày qua. Tôi đã chặn được buổi lễ sáng nay, đã chặn được chiếc xe chở hài cốt của nhà họ ngay trước cổng nghĩa trang, thế nhưng trên tất cả những tờ giấy có dấu đỏ ấy, chẳng có dòng nào trả lời được cho bà tôi biết ông nội thực sự đang nằm ở ô nào.

Tôi vội quay mặt đi giấu đôi mắt đã nhòe đi, cố tìm việc cho hai bàn tay đang run rẩy của mình. Tôi rút chiếc khăn tay trong túi áo, cúi xuống lau mặt đá hoa cương ngay bên cạnh chỗ bà vừa phủi. Nước mắt tôi trào ra, lăn dài trên má rồi rơi lã chã xuống mặt đá đen, nhưng tôi vẫn mím môi lau mãi, lau đi lau lại một khoảng đá đã sạch bóng cho tới khi tiếng nấc trong cổ họng dịu hẳn xuống mới thôi.

Lúc tôi dìu bà bước ra tới cổng nghĩa trang, trời đã nhá nhem tối. Bà Ngọ đang lúi húi dọn hàng, thấy hai bà cháu tôi đi ra liền vội vàng đặt chiếc chổi tre xuống, bước tới dúi vào tay tôi một gói giấy báo buộc dây chuối cẩn thận.

— Bà dốc nốt chỗ kẹo lạc trong hộp ra gói cho hai bà cháu mang về ăn cho ấm bụng. Cầm lấy đi con, bà không lấy tiền đâu mà phải rút ví

. Bà Ngọ nói nhanh rồi quay lưng bước vội vào trong quán, tránh ánh mắt của bà nội tôi.

Tôi ôm gói kẹo lạc còn ấm, thơm mùi mạch nha với vừng rang, vào lòng, dìu bà nội bước chậm trên con đường làng tối sẫm. Suốt buổi sáng rồi buổi trưa hôm nay, ông Hoằng không to tiếng lấy một câu, ông chỉ lẳng lặng đi ra gốc cây đại gọi một cuộc điện thoại rất ngắn. Cuộc gọi ấy rốt cuộc đã đổi được cái gì, và trong những ngày tới đây, ai sẽ là người phải đứng ra trả giá cho sự im lặng đáng sợ đó của ông.