Quyển sổ nợ hàng nước

---

Thấy bà Ngọ lật giở từng trang giấy ố vàng phủ đầy nét chữ bút bi xanh đỏ nguệch ngoạc, bác Thêu lập tức bước tới, giọng chát chúa chen ngang:

— Bà Ngọ, bà già ngồi bán hàng nước thì lo mà đong đếm chén trà điếu thuốc, đừng có xía mũi vào chuyện nhà người khác làm gì cho mang vạ!

Bàn tay bà Ngọ đang giữ mép trang sổ bỗng khựng lại. Mấy ngón tay bà bấu xuống mép giấy, trắng bệch ra. Tim tôi thắt lại, nỗi sợ hãi dâng lên khi nhớ lại cái buổi chiều ở quán nước đầu cổng nghĩa trang hôm trước, lúc bà Ngọ cũng đóng sập quyển sổ này lại và lắc đầu từ chối nhắc tới chuyện cũ. Tôi đặt cây bút bi xuống mặt ghế, kéo chiếc bìa còng màu xanh trên đùi lại gần, tỉ mỉ vuốt lại từng mép giấy bên trong cho thật thẳng thớm để giữ cho đầu ngón tay mình khỏi run rẩy.

Nhìn cái bìa còng xanh ấy là tôi nhớ những buổi tối mùa đông năm nào, hồi bố còn nằm viện trên tỉnh. Hồi ấy, mỗi lần y tá đưa tờ phiếu thanh toán viện phí, mẹ lại bảo tôi kẹp vào cái bìa xanh này cho khỏi thất lạc, rồi dặn đi dặn lại rằng nhà mình nghèo nhưng giấy tờ phải sạch sẽ, nợ ai một đồng cũng phải nhớ mặt nhớ tên. Giờ tôi mang theo cái bìa ấy về quê lo việc phần mộ cho ông, nào ngờ thứ tôi phải kẹp vào đây lại là những tờ đơn khiếu nại và bảng kê khai vật liệu xây dựng.

Tiếng sột soạt của giấy làm tôi tỉnh lại. Bà Ngọ không gập sổ. Bà hít một hơi sâu, ngẩng đầu nhìn thẳng vào bác Thêu rồi cất giọng sang sảng, rõ mồn một từng tiếng:

— Tôi bán nước chè ba xu ở đầu lối vào khu mộ suốt mười mấy năm nay, ai vào ai ra tôi ghi hết vào đây để tính tiền nợ nước. Bà Thêu bảo cháu Nhạn đi kiện bậy, vậy để tôi đọc cho cả xã nghe mấy dòng tôi ghi hồi tháng Ba

.

Đám đông đứng vây quanh gốc bàng bỗng im bặt. Mọi ánh mắt đổ dồn vào quyển sổ bọc giấy xi măng trên tay bà Ngọ. Bà đưa ngón trỏ dò theo từng dòng chữ:

— Ngày mười hai tháng Ba, đội thợ của ông Phổ ngồi quán tôi từ sáng tới trưa, bốn người, uống hết hai ấm chè đặc với nửa bao thuốc lá Thăng Long, ghi nợ ba mươi lăm nghìn. Ngày mười ba, năm người ngồi đợi xe vật liệu, uống ba ấm, nợ bốn mươi nghìn. Ngày mười bốn, cũng năm người ấy ngồi vạ vật tới chiều tối, uống hết bốn ấm. Ngày mười lăm, chỉ có ba người ngồi tới quá trưa, uống hai ấm rồi về sớm

.

Giọng bà Ngọ đều đều, chậm rãi như đang đếm từng hạt thóc. Đọc hết trang nợ nước, bà lật sang trang bên cạnh, giọng càng rành rọt hơn:

— Cũng trong bốn ngày ấy, tôi ghi rõ cả lượt xe tải chở đá hoa cương từ ngoài đường cái chạy qua quán tôi để vào khu mộ. Ngày mười hai một chuyến, ngày mười ba một chuyến, ngày mười bốn một chuyến. Tổng cộng có ba lượt xe chở đá vào

.

Bà Ngọ ngừng lại một nhịp, ngước mắt nhìn lướt qua một lượt những gương mặt đang ngơ ngác xung quanh rồi nói tiếp, từng câu một, chắc nịch:

— Bốn hôm ấy tôi ngồi bán hàng ngay đầu lối vào từ tờ mờ sáng tới lúc tối mịt, mắt tôi chưa mù, không hề có một lượt xe nào chở tiểu sành từ trong khu mộ đi ra cả

.

Tiếng loa truyền thanh trên cột điện bỗng tắt phụt ngay giữa chừng danh sách. Khoảng lặng đột ngột trùm xuống góc sân vận động, nặng trĩu đến mức nghe rõ cả tiếng gió lùa qua tán lá bàng. Từ trên bục khán đài, ông Ước, chủ tịch xã, đặt vội micro xuống bàn, sải chân xuống bãi cỏ đi về phía quán nước. Theo sau ông là ông Ích, trưởng ban quản trang nghĩa trang xã.

Tôi liếc nhìn sang bên cạnh ông Ước, thấy ông Ích đang đứng hơi lùi lại phía sau, hai tay lật đi lật lại cuốn lịch bỏ túi nhỏ xíu. Ngón tay cái của ông Ích bỗng dừng lại ở một trang giữa, mắt ông lướt nhanh qua dòng chữ in trên đó rồi vội vã gập cuốn lịch lại, nhét sâu vào túi áo ngực.

Ông Ước bước tới trước bàn nước, ánh mắt nghiêm nghị nhìn quyển sổ trên tay bà Ngọ rồi hỏi lại một lần nữa, giọng đủ lớn để tất cả mọi người cùng nghe thấy:

— Bà Ngọ, những ngày tháng và số lượt xe bà vừa đọc đều được ghi chép tại thời điểm đó hết chứ?

— Tôi thề trước trời đất, ông chủ tịch cứ việc kiểm tra từng nét mực

. Bà Ngọ đáp gọn lỏn.

— Tôi bán hàng nước, ghi nợ để lấy tiền mua gạo, việc gì phải bịa ra mấy cái ngày tháng ấy

.

Ông Ước gật đầu, quay sang ra hiệu cho cậu thanh niên thư ký xã đứng gần đó mở sổ biên bản ra ghi chép lại toàn bộ những mốc ngày bà Ngọ vừa nêu. Mặt bác Thêu đỏ bừng lên rồi tái mét, môi mấp máy định cãi nhưng nhìn thấy ánh mắt của ông chủ tịch xã và hàng chục người dân đang nhìn chằm chằm vào mình, bác đành nuốt ngược lời vào trong. Giữa lúc mọi người đang xúm lại quanh bàn ghi chép, tôi thấy ông Ích lẳng lặng quay gót, lách qua đám đông đi thẳng về phía cổng sân vận động khi lễ bế mạc còn chưa kịp bắt đầu.

---

Tiếng vỗ tay bế mạc đại hội thể dục thể thao vang lên lác đác rồi thưa dần khi nắng chiều bắt đầu ngả bóng dài trên mặt cỏ. Dòng người tản ra phía cổng sân vận động, để lại góc quán nước dưới gốc bàng vắng lặng hẳn đi. Tôi tiến lại gần chiếc bàn gỗ, nơi bà Ngọ đang thu dọn mấy chiếc chén sứ vào khay nhựa.

— Bà Ngọ ơi, bà cho con mượn quyển sổ này một lát, con chép lại bốn trang ấy vào giấy để giữ làm bằng chứng được không ạ?

Tôi khẽ hỏi, tay chỉ vào quyển sổ bọc giấy xi măng nằm cạnh chiếc ấm tích.

Bà Ngọ ngẩng lên nhìn tôi, đôi bàn tay gân guốc vội vàng ôm chặt lấy quyển sổ vào trước ngực, lắc đầu nguầy nguậy:

— Không được đâu con. Sổ này là sổ nợ làm ăn của bà, chữ nghĩa lem nhem, bà không cho ai chép tay mang đi đâu cả

.

Thấy vẻ mặt tôi chùng xuống, bà Ngọ thở dài một tiếng, ánh mắt dịu lại khi nhìn xuống vết băng thấm thuốc đỏ trên đầu gối tôi. Bà từ từ nới lỏng vòng tay, đặt quyển sổ xuống mặt bàn gỗ, lật mở bốn trang có ghi tên đội thợ ông Phổ và các chuyến xe chở đá rồi đẩy nhẹ về phía tôi:

— Con lấy điện thoại ra mà chụp lấy hình. Chụp cho rõ vào. Còn quyển sổ gốc này bà giữ ở nhà, bao giờ có người của trên huyện hay cơ quan có thẩm quyền về hỏi tới, bà sẽ tự tay mang cả quyển ra nộp cho họ xem

.

— Con cảm ơn bà nhiều lắm

. Tôi gật đầu, vội vàng mở chiếc điện thoại cũ ra.

Trong đầu tôi lúc này bắt đầu xếp lại từng mảnh ghép rời rạc suốt mấy tuần qua. Ảnh chụp bốn trang sổ nợ của bà Ngọ, bảng kê khai ngày công thợ xây tôi tự lập, cộng thêm bản vẽ mặt cắt khu mộ phần mà tôi đã đo đạc kỹ lưỡng. Tôi nín thở, giữ hai khuỷu tay tì chặt vào cạnh bàn cho máy thật vững, căn chỉnh khung hình thật vuông vức rồi bấm chụp từng trang một. Trong lúc mắt dán vào màn hình điện thoại, tôi vẫn liếc chừng ra phía lối đi chính dẫn ra cổng sân vận động.

Ở phía bên kia gốc bàng, bác Thêu đã quay hẳn lưng lại phía chúng tôi, lúi húi thu dọn mấy chiếc ghế nhựa với vẻ mặt lầm lì. Một lát sau, bác Lẫm dắt tay bà Bông đi ngang qua lối mòn ngay trước quán nước. Bà Bông bước đi chậm chạp, ánh mắt nhìn thẳng ra phía cổng sân vận động, không hề ngoái lại nhìn tôi hay bác Thêu lấy một lần.

Ra tới ngoài đường nhựa trước cổng, anh Sỹ đã nổ máy chiếc xe số dựng sẵn bên lề đường đợi từ bao giờ. Tôi cất điện thoại vào túi vải, ngước nhìn theo bóng bà Bông ngồi lên yên sau. Chiếc xe lăn bánh, nhưng khi đi ngang qua khoảng trống đối diện chỗ tôi đang đứng, anh Sỹ bỗng giảm ga cho xe trôi chầm chậm lại một đoạn ngắn. Bánh xe lăn qua lớp sỏi nhỏ kêu lạo xạo, rồi anh mới dứt khoát đạp cần số, rồ ga đưa bà khuất dần sau rặng phi lao.

Tôi đứng lặng bên gốc bàng, siết chặt chiếc túi vải có chứa chiếc điện thoại vừa lưu xong bốn tấm ảnh. Cuối cùng thì tôi cũng đã có trong tay mảnh bằng chứng đầu tiên được xác thực bằng mực cũ và lời làm chứng của người ngoài cuộc, chứ không còn là những suy đoán đơn độc của riêng mình nữa. Với những con số và ngày tháng rành rành này, tôi tin phía nhà ông Hoằng sẽ không thể tiếp tục gây sức ép lên ủy ban xã được nữa. Thế nhưng, nhìn theo vệt bụi mờ trên con đường nhựa nơi chiếc xe của anh Sỹ vừa đi qua, một cảm giác bất an chợt dội lên trong lòng tôi. Suốt từ đầu chuyện tới giờ, ông Hoằng vẫn chưa hề trực tiếp mở miệng cãi với tôi lấy một câu nào, vậy trước mấy cái ngày tháng trong sổ bà Ngọ, chỗ đá chở vào mà không có tiểu sành chở ra, ông ta sẽ lật thế nào?