Nộp đơn kèm cái tiểu

Anh đặt mảnh bê tông xuống, cầm tiếp xấp ảnh hố móng lên xem từng tờ một, ngón tay miết nhẹ lên bức ảnh chụp dòng thông số máy ảnh.

— Mười chín tấm này ai chụp, máy của ai?

— Thợ làm ở công trường chụp bằng máy cá nhân rồi gửi cho tôi, người đó chiều nay sẽ lên đây làm chứng

.

Điều tra viên Khanh gật nhẹ đầu, rút cuốn sổ bìa đen riêng của anh ra, mở nắp bút bi. Anh hỏi kỹ từng mốc tọa độ từ mép bờ mương sang tới chân gò Đống Mối, chỗ nào đất mới đắp, chỗ nào cỏ dại vừa bị xới tung, rồi cắm cúi ghi chép kín nửa trang sổ. Tiếng ngòi bút bi chạy trên mặt giấy nghe sột soạt, đều đặn. Tôi đứng yên bên cạnh bàn, giữ nhịp thở cho khỏi gấp, chỉ đáp ngắn gọn vào từng câu anh hỏi, không nói thừa một chữ nào.

Cái bọc vải đỏ nằm im lìm trên mặt bàn gỗ khiến tôi chợt nhớ lại buổi chiều mười lăm năm trước, lúc bố tôi còn nằm trên giường bệnh viện tuyến tỉnh sau cú ngã giàn giáo, cổ họng khò khè nhưng vẫn cố kéo tay tôi dặn dò chuyện mồ mả tổ tiên ngoài nghĩa trang nhân dân xã Hạ Trì. Bố bảo chỗ ấy ông đã nằm yên ngần ấy năm, sau này con cháu làm ăn thế nào cũng không được động vào long mạch, nếu có ngày phải dời đi thì nhất định phải mời thầy, thắp hương xin phép đàng hoàng chứ không được làm ẩu. Lúc đó tôi chỉ gật đầu cho bố yên lòng, nào ngờ có ngày chính tay hai mẹ con tôi phải ôm cái tiểu không cốt này đi gõ cửa cơ quan điều tra để đòi lại nấm mồ cho người đã khuất.

Tiếng ghế gỗ xê dịch kéo tôi về lại căn phòng tiếp dân. Điều tra viên Khanh đặt cây bút nằm yên cạnh tay, cúi xuống đọc lại lá đơn viết tay của tôi một lượt nữa từ đầu tới cuối. Mẹ tôi đứng bên cửa sổ khẽ nuốt nước bọt, vạt áo cánh sẫm màu phập phồng theo nhịp ngực.

— Toàn bộ số tài liệu và vật chứng chị Nhạn giao nộp hôm nay cơ quan điều tra sẽ tiếp nhận đầy đủ, đánh số và niêm phong để xác minh

. Điều tra viên Khanh ngẩng lên, giọng điềm đạm nhưng rành rọt.

— Còn về đề nghị mở nền lăng để kiểm tra, hiện tại chúng tôi chưa có đủ cơ sở pháp lý để trả lời chị ngay hôm nay

.

Tôi mím môi gật đầu. Anh đứng dậy, lấy từng chiếc túi ni lông chuyên dụng, dán nhãn đánh số thứ tự từ một tới mười một lên từng món đồ, tự tay mở cánh tủ sắt kê góc phòng, xếp ngay ngắn từng thứ vào ngăn giữa. Cuối cùng, anh bưng cái tiểu bọc vải đỏ đặt vào ngăn dưới cùng, dán dải giấy niêm phong có đóng dấu đỏ ngang qua nút vải, rồi dùng ngón cái miết cho thật phẳng.

Cánh cửa tủ sắt khép lại, tiếng chốt khóa bật lách cách khô khốc. Tôi cầm tờ biên nhận thu giữ tài liệu có đánh số đủ mười một mục trong tay, cùng mẹ bước ra khỏi phòng. Vật chứng đã nằm gọn sau lớp cửa sắt rồi, nhưng chuyện mở lăng thì vẫn chưa có câu trả lời, và người thợ trẻ nắm giữ mười chín tấm ảnh kia liệu có đủ can đảm bước chân qua ngưỡng cửa này để ký tên hay không.

---

Nắng chiều hắt xiên qua hàng cột bê tông ngoài hành lang trụ sở công an huyện, nhuộm vàng một góc nền gạch. Đĩnh đứng nép ở đầu hành lang, hai bàn tay thô ráp bóp chặt vành chiếc mũ bảo hộ bằng nhựa vàng đã trầy xước, mắt nhìn xuống ngón trỏ bàn tay phải quấn băng gạc trắng. Chiếc áo phông công nhân bạc màu ở vai anh sẫm lại một mảng mồ hôi.

Tôi bước tới đứng cạnh anh, tay giữ chặt quai chiếc túi da đeo bên hông.

— Anh Khanh đang đợi trong phòng rồi, em vào nhé

.

Đĩnh không nhúc nhích, cổ họng nghẹn lại một nhịp rồi mới ngẩng lên nhìn tôi, giọng khàn đặc.

— Chị Nhạn này, em vào ký xong tờ giấy đó, thì ở ngoài công trường có ai biết không chị?

Câu hỏi rơi xuống khoảng hành lang vắng tanh, vọng nhẹ vào bức tường vôi vàng. Tôi nhìn vết băng gạc trắng trên tay anh, biết rõ chỉ cần đặt bút ký vào biên bản làm chứng, ngày mai cánh cửa công trường sẽ khép lại với người thợ này, và chính tôi là người đã đưa anh tới sát mép vực ấy.

Tôi hạ giọng, nói thật không giấu giếm.

— Có thể sẽ có người biết, Đĩnh ạ. Ký tên làm chứng là em đứng ra chịu trách nhiệm trước pháp luật, và em cũng có thể mất việc ở công trường này

.

Đĩnh im lặng, hai hàm răng cắn lại, quai hàm gồ lên. Cánh cửa phòng làm việc bật mở, điều tra viên Khanh bước ra hành lang, ánh mắt lướt qua Đĩnh một lượt rồi gọi tên anh bằng giọng bình thản.

— Anh Đào Văn Đĩnh phải không, mời anh vào trong làm việc

.

Đĩnh khẽ giật mình, buông lỏng vành mũ bảo hộ rồi hít một hơi sâu, bước theo sau điều tra viên Khanh vào phòng. Tôi đứng nép bên khung cửa mở hé, nhìn anh ngồi xuống chiếc ghế gỗ đối diện bàn làm việc. Điều tra viên Khanh đẩy sang một xấp giấy trắng cùng cây bút bi, ra hiệu cho anh tự tay viết tường trình.

Đĩnh cầm bút bằng mấy ngón tay dính bụi vữa chưa rửa sạch, khom lưng xuống sát mặt bàn. Anh viết chậm, từng nét chữ cứng quèo, nặng nề. Tới đoạn kể chuyện đội thợ đào móng gặp lớp bê tông cũ dưới lòng đất, khoan liên tiếp làm gãy ba mũi khoan, rồi được lệnh đổ đất nâng nền và lắp đá hoàn thiện chỉ trong vỏn vẹn bốn ngày, ngòi bút của Đĩnh bỗng khựng lại. Anh nheo mắt đọc lại dòng vừa viết, gạch ngang một đường dứt khoát đè lên mấy chữ cũ rồi nắn nót viết lại từ đầu. Chuyện sáng nào ông Phổ cũng đứng ở cổng thu hết điện thoại của tốp thợ trước khi vào ca, tới chiều hết ca mới trả máy kèm theo phong bì tiền mặt, Đĩnh cũng ghi rõ từng chi tiết không sót một lời.

Gần một tiếng đồng hồ trôi qua, tiếng quạt máy quay đều đều hòa cùng tiếng bút sột soạt. Ký tên xong ở cuối trang giấy, Đĩnh lặng lẽ bước ra ngoài hành lang, ngồi phịch xuống chiếc ghế băng gỗ kê sát tường, hai khuỷu tay chống lên đầu gối, mặt úp vào lòng bàn tay rất lâu. Tôi không nói lời an ủi nào, chỉ lẳng lặng bước tới ngồi xuống đầu ghế bên kia, giữ khoảng cách chừng một sải tay để chờ cùng anh.

Tới khi điều tra viên Khanh cầm bản phô tô tờ tường trình có chữ ký của Đĩnh bước ra đưa cho tôi, bóng nắng ngoài sân đã tắt hẳn. Đĩnh từ một người thợ chỉ dám kể lén với tôi trong lán thợ giờ đã thành nhân chứng đứng tên trong hồ sơ của huyện. Anh đã ký rồi, nhưng tai mắt ông Phổ rải khắp công trường, không biết mấy hôm nữa chuyện này sẽ tới tai ông ta. Sáng hôm sau, bà Ngọ gọi điện cho tôi từ quán. Bà kể có hai người mặc thường phục ra bờ mương sau nghĩa trang đo đống đất đổ, chụp ảnh từng góc, rồi đi ngược ra gò Đống Mối, quá trưa quay lại quán hỏi bà quyển sổ nợ hàng nước. Bà mở hòm, đưa cả quyển cho họ như bà đã hứa, ký vào tờ giấy nhận, rồi bảo tôi yên tâm, người ta đã đi làm thật rồi.

---

Bốn ngày sau, buổi chiều.

Cổng công trường mở rộng khối B vừa điểm kẻng tan ca, bụi đất mù mịt cuốn theo bước chân đám thợ lục tục kéo ra. Ông Phổ đứng khoanh tay ngay cạnh bốt quẹt thẻ, chiếc áo sơ mi cộc tay màu ghi xám bung hai cúc cổ, ánh mắt sắc lạnh quét dọc lối đi.

Từ phía khu lán trại, Đĩnh lầm lũi bước ra, hai tay ôm khư khư chiếc hòm tôn đựng đồ nghề cũ kỹ, trên nắp hòm đặt chiếc mũ bảo hộ nhựa vàng. Vừa thấy bóng Đĩnh, tốp thợ đi phía trước tự động dạt sang hai bên nhường lối; vài người cúi gằm mặt bước nhanh qua cổng, một anh thợ trẻ đi sau cùng định giơ tay vỗ vai Đĩnh nhưng liếc thấy ánh mắt của ông Phổ liền rụt tay lại, quay mặt đi hướng khác.

Tôi bước vội tới chặn ngang lối đi trước bốt quẹt thẻ, nhìn thẳng vào ông Phổ.

— Sao ông lại cho Đĩnh nghỉ việc ngang giữa chừng thế này, cậu ấy làm thợ kỹ thuật đâu có vi phạm nội quy gì của công trường?

Ông Phổ nhếch mép cười nhạt, không thèm đáp lời tôi mà quay hẳn người về phía đám thợ đang đứng lố nhố quanh cổng, cất giọng oang oang cho tất cả cùng nghe.

— Ở cái công trường này, ai làm ăn đàng hoàng thì có cơm ăn áo mặc. Còn cái thứ ăn cháo đá bát, lẻn lên huyện ký giấy bậy bạ đâm sau lưng anh em thì tự biết đường mà cuốn gói, đừng để tôi phải đuổi tận cửa

.

Cái nỗi sợ của tôi bốn hôm trước giờ đã thành sự thật, phơi bày trần trụi ngay giữa cổng công trường. Tôi không cãi vã thêm nửa lời với ông ta, lẳng lặng ngồi xuống bậc thềm xi măng cạnh bốt bảo vệ, rút cuốn sổ tay trong túi ra, mở nắp bút ghi lại nguyên văn câu nói vừa rồi của ông Phổ kèm theo đúng mốc giờ hiện trên đồng hồ.

Ghi xong, tôi đứng dậy, lấy máy bấm số gọi cho anh Thành, một chủ thầu phụ bên khu công nghiệp phía nam huyện đang thiếu thợ khoan tay nghề cứng. Tôi đứng ngay trước mặt Đĩnh, bật loa ngoài vừa đủ nghe để trao đổi công việc, chốt luôn ngày mai cho Đĩnh sang nhận việc. Ông Phổ đứng cách đó vài bước chân, đôi mắt nheo lại nhìn chằm chằm vào bàn tay đang cầm máy của tôi hồi lâu, khuôn mặt sầm xuống rồi hậm hực quay lưng bỏ thẳng vào nhà ban chỉ huy.

Tôi tắt máy, đọc rành rọt cho Đĩnh nghe địa chỉ khu công nghiệp cùng tên người quản đốc cần gặp vào sáng mai. Đĩnh ôm chiếc hòm tôn bằng một tay, tay kia nhấc chiếc mũ bảo hộ đội lại lên đầu, quai mũ cài gọn dưới cằm. Anh gật đầu với tôi một cái thật chậm, không nói gì thêm rồi quay lưng bước hòa vào dòng người ngoài đường cái. Tôi đứng nhìn theo tấm lưng gầy của anh khuất dần sau khúc cua, lòng hiểu rõ từ giờ trở đi mình chỉ đứng tên người cung cấp tài liệu trong hồ sơ, không được phép kéo thêm bất kỳ người thợ nào vào vòng xoáy này nữa.

Tối hôm ấy, tôi trở về phòng trọ đầu ngõ sau khi vừa hoàn tất thủ tục bàn giao hồ sơ khối lượng kỳ một với bên chủ đầu tư. Căn phòng nhỏ yên ắng, chỉ có tiếng côn trùng rả rích ngoài bụi chuối sau cửa sổ. Tôi bật ngọn đèn bàn, trải ra mặt bàn gỗ tờ biên nhận thu giữ tài liệu của công an huyện cùng bản phô tô tờ tường trình viết tay của Đĩnh.

Nhìn hai tờ giấy nằm cạnh nhau dưới ánh đèn vàng, tôi tin cơ quan điều tra đã thực sự vào cuộc. Nhưng ngay sau ý nghĩ ấy, một cảm giác lạnh lẽo lại chạy dọc sống lưng. Tôi vuốt thật phẳng hai tờ giấy, kẹp gọn vào ngăn giữa chiếc túi da nằm ngay cạnh bản sao lá đơn đề nghị khai quật. Nếu ngày mai hay ngày kia, khi lớp đất đá dưới nền lăng được lật lên mà bên dưới hoàn toàn trống rỗng, thì chính tôi là người đã đẩy một người thợ lương thiện vào cảnh mất việc chỉ để đi chứng minh một điều hóa ra tôi đã tin nhầm. Vật chứng đã nằm yên trong tủ sắt trên huyện mà quyết định mở lăng vẫn chưa thấy đâu, còn dòng ghi ngày di dời viết bằng thứ mực khác màu trong quyển sổ bìa xanh kia vẫn đang nằm gọn trong tay ông Ích.