Đơn thứ nhất bị trả lại

— Còn cái tiểu sành đang để ở nhà mẹ chị

. Anh gõ ngón trỏ lên bản vẽ mặt cắt trên giấy ô ly.

— Chị khẳng định đó là hài cốt của ông nội chị. Vậy tôi hỏi chị, bộ xương trong tiểu là của ai, lấy gì làm căn cứ bảo đó là ông Vũ Văn Doãn? Một ngôi mộ đã yên vị, muốn đào lên kiểm tra thì phải có vật chứng rõ ràng. Xấp giấy của chị toàn là suy đoán, chưa có lấy một vật nào

.

Anh gom gọn xấp giấy, đẩy nhẹ qua mặt bàn về phía tôi.

Cổ họng tôi đắng ngắt. Tôi nhìn xấp giấy bị trả lại, những dòng chữ in đen trắng bỗng nhòe đi. Hồi bố tôi còn sống, mỗi lần tôi làm sai bài tập hình học, bố cũng cầm thước kẻ gạch ngang trang vở như thế, rồi bảo thước đo không nói dối, con vẽ thiếu một đường phụ thì đừng hòng tìm ra góc vuông. Hồi đó tôi chỉ cần tẩy đi vẽ lại, còn bây giờ, cái bệ bê tông kia nằm sâu dưới lớp đá granite nặng hàng tấn, chỉ hiện hình qua mấy nét chì tôi tự phác trên tờ giấy ô ly mỏng dính.

Tôi gập quyển sổ, bước lại gần bàn làm việc, cố giữ cho giọng mình hạ xuống một bậc để không bị run:

— Thưa anh, vậy tôi cần phải có những gì thì cơ quan mới nhận đơn?

.

Điều tra viên Khanh ngẩng lên, ánh mắt anh dừng lại trên gương mặt tôi vài giây.

— Thứ sờ được tận tay, thứ chụp được rõ ngày giờ, và người trực tiếp chứng kiến dám ký tên khai báo. Chị Vũ Thị Nhạn ạ, việc mở mộ ở hàng ba ô mười hai không phải chuyện đùa, có đủ những thứ ấy thì chị quay lại gặp tôi

.

Tôi ôm xấp giấy bị trả lại bước ra khỏi cổng trụ sở. Nắng trưa ngoài đường cái hắt lên rát mặt. Trong đầu tôi cứ lặp đi lặp lại câu hỏi không lời giải: tôi lấy đâu ra một vật sờ được tận tay, khi tất cả những gì tôi biết về khối bê tông ấy mới chỉ nằm trên một tờ giấy ô ly?

---

Trên đường về, tôi tạt vào một quán nước vắng khách ven quốc lộ, trải tờ giấy ô ly mới ra mặt bàn nhựa, tự tay viết lại lá đơn đề nghị khai quật. Cây bút trong tay tôi chạy đều cho đến dòng ghi tên người đề nghị thì khựng lại. Ngòi bút tì xuống mặt giấy lâu đến mức mực thấm loang thành một chấm tròn nhỏ màu xanh sẫm. Cuối cùng, tôi cũng đặt bút viết rõ họ tên: Vũ Thị Nhạn, con ông Vũ Văn Tuệ, cháu nội ông Vũ Văn Doãn, rồi ký tên xuống bên dưới.

Về đến nhà ở cuối xóm Giếng, mùi vải mới và hơi nóng từ chiếc bàn là hơi nước phả ra ngột ngạt. Mẹ tôi đang cúi người là nốt xấp áo sơ mi khách đặt. Tôi đặt tờ đơn viết tay lên góc bàn cạnh chỗ mẹ đứng, lặng lẽ quay sang góc nhà, ngồi xuống xếp lại xấp giấy bị trả hồi sáng cho phẳng mép.

Tiếng bàn là xì hơi bỗng ngưng bặt. Tôi nghe tiếng phích cắm bị rút ra khỏi ổ điện đánh tách một cái.

— Con định đào mộ ông lên thật à?

.

Giọng mẹ trầm xuống, lạc hẳn đi. Tôi không quay đầu lại, ngón tay vẫn miết đi miết lại dọc theo mép giấy trắng đã phẳng phiu từ lâu. Mẹ thở hắt ra một tiếng nặng nề, rồi buông người ngồi thụp xuống ngay cạnh đống vải chưa là xong.

Căn nhà cấp bốn lặng phắt. Hai mẹ con tôi ngồi ở hai đầu đống vải, mắt cùng hướng về phía góc tường tối, nơi chiếc tiểu sành phủ tấm vải đỏ nằm im lìm như một khối đá nặng trĩu. Tôi đã đặt bút ký tên nhận hết trách nhiệm về mình rồi, nhưng bên nhà ông Hoằng vẫn đang rục rịch, không biết tôi còn bao nhiêu thời gian trước khi họ kịp định lại ngày rước mới.

---

Tối hôm ấy, tôi chạy xe ra đầu làng, ghé vào quán nước của bà Ngọ. Ánh đèn vàng vọt từ bóng chữ U treo trước hiên hắt xuống mặt đường đất ẩm sương. Mấy bác xe ôm dựng xe dọc bờ rào duối thấy bóng tôi liền ngưng chuyện, liếc nhìn nhau rồi chép miệng, không ai hỏi tôi câu nào, chỉ nhìn theo đến khi tôi ngồi xuống.

Tôi kéo chiếc ghế nhựa thấp ngồi xuống cạnh chõng tre, đặt chiếc cặp đựng giấy tờ lên đùi.

— Cháu chào bà Ngọ. Sáng nay cháu lên huyện nộp đơn rồi bà ạ

. Tôi nói, cố giữ vẻ mặt bình thản, ngón trỏ gõ khe khẽ lên sườn chiếc cặp cứng, bên trong chẳng có gì ngoài mấy tờ giấy bị trả về.

— Cháu chỉ ghé qua nhắc bà, hôm nào người trên huyện về hỏi thì bà mang quyển sổ gốc lên giúp cháu nhé

.

Bà Ngọ đang rót nước chè xanh ra chiếc bát chiết yêu, nghe vậy thì dừng ấm. Bà nhìn tôi qua làn khói mỏng, đôi mắt đục mờ nheo lại.

— Con cứ yên tâm, bà già rồi nhưng nói một là một. Quyển sổ gốc bà cất kỹ trong hòm ở nhà, hễ có cán bộ cơ quan về hỏi tận nơi thì bà đưa ra ngay

. Bà đẩy bát nước về phía tôi, hạ giọng.

— Mà con liệu thu xếp cho sớm đi. Chiều nay có người đi ngang qua đây nói chuyện, nhà ông Hoằng đã đi xem lại lịch rồi, họ chọn ngày rằm tháng Bảy tới làm lễ rước đấy. Tính từ hôm nay là chỉ còn ba mươi bảy ngày nữa thôi

.

Bát nước chè trên tay tôi bỗng nóng rát. Ba mươi bảy ngày.

Tôi cảm ơn bà Ngọ rồi dắt xe ra về, đi được một quãng mới nhớ ra là chưa bật đèn. Lá đơn trên tay tôi đã có tên người đề nghị khai quật, nhưng trong cặp vẫn chưa có lấy một mảnh vật chứng nào để kéo bà Ngọ lên huyện, cũng chưa có gì khiến điều tra viên Khanh gật đầu. Hạn chỉ còn ba mươi bảy ngày, tôi biết tìm đâu ra vật chứng đầu tiên để mở được cái nền lăng kia ra?