Giữ yên sau

.

Mấy người ngồi uống trà đá trước lồng chợ nhìn sang, mắt dán vào tấm kính vừa bóc giấy. Có người hất cằm chỉ trỏ, xì xào to nhỏ gì đó rồi rướn cổ dòm vào bên trong. Một bà xách giỏ đi chợ ngang qua, bước chân chậm lại như muốn quẹo vào, nhưng vừa thấy tôi đứng ở cửa thì đảo mắt nhìn lảng rồi rảo bước đi thẳng.

Dì Sáu Thơm xách cái nón lá đi ngang, dừng lại ngay trước bậc thềm xi măng. Dì ngó vô ba cái ghế xoay, rồi quay ngoắt ra phía mấy cái bàn trà đá ngoài cổng chợ, cất giọng sang sảng đủ cho cả dãy nghe:

— Mấy bà coi tiệm em Thảo mở lại rồi kìa, thợ thuyền đông đủ, vô gội đầu cho mát mẻ chớ ngồi đó dòm ngó cái gì

.

Mấy người xúm quanh bàn trà thôi chỉ trỏ. Người phụ nữ mặc áo hoa ngồi phía ngoài cùng chống gối đứng dậy, phủi vạt áo rồi bước qua thềm:

— Gội cho tôi cái đầu, ngứa râm ran từ sớm tới giờ

.

— Chị Hoài dắt khách vô bồn gội giùm em

.

Tôi nói nhỏ, bước lùi vào mé trong nhường lối. Tiệm chạy lại được, ba cái ghế ba người làm. Hồi đóng cửa tôi tự hẹn một tháng, giờ đã trễ hơn bốn tháng rưỡi. Khách đã có người ngồi lên ghế, nhưng dưới xóm trọ, mẹ tôi vẫn thui thủi một mình.

---

Cái xe đạp cũ mẹ mua chín trăm nghìn, tiền dành dụm từ mấy mẹt bánh chuối chiên, tôi đem ra tiệm đầu hẻm sửa lại toàn bộ. Thay cặp thắng mới, thay ruột trước ruột sau, bơm hơi căng cứng, hết một triệu một trăm nghìn, tiền trong túi tôi rớt xuống còn mười triệu hai.

Dắt xe về tới mé sân chung xóm trọ, tôi thấy mẹ đang ngồi trên chiếc ghế gỗ thấp, tay áo bà ba xắn cao để lộ vết sẹo mờ nơi cổ tay. Tôi đạp chân chống xuống nền gạch tàu:

— Mẹ, con sửa lại thắng với bơm bánh xe cho mẹ rồi

.

Mẹ đứng dậy, không nhìn tôi, đi thẳng lại cầm lấy ghi đông xe:

— Để đó

.

Mẹ gạt tay tôi khỏi yên xe, đẩy cái xe ra giữa khoảng sân đầy những sợi dây phơi giăng ngang dọc. Chiếc xe lắc lư qua lại, bánh trước quẹo sang một bên suýt quẹt vào đống thau giặt. Tôi bước nhanh tới, vịn chặt lấy phần khung sắt dưới yên sau:

— Để con giữ cho mẹ lên xe, mẹ đạp một vòng thôi

.

— Buông ra, tao tự đi được

.

— Mẹ để con giữ yên sau, chừng nào vững con mới buông

.

Bà Mười đứng ở bậc cửa phòng trọ đầu dãy, hai tay gom mấy sợi dây phơi quần áo buộc lại thành một mối cho khỏi vướng lối đi. Bà đứng tựa lưng vào khung cửa gỗ, mắt nhìn chằm chằm ra khoảng sân nhỏ hẹp.

Mẹ đặt một chân lên bàn đạp, chân kia chống dưới đất rồi rướn người ngồi lên yên. Xe chao qua bên phải, tôi gồng cứng hai cánh tay kéo giật lại cho ngay ngắn, chân rảo bước chạy theo từng vòng bánh quay chậm chạp. Lưng áo tôi ướt đẫm mồ hôi, dính bết vào da thịt.

— Mẹ nhìn thẳng phía trước, đừng nhìn xuống đất

.

— Biết rồi

.

— Mẹ đạp đều chân đi

.

— Buông tay ra coi

.

Tôi nới lỏng mấy ngón tay, buông dần cái yên sắt. Chiếc xe chao đảo một nhịp rồi lăn bánh êm ru qua vũng nước mưa còn đọng giữa sân. Mẹ đạp được trọn một vòng quanh gốc cây khế, lưng còng xuống nhưng hai tay giữ ghi đông rất chắc.

Bà Mười đứng ngắm tới vòng cuối cùng, quay người bới một chén cơm trắng còn bốc khói để lên cái bàn con trước cửa phòng mẹ rồi mới khép hờ cánh cửa lại.

Mẹ chống chân dừng xe trước thềm gạch. Tôi bước lại gần, móc trong túi xách ra cái bọc vải đỏ đựng mười hai triệu của ông Lộc mà tôi giữ mấy hôm nay, đưa ra trước mặt mẹ:

— Mẹ, mẹ muốn gì?

Mẹ nhìn cái bọc vải, không đáp lời nào. Mẹ cầm lấy nó, kẹp vào nách rồi dắt xe ra khỏi cổng xóm trọ. Chiều hôm đó, mẹ đạp xe về lại căn nhà gạch cũ ngoài mé hẻm. Tôi đi bộ theo về, đứng ngoài hẻm nhìn mẹ mở cửa vào. Một lúc sau mẹ ra, đi ngang chỗ tôi thì nói bọc vải mẹ đã cất nguyên vào cái hộp thiếc dưới đáy tủ, không đụng tới một đồng. Rồi mẹ nói thêm đúng một câu:

— Nói với ông Lộc là tao đạp được xe rồi. Chuyện của tao thì để tao tự trả lời ổng

.

Tôi đi bộ ra đầu hẻm Cây Sộp. Ông Lộc đang ngồi trên thùng xốp cũ, xấp vé số đặt trên đùi. Nghe tôi nhắc lại nguyên văn câu mẹ dặn, ông im lặng một lúc lâu, cúi xuống gỡ cọng thun buộc quanh cọc vé số ra rồi quấn thêm một vòng thật chặt. Xong xuôi, ông vuốt phẳng lại mép xấp giấy rồi ngồi yên đó.

---

Căn phòng trọ của chị Hoa nằm sâu trong con hẻm ngoằn ngoèo, tiếng máy may công nghiệp kêu lạch cạch đều đặn từ trong vọng ra. Tôi bước qua ngưỡng cửa, thấy chị đang cắm cúi may đường viền cho xấp vải xô trắng, đứa con nhỏ ngồi bệt dưới nền xi măng chơi mấy khúc vải vụn.

— Chị Hoa

.

Chị Hoa không ngước mặt lên, chân vẫn đạp đều trên bàn đạp máy:

— Chuyện tiền nong phòng trọ bên này tháng nào tôi đóng đủ tháng đó, cô Thảo qua đây làm gì nữa?

Tôi nhìn lên nóc tủ gỗ ép, nơi đặt tấm hình thờ của vợ ông Lộc với chân nhang đã tàn lạnh, rồi kéo chiếc ghế nhựa thấp ngồi xuống cạnh bàn máy may:

— Em sang không phải để nói chuyện tiền

.

Tiếng máy may bỗng ngưng bặt. Đứa nhỏ giật mình ngước mắt nhìn mẹ nó rồi lại nhìn sang tôi. Chị Hoa gạt cần nâng chân vịt, rút miếng vải ra, với tay lấy cái bình trà trên bàn rót vào chiếc ly thủy tinh:

— Vậy có chuyện gì?

— Căn nhà gạch ngoài kia không bán, cũng không sang tên cho ai hết. Bữa trước hai anh em em nói bậy, em sang xin lỗi chị

.

Chị Hoa cầm ly nước đưa qua cho tôi, mắt nhìn thẳng:

— Chuyện nhà cô thì liên quan gì tôi?

— Hôm tháng Sáu mẹ em phải vô bệnh viện Hoà Mỹ cấp cứu, người đứng ra gọi xe chở mẹ em đi với ký giấy nhập viện cho mẹ em là ông Lộc. Bố chị làm vậy là vì mẹ em, chứ không phải vì cái nhà

.

Chị Hoa khựng lại, tay cầm bình trà nghiêng lưng chừng một lúc rồi rót tiếp vào một cái ly còn trống đặt bên cạnh, nước trà dâng lên tới miệng ly mà không ai uống. Chị nhìn đứa con đang mân mê mấy mảnh vải màu, giọng chùng xuống:

— Bố tôi không kể chuyện đó

.

— Thứ Bảy ngày mười bốn em nấu bữa cơm bên nhà, em muốn mời chị với cháu sang ăn

.

Chị Hoa lấy vạt áo lau vệt nước rớt trên bàn máy may, im lặng nhìn đứa nhỏ rồi khẽ gật đầu:

— Mấy giờ tôi đưa cháu qua?

— Dạ tầm mười một giờ trưa là vừa chị

.

---

Chiếc xe bảy chỗ tôi thuê chở mẹ với ông Lộc dừng lại sát mé cát bãi Cồn Mây khi mặt trời vừa lên khỏi rặng phi lao. Gió biển thổi thốc vào bờ, mang theo mùi muối mặn chát và tiếng sóng vỗ ì oạp vào chân bờ kè. Tiền thuê xe đi về, mướn hai cái ghế bố bạt sọc xanh, tiền ăn trưa với tiền in ảnh hết hai triệu sáu trăm nghìn, túi tôi còn lại bảy triệu sáu.

Mẹ đứng ngơ ngác nhìn dải nước mênh mông trải dài tít tắp, hai ống quần bà ba màu xám đã được xắn cao lên tới đầu gối. Sáu mươi mốt tuổi, đây là lần đầu tiên mẹ nhìn thấy biển thật ngoài đời. Tôi nhớ tới cuốn lịch của bố sau cánh tủ, mười một năm, năm nào cũng có một vòng khoanh bút bi xanh cạnh chữ

— đi biển

, rồi năm nào cái vòng xanh đó cũng bị một vệt mực đỏ gạch chéo qua.

Tôi cầm chiếc máy ảnh thuê lùi dần ra mép nước, chân bước lên đám rong biển đen sẫm dạt theo bọt sóng. Nước biển tràn qua quai dép dâng lên tới mắt cá chân, lạnh ngắt, nhưng tôi vẫn đứng yên không lùi lại.

— Ông Lộc đứng xích lại gần mẹ cháu chút xíu

.

Ông Lộc đứng lui ra phía sau, một tay đè cái khung sắt của chiếc ghế bố bạt sọc xanh cho gió khỏi lật, tay kia xua xua:

— Thôi, cô Thảo chụp cho bà Hạnh thôi, tôi đứng sau này được rồi

.

— Ông đứng sát vô đi, cháu lấy cả khung hình mà

.

Mấy người phụ nữ làm nghề cho thuê ghế bố ngồi dưới tán dừa gần đó dòm sang, một người cất tiếng hỏi với ra:

— Hai ông bà già đi nghỉ mát đó hả, cưới nhau lâu chưa mà tình cảm dữ vậy?

Ông Lộc ngượng nghịu, lấy cái nón lá cầm trên tay quạt phần phật vào ngực dù gió biển đang thổi lồng lộng làm bay cả tà áo sơ mi cũ. Mẹ tôi không quay lại, cúi đầu sửa lại nếp gấp ống quần rồi bước thêm hai bước xuống mép cát ướt, nơi bọt sóng vừa rút đi để lại mặt cát bóng loáng như gương.

Ông Lộc vẫn đứng giữ cái ghế ngay sau lưng mẹ, nửa người lọt vào trong khung ngắm. Tôi nhìn qua ống kính, canh cho bóng hai người già in rõ trên nền trời sáng rực rồi bấm nút chụp.

Tấm hình rửa ngay tại quầy ảnh dạo ngoài bãi, còn vương mùi mực in. Mẹ cầm tấm ảnh, nhìn bóng mình xắn quần đứng trước biển rộng, rồi nhìn người đàn ông đứng giữ ghế phía sau.

Tôi biết mẹ muốn có một tờ giấy chứng nhận đàng hoàng ở uỷ ban phường và một bữa cơm hai bên gia đình ngồi đủ mâm đủ họ, nhưng cái lệ việc trong hẻm giải trong hẻm của bác Chín tổ trưởng dân phố vẫn còn nằm đó, và anh Dũng thì suốt từ bữa tới giờ vẫn chưa hề mở miệng nói một lời nào.