Người đứng dưới cây trứng cá

. Anh Dũng không ngẩng lên, giọng nghẹn lại trong cổ họng.

— Bên kia bảo ráng chờ tới cuối tháng này là hết mức. Giờ không đưa một khoản dằn chân thì họ kéo tới phòng mẹ quậy, mẹ đang bó bột nằm đó sao chịu nổi

.

— Rồi tiền đâu nữa mà đưa? Anh tính vét cho tới khi cái nhà này rụi luôn mới vừa lòng?

— Thảo, anh xin em

. Anh ngước lên, hốc mắt thâm quìu.

— Chỉ cần một món nhỏ để họ quay xe về đã. Em coi còn cách nào cứu anh chuyến này

.

— Cứu bằng cái gì? Tôi in ra được tiền chắc?

Tôi quay ngoắt ra lu nước cạnh góc sân, múc một gáo đầy dội ào lên tay dù da thịt chẳng dính một hạt bụi. Nước lạnh ngắt trườn qua kẽ ngón, rỏ xuống rãnh xi măng tong tỏng. Tôi đứng thở dốc, với tay rút cái ví cất trong túi quần, dùng ngón cái gạt từng tờ polyme láng bóng. Mười triệu đồng. Mười triệu cuối cùng tôi chắt bóp từng đồng lẻ, tính để lo liệu chuyện ăn uống với thuốc men.

Tôi bước trở lại thềm, đặt cọc tiền phẳng phiu vào lòng bàn tay anh Dũng:

— Cầm lấy. Không có giấy tờ gì hết, anh tự biết lấy thân mà lo

.

Anh Dũng đón lấy cọc tiền, nhét vội vào túi áo ngực, giọng hạ xuống:

— Gốc bốn trăm triệu của họ vẫn còn y nguyên, chỗ này chỉ đủ trả lãi tháng này thôi Thảo

.

— Anh còn đòi cái gì nữa?

Ông Lộc đứng bên cạnh nhìn cọc tiền vừa đổi chủ. Ông không nói thêm nửa lời, lẳng lặng cúi xuống, bắt đầu đếm lại xấp vé số trên tay từ tờ đầu tiên cho tới tờ cuối cùng. Đếm xong, ông đội chiếc nón lá lên đầu, lầm lũi rảo bước ra phía đầu hẻm. Anh Dũng đứng dậy, bước chừng ba bước rồi khựng lại, xoay đầu ngó trân trân vào gian nhà trước khi cắm cúi đi mất.

Tôi mở ví ra xem lại. Bốn triệu rưỡi. Chỉ còn đúng ngần ấy tiền, mà ngày giỗ ba năm của bố thì đã cận kề trước mắt.

---

Khói nhang mù mịt quẩn quanh khung hình bố trên bàn thờ. Giữa trưa mười tám tháng Tám, ngày giỗ ba năm của bố, hơi nóng hầm hập hắt từ mái tôn xuống làm mồ hôi túa ra ròng ròng trên trán. Tôi bưng đĩa xôi gấc đặt cạnh mâm cỗ bốn triệu đồng, tai lắng nghe tiếng xe lọc cọc quen thuộc vừa dừng ngoài sân.

Mẹ bước vào, cánh tay trái vẫn còn quấn lớp băng trắng toát nép sát mạn sườn. Bé Na lật đật chạy ra đỡ:

— Bà để con xách đồ cho

.

Mẹ gật đầu, đưa cái túi nilon cho con bé rồi đi thẳng tới trước bàn thờ. Mẹ rút ba nén nhang, châm lửa, cắm vào bát hương rồi chắp tay, cất giọng khấn rành rọt giữa gian phòng:

— Ông ơi, tôi tính giỗ này thưa với ông chuyện tôi đi bước nữa cho con cái nó yên bề, mà việc chưa thành. Thôi thì ông sống khôn thác thiêng, phù hộ cho mấy đứa nhỏ qua cơn hoạn nạn

.

Cả gian phòng im phăng phắc. Chị Loan kéo thằng Tí sát vào sườn mình, đưa tay sửa lại cái cổ áo cho thằng bé. Bác Chín ngồi bên bộ ghế nhựa mượn tạm đang nhấp ngụm trà, nghe mẹ khấn thì đặt mạnh cái ly xuống bàn kính đánh cạch.

Khấn xong, mẹ chẳng đợi ai mời, tự tay bưng mâm cúng xuống bếp. Mẹ kê cái chậu lên thành lu, một tay lành rửa từng cái chén, cánh tay băng để yên bên sườn, xếp ngay ngắn vào rổ tre cho ráo.

— Mẹ ngồi xuống ăn với tụi con một chén cơm đã

. Tôi đứng chặn ngay lối đi, cố giữ giọng bình tĩnh.

— Thôi, mẹ về dưới trọ ngâm bột cho kịp mẻ bánh sáng mai

. Mẹ không nhìn tôi, lách qua khoảng trống nhỏ hẹp bước ra sân.

Tôi đứng chôn chân nơi bậu cửa, bưng chén cơm nguội ngắt, đưa đầu lưỡi đẩy mạnh vào mặt trong má phải. Cả mâm cúng này là mồ hôi của tôi suốt từ giữa tháng Bảy, khi tôi phải kê ghế nhựa với bồn gội đầu mượn tạm ngoài hiên nhà nhận khách qua đường, kiếm mỗi tháng mười hai triệu. Lại thêm mười sáu triệu của Tuấn chạy hai chuyến xe đường dài gửi về, lần nào gọi anh cũng nói đang trên đường rồi tắt máy trước khi tôi kịp hỏi thêm. Tháng nào tôi cũng phải gánh mười triệu tiền nợ sửa nhà, trả xong tháng Bảy với tháng Tám thì nợ gốc còn sáu mươi triệu, cộng thêm sáu triệu tiền mặt bằng bên chợ Cầu Ván.

Bác Chín đang lom khom xếp mấy cái ghế nhựa của bác đem sang cho mượn, thấy mẹ dắt xe ra hẻm liền bỏ dở tay, bước ra cửa nhìn theo bóng lưng gầy guộc. Bé Na đứng cạnh bếp, mắt dán chặt vào chén cơm trên tay tôi mà không dám hé răng một lời. Chiếc xe bánh chuối lọc cọc lăn bánh, bóng mẹ khuất dần sau khúc quanh hẻm Cây Sộp.

---

Bốn ngày sau đám giỗ, gian phòng khách vắng tanh chỉ có tiếng quạt trần quay lờ đờ từng vòng ngột ngạt. Ông Lộc bước vào, trên tay cầm một bọc vải màu đỏ điều đã bạc thếch ở các mép gấp.

Ông ngồi xuống mép ghế gỗ, cẩn thận đặt cái bọc đỏ lên mặt bàn kính.

— Cái này là mười hai triệu tôi chắt bóp dành dụm từ hồi năm hai nghìn hai mươi hai tính lo chuyện trầu cau với bà Hạnh

. Ông Lộc thở hắt ra một hơi, giọng đùng đục.

— Giờ tôi đem qua đây, báo cho cô Thảo hay là tôi xin thôi

.

Tôi sững người, tay đang cầm giẻ lau bàn bỗng khựng lại:

— Sao ông lại thôi?

— Tôi già rồi, không muốn bà Hạnh ra đường bị cả xóm trỏ mặt kêu là đi theo thằng bán vé số. Tôi cũng không muốn mấy đứa con bà ấy phải vì chuyện này mà mất nhà mất cửa

.

— Vậy... mẹ tôi nói sao?

— Tôi nói hết với bà Hạnh chiều qua rồi

. Ông Lộc đặt chiếc nón lá xuống đùi.

— Bà ấy nghe xong chỉ lặng lẽ rót chén nước cho tôi uống. Ai bà ấy cũng không trách một câu. Bà ấy bảo bà ấy cứ ở lại dưới xóm trọ mưu sinh thôi

.

Ngực tôi thắt lại. Mấy tháng nay tôi vẫn chờ ngày ông Lộc bỏ cuộc, vẫn mong mẹ cắt cho dứt chuyện này mà về. Vậy mà nghe chính miệng ông nói ra, tôi lại thấy sợ. Ông Lộc đã rút lui, nhưng mẹ vẫn bám lấy căn phòng trọ ẩm thấp của bà Mười chứ không chịu bước chân về lại ngôi nhà này.

Tôi cúi xuống, cầm chiếc giẻ miết đi miết lại mặt bàn kính xung quanh bọc tiền đỏ, lau mãi, lau tới lúc mặt kính kêu rít dưới tay. Giọng tôi chìm hẳn xuống:

— Mẹ thật sự không về sao ông?

Ông Lộc không đáp. Ông cúi đầu, lấy từ túi áo ra một sợi dây thun, buộc thêm một vòng thật chặt vào xấp vé số dù nó đã được cột ngay ngắn từ trước. Xong, ông cầm nón lá đứng dậy, đi ra con hẻm nắng chang chang.

Bọc vải đỏ mười hai triệu vẫn nằm trơ trọi giữa bàn kính. Căn nhà rộng thênh thang bỗng chốc lạnh ngắt như một cái hầm trống hoác.

---

Sáng hôm sau, tiếng đục đẽo lách cách vang lên sau hè. Người thợ khoá ngồi xổm bên mép cửa sắt, lấy tô vít vặn từng con ốc hoen rỉ của ổ khoá cũ ra.

— Chờ tôi chừng mười phút là xong cô nghen, cái ổ này mục hết lò xo bên trong rồi

. Người thợ nói vọng vào.

Tôi đứng dựa lưng vào vách tường gạch, đưa ngón tay miết dọc theo cái bản lề cửa sắt đã tróc sơn. Một tiếng kịt khô khốc vang lên. Đầu ngón tay tôi dính lại một vệt dầu máy đen sì, đặc quánh.

Tôi buột miệng, nói một mình:

— Cửa này... có người tra dầu từ chiều rồi

.

Người thợ khoá ngẩng mặt lên nhìn tôi vẻ khó hiểu, rồi lại cắm cúi vặn vít vào then cửa mới.

Mùi dầu máy khen khét xộc thẳng vào cánh mũi, kéo tuột tôi về đêm mưa tầm tã tháng Bảy năm hai nghìn lẻ chín. Năm đó tôi mười chín tuổi, bụng mang bé Na được ba tháng, bố bắt tôi bỏ cái thai, nói không bỏ thì bố từ. Đêm đó, tôi ôm cái túi vải đeo chéo đựng vỏn vẹn hai bộ quần áo cũ, chân không dám mang dép mà cầm đôi dép nhựa trên tay để từng bước chân không phát ra tiếng động. Cánh cửa sắt phía sau nhà mở ra không một tiếng cọt kẹt. Có người đã tra dầu vào bản lề từ chập chiều. Mẹ đứng lặng lẽ ngay cạnh lu nước, bàn tay run rẩy nhét vào túi áo tôi một bọc tiền ba triệu đồng kèm theo gói cơm bọc lá chuối còn ấm, trong khi bóng lưng bố vẫn nằm thiếp đi trong chiếc mùng vải ở gian nhà trên.

Tôi ngồi bệt xuống bên chân lu nước, ngón tay dính vệt dầu đen sì vẫn chưa lau sạch. Tôi đưa đầu lưỡi đẩy vào mặt trong má phải, thấy một vị mặn chát dâng lên tận cuống họng. Gần sáu tháng trời tôi ôm chặt lấy cái lý lẽ rằng mẹ nhu nhược, mẹ ích kỷ chỉ biết nghĩ cho bản thân mà bỏ mặc con cái. Nhưng vệt dầu máy đen quánh trên bản lề cửa sắt này như một cái tát giáng thẳng vào tất cả những điều tôi từng tin là mình đúng.

— Xong rồi đó cô Thảo, khoá mới tinh, trơn tru lắm

.

Người thợ khoá đưa cho tôi chùm chìa khoá mới cùng cái ổ khoá cũ đã gỉ sét. Tôi móc túi trả tiền, trong ví giờ chỉ còn vỏn vẹn hai triệu rưỡi. Tiệm làm tóc ngoài chợ Cầu Ván vẫn dán tờ giấy tạm đóng, mẹ đã ở trọ sang tháng thứ năm, và cái bọc đỏ của ông Lộc vẫn nằm im lìm trên mặt bàn phòng khách.

Tôi ngồi im. Cái câu mẹ không nghĩ tới con cái, từ giờ tôi không nói ra được nữa.