Hai bản lý lịch

— Tôi là Nguyễn Thị Thuận. Cháu Na là cháu nội tôi, tối nào cũng từ bảy giờ, mẹ nó đưa xuống nhà tôi gửi, đi làm về thì đón lên. Có hôm mẹ nó đi làm ca đêm về muộn thì sáng hôm sau mới đón. Cả cái hành lang khu Dệt Kim này ai cũng biết, ai cũng thấy

.

Bà dừng bút, ngước mắt nhìn tôi.

— Mẹ vẫn thương con trai mẹ. Nó là máu mủ của mẹ. Nhưng nó đi nói với người ta rằng vợ con nó bỏ đi cả rồi, trong khi đứa bé này là một tay mẹ nó chăm sóc từng bữa ăn giấc ngủ. Mẹ không thể dối lòng

.

Đặt bút xuống, bà cầm nửa quả chuối bóc dở đưa lên miệng ăn nốt. Chúng tôi đi sang trụ sở phường giữa buổi chiều oi nồng. Hai người trong tổ dân phố đứng ở bàn tiếp nhận hồ sơ, ban đầu liếc nhìn tôi bằng ánh mắt hoài nghi. Nhưng khi nghe bà Thuận trình bày rồi tự tay ký vào bản khai, một bác lớn tuổi chầm chậm bước sang đứng hẳn về phía bà, khẽ gật đầu xác nhận.

Có lời khai chứng thực của mẹ Khánh rồi, nhưng tôi biết trong hồ sơ tòa án, bản khai có chữ ký của bà Mến vẫn nằm chễm chệ. Tôi đặt bản khai của bà Thuận lên trên cùng tập hồ sơ.

---

Gần một tháng sau, sáng ngày xử, căn phòng xử án của Tòa án nhân dân quận rầm rì tiếng quạt quay đều dưới mái nhà cao. Tôi ngồi ở hàng ghế dành cho bị đơn, hai tay nắm chặt tập hồ sơ chị Vân đã sắp xếp cẩn thận. Chị Vân ngồi sát bên cạnh, ánh mắt điềm tĩnh theo dõi từng chuyển động phía bên kia.

Bên nguyên đơn, Khánh ngồi thẳng lưng. Luật sư của anh ta đứng lên, đặt lên bàn thư ký một tập tài liệu: bức ảnh chụp bé Na ngồi thu lu ngoài hành lang đêm muộn, bản trình bày có chữ ký của bà Mến, cùng giấy xác nhận tôi đã thôi việc ở xưởng may.

— Thưa Hội đồng xét xử, bị đơn không có công việc ổn định, thường xuyên bỏ con nhỏ ngoài hành lang đêm khuya để đi làm không giờ giấc. Chúng tôi đề nghị tòa giao đứa trẻ cho thân chủ tôi nuôi dưỡng

, vị luật sư nói một hơi.

Lòng tôi thắt lại. Tôi sợ toà ghi mình là người mẹ không nghề, không giờ giấc. Mắt tôi bám vào từng vòng quay của cái quạt trần.

Bà Mến được mời đứng lên. Giọng bà chắc nịch, khẳng định tôi hay đi đêm về hôm, bỏ mặc con nhỏ. Bà không một lần liếc nhìn sang phía tôi.

Chị Vân nhẹ nhàng đứng dậy, trình lên thẩm phán chủ tọa tập tài liệu phản bác. Thẩm phán lật qua từng trang: sổ đón trả trẻ có xác nhận của cô Thắm, bảng chấm công ca đêm kèm lời khai của chị Hường ở quán lẩu Bếp Hồng, bản trích xuất camera do ban quản lý chung cư Sao Khuê cấp, hợp đồng lao động mới của tôi, và bản khai của bà Thuận.

Chị Vân bước lên một bước, giọng đĩnh đạc:

— Thưa tòa, về tấm ảnh phía nguyên đơn cung cấp. Dữ liệu gốc lưu trong tệp ảnh cho thấy thời gian chụp là sáu giờ mười lăm phút chiều, hoàn toàn không phải đêm khuya. Đặc biệt, ảnh này được chụp từ thiết bị khác chứ không phải điện thoại của bà Mến

.

Thẩm phán chủ tọa quay sang hỏi bà Mến:

— Bà Mến, bà đã nhìn thấy đứa trẻ ngồi ngoài hành lang tổng cộng mấy lần?

Bà Mến lúng túng, hai tay bấu chặt vào mép bàn, mắt cúi gằm xuống tờ giấy trước mặt. Lời nói của bà bắt đầu vấp váp:

— Tôi... tôi chỉ nhìn thấy đúng một lần. Chiều hôm đó anh Khánh đón con về sớm nhưng để cháu ngồi chờ ngoài cửa...

— Vậy tại sao trong đơn lại ghi là nhiều lần vào đêm khuya?

Thẩm phán hỏi dồn.

Bà Mến ngập ngừng một lúc rồi lí nhí:

— Có người cầm điện thoại đến nhờ tôi ký... Họ bảo ký thế để giúp cha con nó. Tôi xin rút lại lời khai trong đơn

.

Tấm ảnh trong hồ sơ của Khánh lập tức mất đi giá trị. Chị Vân cầm tiếp tờ giấy xác nhận tôi thôi việc ở xưởng may, đọc to dòng cuối cùng: ông Trạc ký giấy này theo đề nghị của anh Lê Minh Khánh, đúng cái sáng ông trả tôi nốt nửa tháng lương. Tôi nhớ lại cuộc điện thoại gọi đến xưởng hỏi tôi đi đêm mấy giờ về, hỏi con tôi ai trông. Giờ thì người gọi đã có tên trên giấy. Chị Vân đặt ngay bên cạnh tờ hợp đồng lao động kế toán của tôi ở Bếp Hồng, có dấu đỏ của quán. Tôi lật tới tờ sao kê ba khoản tiền lớn rút khỏi tài khoản mua nhà chung.

---

Thẩm phán chủ tọa lật sang trang hồ sơ tài chính, ngẩng lên.

— Yêu cầu nguyên đơn giải trình rõ về ba lần rút tiền tổng cộng 140 triệu đồng từ tài khoản chung của hai vợ chồng trong thời gian chưa ly hôn

.

Khánh hơi chồm người về phía trước, giọng nói nâng lên một tông so với ban đầu:

— Thưa tòa, đó là chi phí phục vụ cho các chuyến công tác và đối ngoại phát triển kinh doanh của tôi. Làm ăn thì phải có chi phí tiếp khách, mở rộng quan hệ

.

— Anh hãy trình bày cụ thể từng khoản, có chứng từ kèm theo không?

Thẩm phán chủ tọa cắt lời, giọng nghiêm nghị.

Khánh im lặng một nhịp. Mắt anh ta dán chặt vào mép xấp giấy xếp ngay ngắn trước mặt, không hề ngoảnh sang phía tôi. Anh ta bắt đầu nói, giọng đều đều như đọc báo cáo:

— Tám mươi triệu dùng để đặt cọc và trả trước sáu tháng tiền thuê căn hộ tại chung cư Sao Khuê. Sáu mươi triệu còn lại... bao gồm một chiếc đồng hồ đeo tay và chi phí cho ba chuyến đi cá nhân

.

Tôi nhẩm trong đầu như kiểm chứng từ: cộng lại đúng bằng con số trên sao kê.

Chị Vân dùng bút gạch một nét đậm vào lề tờ sao kê ngân hàng rồi khẽ đẩy sang phía tôi. Ba chân trong hồ sơ của Khánh, tấm ảnh, lời bà Mến, tờ giấy thôi việc, đã gãy cả.

Thẩm phán chủ tọa tuyên bố tạm ngừng phiên xử:

— Tòa tạm nghỉ và sẽ tuyên án vào đầu giờ chiều

.

Mọi người lần lượt rời khỏi phòng xử. Tôi bước ra hành lang, ngồi xuống hàng ghế gỗ dài dọc bức tường vôi xanh đã tróc sơn. Tay tôi ôm trọn tập hồ sơ chị Vân đã xếp theo đúng thứ tự, bản khai có dấu chứng thực đỏ thắm của phường nằm ngay trên cùng. Phần giấy tờ để giữ con, tôi đã làm xong. Còn lại là việc của toà.

Tòa đã nghe trọn vẹn hai bộ hồ sơ đối lập. Chiều nay, quyền nuôi bé Na và khoản tiền 980 triệu đồng tranh chấp sẽ được phân xử ra sao?