Tên bố mẹ ghi vào giấy

Bữa cơm chiều dọn ra trên chiếc bàn tròn phủ khăn nhựa. Mâm cơm có đĩa thịt luộc, khoanh chả quế, bát canh cua rau đay, rổ rau muống với cà pháo muối giòn, vậy mà bà Thảo cứ gắp liên tục, miếng nạc ngon nhất bà đều dồn hết sang phía tôi. Tôi chưa kịp ăn hết miếng chả quế thì bà đã gắp thêm ngọn rau muống luộc, bát cơm đầy có ngọn không còn chỗ chen đũa.

— Bác mới nói chuyện điện thoại với bác Lụa hôm qua

. Bà Thảo đặt đũa xuống mép bát, giọng chùng xuống.

— Bên ấy giục chuyện đáp lễ gấp quá. Bác tính nhà mình nghèo thì nghèo, nhưng đón con gái nhà người ta về làm dâu thì phải làm cho đủ lễ đủ nghi. Không thể xuề xòa để họ hàng dưới quê cười cho

.

Nói rồi, bà vịn mép bàn đứng dậy, lần tìm trên nóc tủ chè, rút ra một tờ giấy kẻ ô ly học trò đã ngả màu vàng ố.

---

Bà Thảo ngồi xuống mép ghế đối diện, ngòi bút bi đỏ mở nắp sẵn sàng.

— Con đọc họ tên đầy đủ của bố mẹ con để bác ghi vào đây. Sau này trầu cau, người làm mai người ta còn biết đường thưa gửi với gia tiên

.

Lồng ngực tôi thắt lại. Đầu ngón trỏ tôi miết miết một vệt nước vô hình trên vành cốc thủy tinh, cố giữ cho giọng mình thật phẳng.

— Dạ, bố con là... Nguyễn Văn...

Tôi khựng lại giữa chừng, cổ họng nghẹn đắng. Nguyễn Văn là nửa đầu tên bố tôi, Nguyễn Văn Hải, còn bố Hạnh thì họ Lê. Hai chữ ấy vừa bật ra khỏi miệng, tôi đã vội vàng sửa lại:

— Dạ không, bố mất sớm rồi ạ. Tên bố con là Lê Văn Tám. Còn mẹ là Nguyễn Thị Lụa, mẹ con bán hàng khô ở chợ Cầu Đá

.

Bà Thảo ngừng ngòi bút một nhịp trên mặt giấy kẻ. Bà ngẩng lên nhìn tôi, ánh mắt đục, cái đục của người mang bệnh lâu ngày, rồi lại cúi xuống cặm cụi viết từng nét, miệng nói khẽ:

— Bố mất rồi thì bác ghi là cố. Còn mẹ bán hàng chợ thì bác ghi vào đây

.

— Thế con có mang theo bản chứng minh nhân dân photo không? Đưa bác xem để bác ghi ngày tháng năm sinh cho chuẩn vào tờ sớ

.

— Dạ... giấy tờ con gửi cả mẹ con giữ hộ rồi ạ

. Tôi đáp chậm từng chữ, mắt nhìn xuống mũi dép.

— Hôm qua con định đi sao một bản, mà cái máy photocopy đầu ngõ nó hỏng mất

.

Nói xong câu ấy, tôi im bặt. Căn phòng im ắng đến mức nghe rõ tiếng đồng hồ quả lắc kêu cọc cạch trên tường. Bà Thảo đặt bút xuống rồi lại cầm lên, thở ra một hơi:

— Thôi thế con đọc, bác ghi tay vậy

. Tôi đọc ngày tháng năm sinh của Hạnh, từng con số một, chậm như đọc số nhà người lạ, rồi kết bằng tiếng

— đúng rồi ạ

. Bà ghi ngay dưới dòng tên mẹ, không đòi thêm tờ giấy nào nữa.

Minh ngồi bên cạnh, nghiêng người rót cho tôi một cốc nước lọc đầy. Anh rút cuốn sổ tay bìa bọc nilon trong túi áo ngực ra, lật ra trang giấy trắng, vạch một dòng mực ngắn rồi gập lại, ngón tay vẫn lót giữ ngay mép trang vừa viết.

Bà Thảo cẩn thận chấm keo dán, miết phẳng tờ giấy kẻ vừa ghi tên bố mẹ Hạnh lên mặt bìa của cuốn sổ y bạ khám bệnh định kỳ. Chữ viết tay run rẩy, không có con dấu, không có chữ ký của người làm chứng.

---

Bà Thảo bước lại gần chiếc tủ lạnh cũ kêu rè rè ở góc bếp, với tay sửa lại góc tờ giấy kẻ ghi lịch uống thuốc dán bằng băng dính đen. Bà dùng lòng bàn tay ấn chặt bốn góc giấy vào thành tủ, thở ra một hơi dài nghe mệt nhọc.

— Bác chỉ mong lo xong cái đám cưới cho thằng Minh, trọn vẹn lễ nghi với nhà gái rồi có phải vào viện nằm đợt nữa bác cũng yên lòng

.

Giọng bà chìm vào tiếng quạt trần quay vù vù. Tờ giấy kẻ trên mặt tủ lạnh làm tôi nhớ đến một buổi chiều cuối năm rét buốt. Bố tôi khi ấy mặc chiếc áo bông cũ sờn chỉ, ngồi bên chiếc bàn gỗ lim nứt nẻ, cẩn thận đặt bút viết tên mẹ và tên tôi vào một tờ giấy đánh máy có đóng dấu đỏ. Bố viết chậm chạp, nắn nót từng dấu mũ, từng cái móc chữ, bàn tay thô ráp run rẩy vì lạnh. Tôi khi đó tám tuổi, nép bên cạnh nhìn bóng lưng gầy guộc của bố in lên mảng tường quét vôi, ngỡ rằng cái tên được viết lên giấy tờ thì cả đời sẽ chẳng có gì suy suyển.

Tôi quay mặt về phía chạn bát, với tay vặn chặt thêm nắp chiếc phích nước Rạng Đông vốn đã kín, nuốt khan một cái cay xè nơi cuống họng.

Bà Thảo nhìn theo động tác tay của tôi, ánh mắt dừng lại hồi lâu nhưng không nói nửa lời. Minh đứng dậy, bước ra kéo lại chân chiếc quạt cây cho khỏi rung lắc rồi chuyển sang hỏi chuyện giá gạo ngoài chợ.

Tôi bước ra ngoài hành lang đón gió chiều, lòng tự dỗ dành rằng việc không phải đưa giấy tờ tùy thân ra nghĩa là bước đường này vẫn còn đi tiếp được. Thế nhưng tờ giấy ghi tên bố mẹ người khác giờ đã nằm gọn trong sổ khám bệnh của nhà trai. Bà Thảo đã nghe rõ tôi đọc dở một cái họ khác rồi mới sửa lại, mà vẫn lặng thinh không gặng hỏi. Nếu một ngày kia bà đem tờ giấy ấy ra thắp hương trước bàn thờ gia tiên, hay dùng nó để định đoạt chuyện dựng vợ gả chồng cho con trai bà, thì chuyện giấu giếm này sẽ đi về đâu?