Kể từ bữa cơm đầu tiên

Tôi ngẩng lên, hai mắt cay xè.

— Trước hôm dạm ngõ một ngày mà chị không mở miệng, thì đúng hôm dạm ngõ tôi nói

.

---

Tiếng then cài cổng sắt va vào nhau lách cách cắt ngang lời Tuấn. Hạnh bước vào sân, chiếc túi xách giả da kẹp cứng dưới nách. Nó nhìn thấy Tuấn ngồi đó, rồi nhìn sang vẻ mặt căng cứng của tôi, bước chân chậm dần lại bên miệng bể nước nắp gỗ.

Tuấn ngước mắt lên, nhắc lại từng chữ rành rọt:

— Trước hôm dạm ngõ một ngày mà chị Vy không mở miệng với mẹ em, thì đúng hôm dạm ngõ tự chân anh bước sang nói

.

Hạnh kéo cái ghế nhựa thứ ba lại gần, ngồi thụp xuống, co hai chân lên mặt ghế như thói quen mỗi bận muốn lảng chuyện. Nó đưa hai bàn tay vuốt một đường từ trán xuống cằm, mắt lảng sang giàn mướp cằn cỗi trên nóc nhà tắm công cộng, môi mím chặt như chỉ chực buông ra mấy câu xỉa xói thường ngày rồi bỏ đi.

Tôi nhìn vạt áo khoác đã sờn chỉ của nó, hai tay siết lấy nắp chiếc phích nước Rạng Đông đặt bên chân bàn, vặn chặt thêm một nấc dù nắp đã ăn hết ren. Tôi không để nó kịp đứng dậy, cất giọng kể tiếp phần câu chuyện mà nó chưa từng được nghe. Tôi kể chuyến xe khách dằn xóc đưa tôi lên tận công trường cầu Vực ngập ngụa bùn đất, chiếc mũ bảo hộ màu vàng Minh đội lên đầu tôi giữa trưa nắng chang chang, cuốn sổ tay Minh để quên trên bàn tiệm ảnh với những dòng anh ghi về tôi, và cả cái lần bà Thảo hết thuốc, phải lần đi khám lại lấy đơn mới. Tôi kể rành rọt cái khoảnh khắc tôi ngồi thụp bên thúng hàng khô nơi lối vào nhà ngõ Vối, nghe trọn tiếng lật sổ nợ sột soạt và những lời tính toán của mẹ nó.

Gió bên sông lại thốc qua khe rào, lạnh buốt.

Bàn tay chai sần của Tuấn từ từ đưa sang, đặt lên thành chiếc ghế nhựa Hạnh đang ngồi. Hạnh từ từ hạ hai chân xuống nền xi măng, mắt nhìn trân trân vào mũi giày bata bám bụi đường. Nó không nhắc một chữ nào đến mấy đồng hai đứa đưa qua đưa lại, không nhắc đến mẹ nó, cũng không giãy nảy lên như mọi lần.

— Tao sẽ ngồi ở đó nghe cùng mày

. Hạnh nói, giọng phẳng lì như mặt nước tù.

---

Ba ngày sau, nắng trưa rọi vàng ruộm bờ giếng xóm trọ Bãi Sậy. Từ hôm Tuấn nhận lời chờ, tôi đã nhờ người quen ở Bình Dương mua hộ vé tàu cho mẹ, gửi vào tài khoản họ một triệu một trăm năm mươi nghìn; trưa nay tôi đón mẹ từ ga Hà Nội về, trước ngày lễ hai hôm.

Bà Nhàn mặc chiếc áo sơ mi hoa tối màu đã bạc vai, ngồi ngay giữa sân trên chiếc ghế đòn con, chiếc túi du lịch bằng vải bạt đặt bên cạnh chân. Bà ngồi ở đó suốt nửa tiếng trưa, dưới con mắt tò mò của mấy người thuê trọ phòng bên và bà chủ trọ đang lúi húi vò quần áo bên bể nước. Bà chủ trọ dừng tay vắt chiếc áo công nhân, nhìn sang dáng người gầy guộc của mẹ tôi hồi lâu, rồi khẽ gật đầu chào một cái theo phép lịch sự nơi xóm ngụ cư. Mẹ tôi gật đầu đáp lễ, lưng thẳng tắp, như muốn cho cả cái xóm nghèo này thấy con gái bà ở đây không phải kẻ không cha không mẹ.

Vào trong phòng đầu hồi, mẹ tôi lập tức tìm việc để làm. Bà cầm giẻ lau sạch từng góc bàn, mở túi vải bạt lấy quần áo ra gấp lại vuông vức, tay thoăn thoắt không dừng một giây. Mỗi lần tôi mở miệng định hỏi, bà lại gạt đi bằng một câu hỏi sang chuyện khác:

— Cơm nước trưa nay nấu gì chưa con?

— Tiền nhà tháng này đóng đủ cho người ta chưa?

Tôi bước lại gần, đứng chắn trước chiếc bàn gỗ, kể hết cho bà nghe mọi chuyện. Tôi kể cả việc suốt ba tháng qua, tôi đã mượn tên cái Hạnh để đứng cạnh một người đàn ông, nhận từng lời hỏi han, từng sự chăm sóc của gia đình người ta mà lòng nơm nớp sợ hãi. Tôi kể xong, nhìn vào những nếp nhăn hằn sâu nơi đuôi mắt mẹ, bật ra một hơi thở ngắn nghẹn ứ nơi cổ họng, rồi hỏi điều tôi đã chôn chặt mười sáu năm trời:

— Tại sao năm ấy mẹ lại để con ở lại?

Mẹ tôi sững lại giữa động tác vuốt phẳng chiếc áo sơ mi. Mùi dầu gió ngai ngái quen thuộc từ người bà xộc vào mũi tôi, kéo tuột tôi về buổi chiều năm hai nghìn không trăm lẻ ba tại sân tòa án nhân dân quận. Hôm ấy trời mưa phùn, người phụ nữ gầy còm này bước vội ra cổng tòa mà không quay đầu lại lấy một lần, bỏ mặc tôi đứng khóc nấc bên cạnh chiếc xe đạp Thống Nhất cũ mèm của bố.

Mẹ tôi không nắm lấy bàn tay tôi. Bà vươn tay giữ chặt lấy cổ tay tôi, những ngón tay khô ráp bóp mạnh vào phần xương cổ tay gầy guộc, giữ nguyên như thế vài giây rồi buông ra.

— Nhà Gốc Gạo bán rồi, mẹ vào trúng cái xóm trọ sâu trong Dĩ An, không có chỗ nào mang con theo được

. Giọng bà trầm xuống, khô khốc.

— Ở tòa con đã bảo muốn ở với bố. Mẹ trong tay không có một đồng, không có mảnh đất cắm dùi, mẹ không dám giành con

.

Bà quay mặt sang hướng khác, với lấy chiếc túi xách, cất giọng đều đều:

— Chiều kia xong lễ là mẹ phải ra ga lên tàu vào lại Bình Dương. Công ty chỉ cho nghỉ phép có ba ngày, sang đầu tuần không có mặt ở xưởng là mất hợp đồng

.

Tối muộn, mẹ nằm quay lưng vào tường trong căn phòng đầu hồi, tiếng thở đều đều lẫn vào tiếng thạch sùng tặc lưỡi trên trần ngói. Tôi ra sân, ngồi một mình trên chiếc ghế nhựa đã ướt sương đêm. Tôi biết chắc ngày mai mình sẽ nói, và lời nói ấy buông ra đồng nghĩa với việc tôi có thể vĩnh viễn mất đi người đàn ông ấy. Nhưng bà Lụa đã cấm tiệt tôi bước chân vào con ngõ Vối, ngày mai cánh cửa ấy đóng chặt, tôi sẽ phải đứng ở đâu để nói, và Minh ngồi giữa hai họ sẽ làm gì khi sự thật này vỡ toang.