Không giao cháu

Bà Nguyệt gõ nhẹ chiếc bút máy xuống tệp hồ sơ, cắt đứt khoảng im lặng đang đè nặng. Bà hướng mắt về phía hàng ghế dưới:

— Mời cô Uyên đưa cháu Trần Thị Gạo vào phòng làm việc riêng của hội đồng

.

Cánh cửa gỗ bên hông hội trường mở ra. Cô Uyên đứng dậy, nắm lấy tay con bé. Gạo bước đi lọt thỏm giữa hai hàng ghế. Trước ngực, hai tay nó ôm chặt cái cờ lê số 14 thép mạ đã cũ, vết dầu mỡ bám ở tay cầm tì vào chiếc áo hoa nhạt màu. Con bé không quay đầu lại nhìn tôi, cũng không liếc sang phía người đàn ông đeo vòng vàng. Bóng hai cô cháu mất hút sau cánh cửa gỗ dày.

---

Giờ nghị án kéo dài như một chuyến xe tải chở nặng leo dốc đêm. Tôi ngồi nguyên tại chỗ, hai bàn tay đan vào nhau đặt trên đùi, mắt không rời cánh cửa phòng làm việc riêng.

Khi hội đồng xét xử quay trở lại bục, tiếng ghế xê dịch vang lên sột sạt rồi im bặt. Bà Nguyệt đứng thẳng, cầm tờ giấy bằng cả hai tay. Giọng bà vang rõ, chậm rãi rơi vào không gian ngột ngạt của phòng xử:

— Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa; căn cứ vào đơn yêu cầu của hai mươi mốt hộ dân tổ dân phố; lời khai của người trực tiếp đỡ đẻ và nguyện vọng của cháu Trần Thị Gạo đã trình bày riêng với hội đồng xét xử: 'Con là con bố Lực', Hội đồng xét xử quyết định: Không giao cháu Trần Thị Gạo cho ông Kha Văn Thạch làm người giám hộ vì ông Thạch không đủ tư cách đạo đức. Chỉ định ông Trần Văn Lực làm người giám hộ hợp pháp của cháu Trần Thị Gạo

.

Năm chữ ấy con bé nói trong một căn phòng tôi không được bước vào. Tôi không nghe được giọng nó, chỉ nghe bà chủ toạ đọc lại bằng cái giọng của giấy tờ, kẹp giữa một câu dài toàn căn cứ với điều khoản. Vậy mà sáu năm dồn lên cổ họng tôi cùng một lúc. Tôi cúi gằm xuống mặt bàn, sợ người ta nhìn thấy mặt mình.

Bà Nguyệt dừng lại một nhịp, lật sang trang giấy tiếp theo.

— Về kết quả giám định chữ viết, hội đồng công bố kết luận: Chữ viết trên mảnh giấy để lại trong giỏ nhựa và chữ viết trên tấm thiệp mừng do cùng một người viết ra

.

Bà đặt tờ giấy xuống mặt bàn, hai bàn tay úp nhẹ lên mép gỗ, ánh mắt nhìn thẳng về phía ông Thạch rồi lướt sang tôi:

— Cần nhấn mạnh rằng, việc chỉ định người giám hộ nhằm bảo vệ lợi ích tốt nhất của đứa trẻ. Bản án này không xóa bỏ quan hệ huyết thống tự nhiên giữa ông Kha Văn Thạch và cháu Trần Thị Gạo

.

Bà Nguyệt không nói thêm câu nào. Tiếng tờ giấy gấp lại nhẹ hẫng nhưng khép lại toàn bộ buổi chiều.

Thư ký tòa đẩy tập biên bản sang chỗ vị hội thẩm. Vị hội thẩm ngồi bên trái bà Nguyệt đóng nắp chiếc bút máy nghe một tiếng

— cạch

khô khốc rồi đẩy tờ giấy về phía luật sư Kiệt. Mọi người bắt đầu đứng dậy.

Ở cửa ra vào, ông Thạch rút chiếc khăn tay màu trắng gấp gọn gàng trong túi áo ngực, lau tỉ mỉ từng ngón tay một. Lau xong, ông đưa chiếc khăn cho Vũ cầm rồi cất giọng trống không:

— Về

.

Vũ đứng lại ngoài bậc tam cấp, tay cầm chiếc khăn lau của ông bác, ngón tay lại đưa lên kéo rộng cổ áo sơ mi. Chị Tươi đi vội qua khoảng sân trắng nắng, tay cầm nón lá quạt phành phạch, cho kịp chuyến xe buýt về đón con.

Tôi bước ra ngoài hiên. Gạo đang ngồi trên chiếc ghế băng gỗ cùng cô Uyên. Thấy tôi, con bé tuột xuống, chìa cái cờ lê số 14 ra bằng cả hai tay.

— Bố ơi, cờ lê này

.

Đúng câu nó nói cái hôm ông Thạch đặt tờ giấy ADN lên bàn máy, lúc bà Cúc lôi nó đi mà nó còn ngoái lại chỉ vào cây cờ lê dưới chân bàn. Tôi đỡ lấy cả con lẫn cái cờ lê, tay kia siết chặt tờ quyết định giám hộ. Giấy mỏng, mép hơi run.

— Chú Lực này

, ông Bửu từ phía sau bước tới, đứng chắn ngay trước bậc tam cấp.

— Có cái này tôi phải hỏi thẳng. Tòa cho chú quyền trông con bé rồi, nhưng uỷ ban phường người ta vẫn chờ cái nhà đứng tên chú mới làm thủ tục tiếp. Chú tính mua bằng gì?

Câu hỏi của ông Bửu rơi xuống như một tảng đá. Tôi đứng khựng lại trên bậc tam cấp. Tờ quyết định này cho tôi giữ con, nhưng trên tờ giấy khai sinh của Gạo, ô ghi tên cha vẫn là một khoảng trống.

---

Mười một ngày sau.

Nắng sáng dội xuống cánh cửa cuốn kéo kín của tiệm sửa xe số 47. Quán nước của bà Cúc dạt sang một bên vỉa hè. Mùi chè mạn hãm đặc quyện với mùi bụi đường.

Bà Cúc đứng dậy, đi vào trong nhà. Vạt áo bạc màu của bà quệt mạnh lên mặt tủ kính bán thuốc lá, để lại một khoảng trong veo giữa lớp bụi mờ. Khi quay ra, bà đặt lên chiếc bàn nhựa một xấp tiền polymer buộc bằng hai vòng dây thun.

— Đấy là tao cho mày mượn

, bà Cúc cất giọng oang oang, mắt nhìn ra vệt nắng ngoài đường.

— Mười lăm triệu. Tao ghi vào sổ rồi. Mày ký vào đây. Tao làm buôn bán, không cho không ai cái gì

.

Ông Bửu ngồi bên cạnh, lôi từ túi áo ra một tờ giấy kẻ ngang đã nhàu:

— Bà Cúc mười lăm. Tôi gom được hai mươi. Chín hộ trong ngõ mỗi người một ít, gom thêm được hai mươi lăm triệu nữa. Tất cả sáu mươi triệu. Giấy tờ đây, chú ký vào. Không tính lãi một đồng nào, khi nào làm ăn có dư thì trả

.

Tôi nhìn tờ giấy ghi nợ ngoằn ngoèo nét chữ của ông Bửu. Ngón tay cầm bút của tôi run nhẹ. Lần đầu tiên trong đời, tôi phải đặt chữ ký của mình dưới những dòng chữ nhận nợ từ những người hàng xóm sống bằng ấm nước chè, bằng cuốc xe ôm. Tôi cúi đầu ký từng tờ một.

Đến ngân hàng thương mại ở đầu phố, không gian lạnh ngắt, điều hòa chạy rì rì trên đầu. Luật sư Toại ngồi bên cạnh, lật lại từng trang bộ hợp đồng vay vốn dày cộp.

— Bên ngân hàng đồng ý cho anh vay bốn trăm hai mươi triệu

, luật sư Toại gõ ngón tay xuống trang giấy.

— Thời hạn hai mươi năm. Căn nhà cấp bốn anh định mua sẽ làm tài sản thế chấp. Nhưng vì anh vay gần trọn giá trị căn nhà, phía ngân hàng yêu cầu phải có tài sản bảo đảm bổ sung

.

Chưa đợi tôi cất lời, ông Bửu đã tiến lại gần bàn làm việc của nhân viên tín dụng. Ông rút từ trong chiếc cặp tài liệu cũ ra một cuốn sổ đỏ bìa đã sờn, đặt bộp xuống mặt bàn rồi đẩy sang.

— Sổ đỏ nhà tôi đây. Tôi đứng ra bảo lãnh cho nó

.

Nói xong câu đó, ông Bửu quay lưng đi thẳng ra phía cửa kính, châm một điếu thuốc lá rồi đứng nhìn ra dòng xe lưu thông bên ngoài, không nói thêm một từ nào nữa. Bấy lâu ông đưa thuốc cho tôi không biết bao nhiêu lần, đây là lần đầu tôi thấy ông châm một điếu cho chính mình.

Luật sư Toại nhìn theo ông Bửu, rồi quay lại nhìn tôi, giọng trầm xuống:

— Anh Lực, anh hiểu rõ chứ? Từ tháng sau, mỗi tháng anh mất một khoản cố định cả gốc lẫn lãi. Bốn trăm hai mươi triệu trong hai mươi năm không phải con số nhỏ

.

Tôi nhìn cuốn sổ đỏ của ông Bửu nằm trên bàn làm việc của người ta, rồi nhìn xuống tờ hợp đồng thế chấp. Tôi đặt bút, viết tròn trịa ba chữ tên mình dưới mục bên vay.

Chiều muộn, tôi quay về ngồi lại trên chiếc ghế nhựa đỏ trước cửa cuốn tiệm cũ. Ngón tay trỏ còn dính một vệt mực xanh của cây bút ở ngân hàng.

Căn nhà cấp bốn trong hẻm sâu vẫn chưa thanh toán xong. Ô ghi tên cha trên tờ giấy khai sinh của Gạo vẫn bỏ ngỏ. Ô ấy vẫn trống đúng bằng cái ngày tôi bế con lên từ cái giỏ nhựa đỏ trước cửa tiệm số 47 đường Bến Dầu. Và cái chìa khóa để mở ra cánh cửa cho hai bố con tôi vẫn đang nằm trong một lời hứa trả tiền chưa thực hiện được.