Năm cái áo trắng trong sân lăng
Trạm Truyện · truyện gốc · đọc 9 phút · 1.878 từ
Dưới rạp bạt xanh căng vội từ sớm, mùi nhang trầm quyện với hơi đất mặn của xóm Cồn xóm Lưới bốc lên đặc quánh, làm cay xè mấy tròng mắt đã trũng sâu vì thiếu ngủ. Tôi đứng sát cạnh Tuấn ở hàng đầu, hai tay siết chặt quai cặp hồ sơ tới mức mấy ngón tay trắng bệch. Trên bục hương án cao ngất, ông Trần Văn Cự đang đứng thẳng người, một tay cầm xấp giấy viết vội, giọng đọc đều đều vang lên qua hai dàn loa thùng đặt chĩa thẳng ra ngoài sân. Tiếng loa rè rè dội vào vách lăng đá, lấn át cả tiếng sóng vỗ ì oạp ngoài cửa biển, kéo dài dằng dặc những cái tên đã nằm sẵn trong bài điếu văn soạn sẵn từ nhà. Dưới sân gạch, năm chiếc áo sơ mi trắng còn nguyên nếp gấp từ cửa hàng Hồng Phát bước đều qua vạch vôi trắng, chậm rãi tiến về phía hương án theo nhịp bước của ông Lê Văn Hoành. Tôi níu chặt lấy quai cặp, mắt dán vào cái lưng còng của chú Hoành đang run lên bần bật, sợ chú khuỵu xuống trước khi kịp đặt nén nhang lên bàn thờ. Tuấn đứng bên cạnh đưa tay đỡ lấy khuỷu tay tôi từ lúc nào, còn ở rìa sân, bà Thắm đan chặt hai bàn tay vào nhau trước bụng, ánh mắt chằm chằm nhìn theo năm tấm lưng áo bà bán cho họ hồi đầu tháng.
Ông Cự đang đọc đến câu nhắc tới những người con ngã xuống vì biển cả thì bỗng vấp phải tiếng ho rũ rượi từ giữa sân vọng lên, khiến giọng đọc chững lại nửa nhịp rồi gằn xuống. Chú Hoành dừng hẳn bước chân, cúi gập người lấy hơi, bàn tay gầy guộc bám chặt vào vai ông Nguyễn Văn Chín đi sát bên cạnh. Đám đông nhốn nháo quay đầu khỏi hương án, dồn cả ánh mắt về phía năm con người mặc áo trắng đang khựng lại giữa sân gạch dưới cái nhìn châm chọc của người làng. Ông Cự giật mình ngẩng đầu lên, nét mặt đang đắc ý bỗng cứng đờ khi thấy năm cái bóng quen thuộc ấy không những không chết chìm ngoài khơi xa mà đang lừng lững bước tới ngay trước mặt mình. Lão rút vội chiếc bút bi nắp xanh trong túi ngực áo sơ mi, mở nắp đậy nắp hai ba lần rồi đút thốc vào túi quần, chân lùi lại nửa bước sát mép bàn thờ. Thiếu tá Định đứng bật dậy từ hàng ghế đại biểu, bước nhanh ra giữa sân, bàn tay giơ lên ra hiệu cho người đứng máy tắt dàn loa.
Chị Sương, đưa bản sao có dấu cho tôi.
Tôi bước lên một bước, rút tờ giấy đầu tiên trong cặp ra đưa thẳng về phía thiếu tá Định, không nói một lời nào dù cổ họng khô khốc. Thiếu tá Định cầm lấy tờ giấy, giở bung ra dưới nắng trưa gay gắt, bắt đầu đọc đối chiếu từng cặp tên mượn và tên thật qua chiếc micro cầm tay vừa gỡ khỏi giá trên bục. Tiếng đọc chậm, rõ từng tiếng, mỗi cái tên mượn đi liền với một cái tên thật, ứng với một người đàn ông đang đứng sống sờ sờ giữa sân. Ông Cự đứng chết trân cạnh bàn thờ, đôi môi mím chặt tái nhợt, vội vàng quay người rời hàng ghế chủ lễ, lủi ra lối đi nhỏ phía sau lăng, không ai giữ lại. Tờ biên bản tiếp nhận được lập ngay tại chỗ trên chiếc bàn gỗ mượn tạm của ban quản lý lăng, tiếng ngòi bút sột soạt trên giấy lẫn vào tiếng xì xào bàn tán của cả thị trấn đang vây kín vòng ngoài. Ở mép sân, thằng Tèo kéo vạt áo bố, ngẩng mặt lên gọi một tiếng ba trước mặt cả sân lăng, rõ đến mức mấy người đứng cạnh quay hết lại. Cả thị trấn từ phút đó đã biết tàu không chìm và bố tôi không bỏ trốn, nhưng đứng giữa sân lăng lúc này, tôi nhìn bố đứng ở mép sân, không còn tàu, chưa biết còn nghề, chỉ chắc đã lấy lại được cái tên.
---
Ba ngày sau, trong căn phòng làm việc chật chội mùi vôi ve của đồn biên phòng Cửa Mòi, bố ngồi lặng lẽ trên chiếc ghế nhựa thấp lè tè, hai tay đan vào nhau đặt lên đầu gối. Thiếu tá Định đẩy tấm bằng thuyền trưởng đã được bọc ép plastic phẳng lì về phía bố, giọng ôn tồn mà không để người ta chối.
Anh Lượm cầm lấy đi, về nhà còn tính chuyện làm ăn lâu dài với con cái.
Bố nhìn chằm chằm vào tấm bằng nằm im lìm trên mặt bàn, nơi có dòng chữ in hoa tên ông và con dấu đỏ chót của cơ quan thẩm quyền. Ông cầm nó lên bằng cả hai bàn tay, ngắm nghía một lúc lâu như nhìn lại một phần thân thể tưởng đã mất. Rồi bất ngờ, bố đẩy ngược tấm bằng về phía thiếu tá Định, lắc đầu từ chối nhẹ nhàng nhưng không cho phép ai bàn cãi thêm.
— Tôi xin nộp lại. Từ nay tôi không ra khơi nữa đâu, thiếu tá ạ.
Tôi đứng tựa lưng vào khung cửa sổ nhìn ra bãi biển đục ngầu ngoài kia, bàn tay miết đi miết lại mép biên lai tạm giữ. Thiếu tá Định nhìn bố một lúc lâu, thở dài rồi kéo tấm bằng về phía mình, mở cuốn sổ trực ban ra ghi chép lại từng mục một. Bố không còn tàu, thuyền thúng với đồ nghề bán sạch để lo chi phí đưa năm người về, giờ giữ tấm bằng lại cũng chỉ để nhìn cho thêm đau. Ông xin ra làm chân vá lưới thuê và trông coi triền đà cho xưởng sửa chữa tàu thuyền của chú Đệ ở cuối bến, sống qua ngày bằng mấy đồng tiền công ít ỏi. Tôi đứng nhìn bàn tay bố run run ký tên vào giấy tờ bàn giao, tự hiểu rằng thứ tôi từng liều chết đòi về cho bố hồi đầu hóa ra lại là thứ ông muốn vứt bỏ nhất lúc này.
---
Ba ngày sau nữa, tại phòng làm việc của tòa án huyện Hòa Trung, không khí ngột ngạt mùi giấy cũ và hơi người bốc lên từ hành lang dài dằng dặc. Tèo đứng thập thò ở cửa ra vào, tay cầm tập đơn xin học bù hai tuần nghỉ học, mắt ngước nhìn lên bức tường treo mấy tấm bảng thông báo cũ kỹ. Tôi ngồi cạnh bàn làm việc của vị thẩm phán, cúi đầu nhìn chằm chằm vào tờ biên bản hoàn trả tiền bảo hiểm đặt rành rành trước mặt. Bố ngồi bên cạnh, không cầm bút ngay mà đưa ngón tay chai sạn gõ nhẹ lên góc tờ giấy, đòi ghi thêm cho rõ phần nợ của người cầm lái thì chính ông đứng tên gánh. Tôi không nói ra chuyện mình sẽ tự trả góp khoản tiền đó từ đồng lương thư viện suốt mấy năm trời, cắn chặt môi dưới đến rớm máu rồi đặt bút ký từng nét chậm rãi, nặng nề.
Biên bản hoàn bảo hiểm một trăm chín mươi lăm triệu đồng, nộp đợt đầu mười hai triệu, còn lại một trăm tám mươi ba triệu chia đều trong sáu mươi tháng, chưa kể phần chi phí vé bốn mươi hai triệu quỹ bảo hộ công dân đã ứng trước. Tòa hủy quyết định tuyên bố bố tôi đã chết từ ba năm trước, xóa cái tên nằm trong sổ khai tử ngoài ủy ban thị trấn. Phía bảo hiểm chính thức rút đơn kiện, ngôi nhà cấp bốn ở xóm Cồn thoát khỏi lệnh phong tỏa, nhưng đổi lại là món nợ đeo gia đình tôi hết nửa đời. Vụ kiện đòi bồi thường bốn trăm triệu của ông Cự bị đình chỉ hoàn toàn, trong khi lão ta vẫn chưa nộp lấy một đồng nào trong số hai trăm năm mươi triệu đã cam kết lo chi phí đưa năm người về. Ngay lúc ngòi bút của tôi vừa nhấc lên khỏi trang giấy cuối cùng, chiếc điện thoại trong túi áo tôi bỗng reo lên một tiếng dài khô khốc. Đầu dây bên kia là thiếu tá Định, ông nói hai câu rồi báo tin quyết định khởi tố bị can đối với ông Trần Văn Cự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản đã được ký ban hành. Tèo bước lại gần bàn, đặt xấp đơn xin học bù lên mép bàn, rồi quay sang nhìn bố, lần này nó không kéo cổ áo lên che miệng nữa.
---
Hai hôm sau, nắng chiều vàng sóng sánh đổ dài xuống sân nhà bà Thoa ở xóm Lưới, nơi năm người đàn bà đang đứng lặng lẽ nhìn lên vách tường giữa gian nhà khách. Bà Thoa tự tay nhấc từng cây nến trên bàn thờ ông Hoành xuống, run rẩy gỡ tấm ảnh phóng to từ thẻ căn cước xuống rồi ôm chặt vào ngực. Bốn người đàn bà còn lại đứng nép phía sau, lặng lẽ làm theo y hệt, riêng bát hương thì để nguyên, phải hết năm mới được dỡ theo lệ làng. Tôi đứng ở góc sân, đưa tay lau tròng kính mờ hơi nước, thở hắt ra mỗi khi nghe tiếng ông Hoành ho rũ rượi phát ra từ căn buồng tối tăm bên cạnh. Chú Hoành một bên phổi đã hỏng hẳn từ những năm nằm trong trại, còn ông Chín điếc đặc một tai, những con người ấy trở về bằng da bằng thịt nhưng không ai còn nguyên vẹn.
Bà Sáu Tím lặng lẽ ngồi têm miếng trầu rồi đặt lên mép bàn nước, không nói một lời nào với ai suốt cả buổi chiều hôm đó. Ông Chín cúi nghiêng đầu sang trái để nghe vợ dặn dò mấy câu chuyện mắm muối hằng ngày, nét mặt đờ đẫn như người vừa tỉnh dậy sau cơn mê dài. Con gái út nhà ông Lợi nép sau vạt áo bà Nhẫn, đôi mắt tròn xoe nhìn bố mình đang ngồi thừ người trên chiếc ghế tre ở góc hiên. Tuấn đứng chờ tôi ở đầu cổng xóm, bóng anh ngả dài trên mặt đường đất nện dưới ánh chiều đỏ rực của buổi chiều tà. Về đến nhà, tôi bước thẳng vào gian thờ nhỏ, tự tay gỡ tấm ảnh thờ được phóng từ ảnh thẻ cũ kỹ của bố xuống rồi đặt ngay ngắn sang một bên. Chiếc cặp da sờn dưới chân bàn vẫn còn nguyên giấy tờ dấu đỏ, tờ giấy xoá cái chết của bố và hai triệu ba trăm ba mươi nghìn đồng, tối ấy tôi không mở ra. Tôi xới một bát cơm đầy, để ngửa, đặt lên bàn thờ mẹ, người đã khuất từ năm tôi mười chín tuổi. Bát của bố, từ nay không ai phải úp nữa.