Tờ Giấy Vay Xé Đôi

— Ủa, chú Lượm sáng nay không đi bạn sao?

Bố tôi đứng chết lặng giữa khoảnh sân hẹp. Nghe tiếng gọi tên mình đàng hoàng từ miệng người hàng xóm sau bao nhiêu tháng ngày bị xóm giềng lườm nguýt, bố giật mình, rồi ngồi xổm luôn xuống bậc thềm, đầu gối ép chặt vào lồng ngực. Thằng Tèo nắm chặt ghi đông xe đạp, vội kéo cổ áo khoác len sờn rách lên che kín miệng, mắt nó đỏ hoe nhìn trân trân vào hai con cá nằm cứng đơ trên bậc cửa.

Bà Mót kéo cái nón lá rách vành sụp xuống che mặt, quẩy gánh cá bước thoăn thoắt ra phía đường lớn, nước từ hai bên thúng rỏ dài thành vệt ngoằn ngoèo trên đất cát. Tôi nhìn theo cái bóng gầy guộc khuất dần sau rặng dừa nước, trong lòng trĩu nặng âu lo, chẳng rõ sáng mai bà có còn lấy nổi mớ cá nào từ vựa Cự Phát hay không. Tôi cúi người nhặt hai nửa tờ giấy nợ có chữ ký của chính mình, cẩn thận miết lại từng nếp rách rồi nhét sâu vào đáy cặp da.

---

Buổi trưa, cái nắng gắt của vùng biển đổ lửa xuống mái tôn xóm Cồn. Trong gian nhà chật chội, bà Sáu Tím ngồi tựa lưng vào cột gỗ, tay lần mở cơi trầu bằng đồng đã xỉn màu.

Hương cau tươi quện với mùi vôi thoảng lên, kéo tôi về buổi chiều bảy năm trước, ngày mẹ tôi còn sống. Mẹ cũng ngồi têm trầu như thế này, ngón tay thoăn thoắt quệt vôi lên mặt lá trầu không rồi gập cánh phượng, vừa làm vừa dặn tôi rằng người miền biển sống nhờ cái tình, ai đem hạt muối cho mình lúc ngặt nghèo thì cả đời phải ghi lòng tạc dạ, chớ bao giờ cãi lại phận nghèo mà làm điều thất đức.

Tôi chớp mắt, bóng dáng mẹ tan biến, chỉ còn lại ngón tay nhăn nheo của bà Sáu Tím đang run rẩy gọt miếng vỏ cây chay. Tôi đặt gói nylon bọc mảnh giấy sáu cái tên xuống góc chiếc bàn nhựa kê trên mấy viên gạch xỉ, giọng chùng xuống:

— Bà ơi, con tìm được mảnh giấy này rồi, trong lớp lót dép của bố. Có đủ sáu cái tên ông Cự đưa bố con dặn khai theo ngày trước. Con tính xin bà cùng con đứng ra làm đơn, sang bên các cơ quan chức năng để xin lại tên tuổi cho năm người bên kia

.

Bà Sáu Tím dừng tay, lưỡi dao nhỏ còn găm hờ trong miếng cau. Bà không nhìn mảnh giấy, chỉ chăm chú quệt vệt vôi trắng lên lá trầu xanh thẫm, nghe từng lời tôi nói mà đuôi mắt giật giật. Không gian im lìm chỉ có tiếng quạt trần quay lờ đờ trên nóc.

— Bà hỏi thật con một câu

. Bà Sáu Tím têm xong miếng trầu nhưng không bỏ vào miệng, ngón tay đặt nó nằm chơ vơ cạnh mép bàn:

— Nếu bây giờ bên nhà còn giữ mấy thứ giấy tờ gốc của ông nhà bà từ ngày xưa, thì có giúp được gì cho ổng không?

Tôi cắn môi dưới, mấy đầu ngón tay bấu vào quai cặp. Một mảnh giấy viết tay không con dấu tự nó chỉ chứng minh được chuyện khai man năm xưa, còn giấy tờ gốc có giá trị pháp lý thế nào thì tôi mù tịt.

— Con thú thật với bà là con chưa rõ

. Tôi cúi đầu thú nhận, giọng nghẹn lại:

— Cái này phải hỏi được người bên lãnh sự quán thì mới biết chắc họ cần những gì bà ạ

.

Bà Sáu Tím thở ra một hơi dài, chống hai tay lên cây gậy trúc rồi nặng nhọc đứng dậy, bỏ lại miếng trầu têm dở nằm trơ trọi trên mặt chiếc bàn nhựa màu đỏ cáu bẩn. Lưng bà còng rạp xuống khi bước qua bậu cửa, để lại tôi ngồi đó, không biết đường nào mà lần.

---

Gió biển buổi chiều thổi rát mặt khi tôi chạy xe sang mé xóm Lưới. Sân phơi nhà bà Thoa ngập tràn sắc xanh của những tấm lưới cước vắt ngang cọc tre. Thấy bóng tôi thập thò ngoài hàng rào dâm bụt, bà Thoa dừng tay gỡ rác biển, cầm cái khăn rằn phủi lia lịa lên mặt chiếc chõng tre dù trên đó chẳng hề dính hạt bụi nào.

— Bố con vừa bị bên trạm thu giữ bằng thuyền trưởng rồi bác Thoa

. Tôi nói với sang, hai tay ôm khư khư chiếc cặp trước bụng:

— Bố con lên khai hết sự thật với người ta rồi, không giấu giếm nửa lời nữa

.

Bà Thoa quay lưng lại phía tôi, tay vuốt dọc theo từng mắt lưới xanh biếc, giọng lạnh tanh vang lên giữa gió:

— Tôi nói cho cô biết, ở cái xóm này tôi chưa tin ai hết. Mấy năm nay tai tôi nghe toàn lời hứa suông rồi

.

Nói đoạn, bà buông vạt lưới, lững thững đi vào chái bếp. Lúc trở ra, bà chìa mảnh giấy xé từ bao thuốc lá về phía tôi, nét mặt đanh lại:

— Hồi cuối tháng Tám có chú cán bộ lãnh sự tên Phan Minh Hiếu gọi điện về cho tôi theo số này. Tôi để nguyên đó không dám bấm gọi lại, sợ cước phí quốc tế nó trừ sạch tiền gạo của mấy mẹ con. Cô muốn làm gì thì làm

.

Tôi run run đón lấy mảnh giấy, lật mặt sau tờ lịch cũ moi trong túi xách ra, chép lại từng con số, tay đè chặt mép giấy cho khỏi bị gió biển thốc bay.

Rời nhà bà Thoa, tôi phi thẳng xe tới quầy tạp hóa nạp thẻ ở đầu ngõ xóm Cồn. Nhìn số dư tài khoản sau khi nạp năm trăm nghìn đồng tiền cước gọi quốc tế, tay tôi siết chặt số tiền mặt còn lại trong túi quần. Hai triệu một trăm năm mươi nghìn trừ đi năm trăm nghìn nạp thẻ, tôi chỉ còn vỏn vẹn một triệu sáu trăm năm mươi nghìn đồng để xoay xở cho cả tháng tới. Ngón tay tôi bấm từng ký tự trên bàn phím điện thoại, gửi đi mấy dòng tin nhắn xin anh Hiếu một buổi nói chuyện cho ra đầu ra đũa, rồi hẹn giờ tôi gọi sang.

Ôm chiếc cặp da vào lòng, tôi bước vào căn nhà cấp bốn vắng lặng. Trong cặp lúc này có mảnh giấy sáu cái tên, mẩu giấy ghi số điện thoại anh cán bộ lãnh sự và hai nửa tờ giấy nợ đã được xé rời. Gia đình tôi không còn nợ nần ai một đồng nào nữa. Lớp vỏ bọc giả dối bao năm qua ở cái làng chài này đã bắt đầu rạn nứt, và tôi tin rằng chỉ cần có được sự xác nhận từ bên kia bờ biển, sự thật sẽ phải phơi bày. Nhưng liệu đầu dây bên kia, người ta sẽ báo cho tôi biết năm con người khốn khổ ấy đang sống chết ra sao sau ba năm rưỡi đằng đẵng biệt tăm?