Mười sáu chữ ký và ba hàng móc áo

Bà Thoa ngồi bên mép chõng tre, đưa bàn tay thô ráp phủi phủi vào khoảng trống không hề có hạt bụi nào, giọng nhấm nhẳng:

— Muốn đọc thì đọc lẹ lên con, nắng lên tới ngọn sào rồi. Đọc mau còn về

.

Tôi nuốt khan một ngụm đắng ngắt nơi cổ họng. Ngón trỏ tôi đặt xuống dưới từng dòng chữ, lướt qua con dấu của cơ quan đại diện. Người xóm Lưới chỉ quen nghe tiếng hô ghe về, quen tiếng còi tàu ngoài cửa lạch, mấy ai để tâm xem chữ nghĩa viết bằng mực gì. Tôi sợ họ nghe tiếng gió rồi trôi tuột mất chữ, nên cất giọng thật rành rọt:

— Mùa thu năm hai mốt, công văn xác minh nhân thân từ bên ngoài gửi về hỏi từng người một. Đây, dấu tròn màu đỏ của bên ngoại giao đóng đè lên góc trái

.

Tôi ngừng lại hai nhịp thở, đưa tờ giấy quay một vòng cho mấy chục con mắt vây quanh nhìn thấy vết mực son. Rồi tôi lật tiếp tờ thứ hai, giọng dằn từng tiếng:

— Còn đây là tờ trả lời do chính tay ông chủ tàu ký gửi đi sau đó năm ngày. Tôi đọc nguyên văn: Tàu chìm do lốc xoáy ngoài khơi, không có người sống sót. Không có thuyền viên nào trùng với số người đang bị bắt giữ. Gia đình đã nhận tiền hỗ trợ, đề nghị khép hồ sơ

.

Cả khoảnh sân phơi lưới lặng ngắt, chỉ còn tiếng gió táp vào vách lưới. Tôi ngước mắt lên. Đứng tựa lưng vào cọc tre cắm lưới, bà Nhẫn bất động, sắc mặt đỏ lựng từ cổ tràn lên tận mang tai. Mấy đầu ngón tay bà bấu chặt mép lưới sợi cước màu xanh, bấu tới mức khớp ngón trắng bệch ra. Năm người đàn bà xóm Lưới ở đây, chỉ có tên bà Nhẫn nằm trong lá đơn xin hoãn ngày đại lễ tế biển.

— Cô đọc lại câu đó coi?

Bà Nhẫn nói, giọng khàn đặc như nghẹn cát.

— Tờ trả lời viết: Không có thuyền viên nào trùng với số người đang bị bắt giữ

. Tôi nhìn thẳng vào mắt bà.

— Ngày hỏi gửi về trước, ngày ông chủ tàu ký giấy bảo chết sạch để khép hồ sơ gửi đi sau

.

Tiếng gậy gỗ gõ lộc cộc xuống nền sân gạch nung. Bà Sáu Tím lách qua mấy người hàng xóm, bước ra đứng sát bên tôi. Bà không nói câu nào, chỉ đưa bàn tay gầy guộc run rẩy vịn chặt lấy bả vai tôi làm điểm tựa. Ngoài rào dâm bụt, mấy người xóm Lưới đứng xem bắt đầu chụm đầu xì xào, rồi tiếng thì thầm tắt ngấm khi thấy bà Thoa buông thõng hai tay xuống đùi.

Tôi đặt bản sao có dấu mộc tròn lên mặt chõng tre nhà bà Thoa. Gió thổi mép giấy bay phần phật, đập lách tách vào dát tre.

Bà Nhẫn rời cọc tre, bước những bước nặng trịch lại gần chõng tre. Bà vươn tay chộp lấy tờ giấy, không nhìn ai, gập nhỏ làm tư rồi nhét tọt vào túi áo bà ba trước ngực. Bà quay lưng đi thoăn thoắt ra cổng, chiếc nón lá cầm nghiêng che khuất nửa khuôn mặt đang run rẩy.

---

Ba hôm sau, tiếng ve sớm đã râm ran trên tàu lá dừa sau hồi nhà xóm Cồn. Tuấn đứng dựa lưng vào cột gỗ trước hiên, hai mắt dán chặt vào màn hình điện thoại, đọc to từng chữ như phát thanh viên đọc bản tin:

— Bà Nhẫn hôm qua đã lên tận phòng tiếp dân uỷ ban thị trấn Cửa Mòi xin rút chữ ký khỏi đơn kiến nghị. Bà kéo theo được sáu người nữa cùng rút tên. Đơn hoãn lễ giờ chỉ còn mười sáu chữ ký, không đủ số lượng theo quy định của ban vạn chài. Lễ giỗ chung giữ nguyên ngày cũ

.

Tôi thở hắt ra một hơi dài, lồng ngực nhẹ bẫng đi phân nửa. Nhưng niềm vui vừa chớm thì tiếng chuông reo giòn từ chiếc máy Tuấn đang cầm trên tay đã kéo giật mọi thứ trở về thực tại. Tuấn bật loa ngoài. Giọng anh Hiếu vang lên từ đầu dây bên kia, lẫn trong tiếng còi xe xa lạ:

— Bên này đang là giữa trưa. Thủ tục giấy thông hành về nước của năm chú bác đã ký xong xuôi hết rồi

.

— Còn tiền vé thì sao anh Hiếu?

Tôi hỏi dồn.

— Chỗ này gay go đây

. Giọng anh Hiếu chùng xuống.

— Bên ông Cự không nộp một đồng nào trong khoản hai trăm năm mươi triệu đã cam kết. Vé máy bay mỗi người tám triệu bốn trăm nghìn, năm người là bốn mươi hai triệu. Quỹ bảo hộ công dân của sứ quán phải đứng ra ứng trước, nhưng cả năm gia đình bắt buộc phải ký giấy cam kết hoàn trả khoản này theo đầu người. Chuyến bay hạ cánh trước ngày lễ đúng một hôm. Tiền thuê xe đón từ sân bay về thị trấn thì các nhà phải tự xoay xở

.

Căn nhà im phăng phắc. Tôi đứng lặng bên bậu cửa, nhớ tới chiếc hộp sắt cũ cất dưới đáy tủ gỗ. Lương tháng ba vừa lãnh được sáu triệu hai trăm nghìn, chi dùng trong nhà tằn tiện mất năm triệu rưỡi, cộng cả số tiền dành dụm còn sót lại, trong tay tôi chỉ vỏn vẹn hai triệu sáu trăm bốn mươi nghìn đồng.

Tèo ngồi chồm hổm ngoài bậu cửa, ngước cặp mắt tròn xoe lên nhìn tôi:

— Chị hai, nhà mình còn bao nhiêu tiền vậy?

Tôi quay mặt vào chạn bát, nhấc rá gạo đổ vào nồi nhôm, vo gạo thật mạnh tay để tiếng nước át đi tiếng thở dài:

— Đủ. Lo học bài đi, chuyện người lớn không phải xen vào

.

Bố tôi ngồi ở góc phản gỗ, lặng lẽ nghe hết cuộc gọi từ đầu tới cuối. Bố không nhìn tôi, cũng không nhìn Tuấn, lẳng lặng đứng dậy bước vòng ra sau hè.

Dưới bóng râm của rặng dừa xiêm, chiếc thuyền thúng nan viền cạp tre úp ngược nằm im lìm trên bãi cát. Bố đứng đó, mắt dán chặt vào lớp dầu rái đã khô tróc từng mảng trên đáy thúng. Tèo đứng bật dậy khỏi bậu cửa, lủi thủi đi theo sau lưng bố.

---

Gió sớm ở triền đà Ông Đệ xộc lên mùi dầu luyn khét lẹt quyện với mùi mùn cưa mục. Chiếc thuyền thúng nan của bố tôi đã được khiêng đặt ngay ngắn trên thanh ray gỗ trượt xuống mép nước.

Thằng Tèo dang hai tay đứng chắn ngang trước mũi thúng, mặt mũi đỏ gay, mũi chân mang dép lào đá thùm thụp vào thanh ray gỗ:

— Không cho bán! Để chiếc thúng lại cho ba đi biển lộng!

— Tránh ra cho người ta làm việc, Tèo

. Tôi quát khẽ, lòng thắt lại.

— Không tránh!

Nó gào toáng lên, giọng vỡ vụn của tuổi mười sáu.

— Bán hết rồi mốt ba lấy cái gì đi câu kiếm hạt cơm?

Tôi biết chiếc thúng và bộ đồ nghề này là cái gốc gác cuối cùng níu bố với sóng nước. Nhưng nếu không bán, năm người đàn ông bên kia biên giới lấy gì lên xe mà về cho kịp ngày lễ tế? Tôi đứng siết chặt mép áo, sợ bố mủi lòng trước tiếng khóc của thằng út, rồi lại sợ bán xong bố sẽ ngồi sụp xuống bãi cát này mà không gượng dậy nổi.

Bố bước tới, đưa tay nắm lấy bắp tay thằng Tèo kéo giật sang một bên. Bố không quát mắng, chỉ gật đầu với hai người thợ mua ghe:

— Khiêng đi giùm tôi

.

Hai người đàn ông lực lưỡng luồn đòn gánh qua cạp thúng, nhấc bổng chiếc thuyền nan đưa dần xuống triền đà. Bố đứng nhìn theo chiếc thúng trượt dần trên những thanh ray gỗ, rồi từ từ ngồi bệt xuống bờ đá kè mép triền. Bố cúi xuống, ngón tay nhặt một hòn sỏi dưới chân lên rồi lại thả xuống lớp cát xốp, cứ ngồi yên như tượng đá giữa trưa trật nắng. Thằng Tèo kéo vội cổ áo thun lên che kín nửa khuôn mặt ướt đẫm mồ hôi và nước mắt, lặng lẽ ngồi thụp xuống sát bên sườn bố.

Một người đàn ông đếm tiền trao cho tôi. Chiếc thúng nan mười bốn triệu, bộ đồ nghề vá lưới kèm máy nổ chạy dầu bán được chín triệu rưỡi. Tôi đứng vuốt thẳng từng mép giấy bạc, nghe tiếng chân lạo xạo trên cát sỏi phía sau lưng.

Năm người đàn bà xóm Lưới đi thành hàng dọc mép triền đá bước tới. Bà Thoa đi đầu, khuôn mặt sạm nắng không giấu được nét mệt mỏi. Bà bước lại gần tôi, dúi một bọc vải nhỏ vào lòng bàn tay tôi:

— Năm chị em gom góp được bảy triệu. Đưa cô Sương cầm lo tiền xe cộ rước người ta về. Đừng chê ít

.

Bọc tiền nằm lọt thỏm giữa các ngón tay tôi, ấm nóng như than vùi tro bếp. Cộng với tiền bán thúng và tiền nhà còn lại, trong túi tôi giờ có ba mươi ba triệu một trăm bốn mươi nghìn đồng. Người xóm Lưới và người xóm Cồn mấy mươi năm qua chỉ chạm mặt ngoài cửa lạch, nay những đồng tiền lẻ gom từ buổi chợ cá lại nằm chung trong một bọc vải gai.

---

Sáng hôm sau, mùi vải mới hăng hăng bốc lên trong cửa hàng quần áo Hồng Phát ở chợ thị trấn Cửa Mòi.

Bà Thắm chủ sạp đứng sau tủ kính, ngón tay sơn móng đỏ chỉ thẳng vào mảnh bìa các tông viết chữ nguệch ngoạc:

— Không bán chịu

, giọng bà cất lên sang sảng cho cả dãy sạp bán vải xung quanh cùng nghe:

— Nhà cô Sương xóm Cồn dạo này phát tài dữ he? Bữa nay dắt cả bố ra chợ mua sắm. Tiền đâu ra mà sắm sanh nhiều thế, hay lại tính ghi sổ nợ như đợt trước?

Tờ bìa các tông ố vàng đập vào mắt tôi, khơi dậy một mảng ký ức nhức nhối. Ba năm về trước, cũng ngay trước tủ kính này, tôi cùng năm người đàn bà xóm Lưới đứng chen chúc nhau mua từng sấp vải tang trắng. Ngày đó bà Thắm lạnh lùng đọc đủ từng giá tiền lẻ không bớt một xu, rồi dùng những tờ giấy báo cũ gói chặt từng mét vải thô ráp trao cho những người vợ mất chồng. Hôm nay tôi đứng sau lưng bố, cắn chặt môi dưới, đưa tay đẩy lại gọng kính cận, giấu chỗ cay xè nơi khóe mắt.

Bố tôi bước lên nửa bước, chỉ tay lên ba hàng móc áo bằng nhôm treo lủng lẳng dưới trần tiệm:

— Cô Thắm gỡ hết mấy hàng áo sơ mi trắng bọc bao nylon đó xuống cho tôi. Bao nhiêu cái tôi lấy hết, tính tiền một lượt

.

Bà Thắm trố mắt, nhìn trân trân vào mặt bố tôi như thể đang nhìn một người mất trí. Nhưng khi bố móc bọc vải từ túi áo khoác, đặt xấp tiền mặt ngay ngắn xuống dưới mép tờ giấy dán dòng chữ không bán chịu, bà khựng lại. Mấy người bán hàng bên sạp vải, sạp kim chỉ kéo nhau tràn ra lối đi, đứng túm tụm ngó vào.

— Bốn mươi sáu cái áo

. Bà Thắm lúng túng đếm lại, kiễng chân gỡ từng chiếc móc nhôm xuống. Tiếng nylon sột soạt vang lên giữa tiếng xì xào của người quanh chợ. Tin năm người đàn ông ngoài biển còn sống đã loang ra khắp các ngóc ngách sạp hàng.

— Hai trăm tám mươi lăm nghìn một cái

. Bà Thắm bấm máy tính cọc cạch, ngẩng lên nhìn xấp tiền rồi lại đếm lần thứ hai cho chắc chắn.

— Tổng cộng mười ba triệu một trăm mười nghìn

.

Bố đếm nốt phần còn thiếu, đẩy sang cho bà Thắm. Bốn mươi sáu chiếc áo sơ mi trắng tinh tươm nằm gọn trong bốn túi xách lớn. Năm chiếc dành cho năm người sống sót sắp trở về, số còn lại sẽ được gửi sang chia cho các gia đình xóm Lưới mặc vào sân lăng trong ngày đại lễ.

Bà Thắm thu tiền xong, quay người vào trong vách, với tay bật công tắc chiếc quạt trần kêu ro ro dù cánh quạt từ nãy giờ vẫn đang quay hết tốc lực.

Tôi đứng giữa chợ bên cạnh bố, trong tay ôm chặt chiếc túi đựng biên nhận bốn mươi sáu chiếc áo sơ mi, tờ lịch trình chuyến bay, bản cam kết hoàn trả tiền vé của quỹ bảo hộ và số tiền mặt còn lại hai mươi triệu không trăm ba mươi nghìn đồng.

Tôi tin ngày giỗ chung năm nay sẽ diễn ra đúng ngày vạn chài đã định. Nhưng ngực tôi vẫn nhói lên một nỗi âu lo thắt ruột: liệu năm người có lên được máy bay theo lịch, và người đàn ông mang một bên phổi bị hỏng nặng như ông Hoành có chịu nổi áp suất của chuyến bay vượt biển để trở về?