Trạm Truyện · truyện gốc · đọc 14 phút · 2.703 từ
Cái tiếng lách cách của móc khóa cửa nhôm khép vội sau lưng người ta nghe khô khốc, cứ rải đều từ đầu ngõ xóm Bãi Sau sang tận hai xóm kề bên mỗi chiều tôi vừa dắt xe ra khỏi cổng khu công nghiệp.
Trong túi vải đeo chéo của tôi là xấp đơn đề nghị truy đóng tiền bảo hiểm in theo mẫu Ninh gửi, giấy mới còn thơm mùi mực máy in văn phòng, đưa ngón trỏ miết thử đã thấy mép cứa rát. Tôi tính cứ tan ca là đi gõ từng cửa, đưa tận tay từng người trong tổ may của mẹ, để mỗi người tự có một lá đơn đứng tên chính mình, chứ không phải chỉ có một bộ hồ sơ của mẹ tôi nằm trơ trọi trên quầy. Vậy mà đi hết dãy nhà trọ lợp tôn nóng hầm hập bên hông chợ, phần lớn chỉ hé cửa nhận lấy tờ giấy, đặt thẳng lên mặt tủ lạnh hay nóc chiếc ti vi cũ, chẳng thèm liếc lấy một dòng chữ in. Có nhà tôi gõ mỏi cả khớp ngón tay, tiếng quạt máy bên trong vẫn chạy vù vù mà cánh cửa gỗ cứ im lìm như nhà bỏ hoang.
Bà Tư bán rau ở cuối hẻm chống cán chổi tre nhìn tôi đứng chôn chân trước một cánh cửa đóng kín, chép miệng một tiếng rõ to rồi quay đi hót đống lá bàng khô. Cái ánh mắt ái ngại lẫn chút dửng dưng của bà khiến sau gáy tôi nóng ran.
Đến đầu ngõ giữa, một chị thợ tổ vắt sổ đang ngồi nhặt rau muống ngoài hiên, vừa thấy tôi rút tờ đơn ra đã xua tay nguầy nguậy:
— Thôi cô Khuyên ơi, tôi ký giấy nhận tiền hỗ trợ hôm trước rồi, cầm tiền rồi thì thôi, giờ ký tá gì nữa cho rách việc
.
Chị hàng xóm sát vách đang phơi tã lót cũng thò đầu qua bức tường hoa gió, giọng chua loét:
— Mà này, nhỡ bọn tôi ký vào cái tờ giấy này của cô, bà Nương bực lên bà ấy đóng cửa xưởng luôn thì tháng sau ai trả lương cho bọn tôi nuôi con
.
Tôi đứng chết lặng ở ngưỡng cửa, ngón cái tự động bấm chặt vào từng đốt ngón trỏ để đếm xem mình đã đi qua bao nhiêu nóc nhà, bao nhiêu cái lắc đầu.
Sang tới hiên nhà em Yên, mùi dầu khuynh diệp từ trong buồng bay ra nồng hắc. Em Yên đứng nép sau cánh cửa sắt, vừa thấy bóng tôi đã vội kéo chiếc khẩu trang vải lên che kín sống mũi, chỉ lộ đôi mắt thâm quầng vì thức đêm trông con.
Tôi chìa tờ đơn ra:
— Yên cầm lấy xem đi em, của em năm năm làm việc không có lấy một ngày đóng chế độ, đơn này đứng tên riêng em, em ký rồi tự mang lên nộp phần của em
.
Em Yên nhìn chằm chằm vào tờ giấy trắng, rồi lại liếc nhanh vào góc buồng tối om chỗ đứa nhỏ đang ngủ, hai vai co rúm lại. Em sợ người trong ngõ đi qua trông thấy em đứng nói chuyện với tôi. Em giơ ngón tay đẩy tờ giấy ngược lại phía ngực tôi, giọng nghẹn đặc sau lớp vải dày:
— Em không ký được đâu chị
.
— Em không phải lo, chỗ nào khó điền chị chỉ cho
.
— Chị cầm về đi
, em Yên dúi thẳng tờ đơn vào kẽ ngón tay tôi, mắt lấm lét nhìn ra đầu ngõ,
— Mà chị đừng đi tìm vợ chồng anh Tác chị Nhuần nữa, hai người ấy thu dọn đồ đạc về quê ngay sau buổi phát tiền hôm nọ rồi, số điện thoại cũng đổi luôn rồi chị ạ
.
Nói xong, em khép vội cánh cửa sắt, tiếng then cài sập xuống gọn lỏn.
Tôi men theo con mương nhỏ sang xóm bên, dừng lại trước ngôi nhà cấp bốn quét vôi vàng của bà Dịu. Cửa chính mở toang nhưng tấm rèm vải hoa buông kín mít. Tôi gọi hai tiếng cô Dịu ơi, bên trong có tiếng dép lê lẹt xẹt bước lại gần rồi dừng hẳn sau bức rèm.
— Cháu mang đơn của cô qua để cô xem, đơn đứng tên riêng cô, cô tự quyết
, tôi nói vọng vào.
Giọng bà Dịu vang ra, khô khốc và lạnh tanh:
— Tôi không ra đâu, cô mang giấy về đi. Chữ ký của tôi là chuyện của tôi, không mượn nhà cô lo hộ
.
Bức rèm không hề lay động. Tôi quay gót, bước thẳng tới cuối ngõ, nơi căn nhà trọ của vợ chồng anh Tác chị Nhuần nằm khuất sau bụi chuối tây. Cánh cửa gỗ bạc màu khóa trái bên ngoài bằng một chiếc ổ khóa đồng đã lên rỉ xanh lè. Tôi đưa ngón tay cầm lấy thân khóa lật qua lật lại, lớp bột rỉ khô bám vào đầu ngón tay ram ráp.
Cái mùi tanh của rỉ sắt bỗng đưa tôi về những buổi sáng mùa đông mấy năm trước, khi chiếc xe ca mười sáu chỗ cũ mèm của xưởng còn đỗ ở đầu đường nhựa đón thợ. Hồi đó trời còn tối mịt, sương muối giăng trắng mặt ruộng, cả xóm Bãi Sau này í ới gọi nhau chạy ra đầu ngõ cho kịp chuyến. Anh Tác lúc nào cũng nhảy lên sau cùng, tay xách cặp lồng cơm nóng hổi, còn chị Nhuần thì dúi vội cho mẹ tôi nắm xôi lạc gói lá chuối, cả xe cười nói râm ran át cả tiếng máy nổ lọc xọc. Vậy mà bây giờ, chiếc ổ khóa rỉ nằm trơ trọi trên khoen cửa lạnh ngắt.
Tôi móc điện thoại, bấm gọi số máy cũ của anh Tác. Tiếng tút kéo dài rồi giọng tổng đài báo thuê bao không liên lạc được. Tôi tắt máy, bấm gọi lại lần thứ hai, rồi lần thứ ba, vẫn chỉ một câu báo lạnh lùng như cũ.
Gió chiều thổi qua bụi chuối xào xạc. Tôi đã đi hết cả ba xóm, cánh cửa nào cũng khép lại sau lưng. Tôi đứng giữa ngõ vắng, tự hỏi trong bấy nhiêu con người từng chia nhau từng gói xôi sáng, còn ai chịu ngồi xuống nghe tôi nói hết một lần cho ra nhẽ không.
---
Tối hôm sau, tôi mang cả xấp bản sao kết quả tra cứu từ cơ quan bảo hiểm ra quán nước đầu ngõ nhà bà Hến.
Ngọn đèn sợi đốt treo dưới mái tôn vàng vọt hắt xuống khoảng sân nhỏ. Vừa thấy tôi trải tập giấy lên mặt bàn nhựa màu đỏ, mấy cô thợ tổ may từng ngồi chung bàn tiệc ở nhà hàng Hoa Ban hôm mẹ tôi nghỉ việc đã rủ nhau kéo ra, đứng lố nhố quanh ghế. Chị nào cũng mặc nguyên bộ đồ bộ ở nhà, mặt mũi còn vương vẻ dò xét.
— Nghe bảo cô Khuyên tra ra được sổ sách của từng người ở trên tỉnh rồi à
, một chị đứng sát mép bàn hỏi khẽ, mắt liếc chừng ra phía đường lớn.
Tôi không đáp ngay, chỉ xếp lại chồng giấy bốn mươi mốt bản in cho thật bằng mép, đặt cây bút bi xanh ngay ngắn ở khoảng trống giữa bàn rồi mới ngẩng lên:
— Căn cước các cô các chị nhờ cháu tra hộ, cháu tra từng người một, hôm nay cháu đọc cho các cô các chị tự nghe phần của mình
.
Tôi rút tờ trên cùng, cất giọng đọc rành rọt từng chữ:
— Chị Nguyễn Thị Lan, làm ở xưởng mười sáu năm, trên sổ chỉ có ba năm đóng chế độ
.
Chị Lan đứng khoanh tay lập tức hạ hai cánh tay xuống, bước sát lại cúi gằm mặt nhìn vào dòng chữ in trên mặt giấy.
Tôi lật sang tờ thứ hai, giọng chậm lại:
— Chị Trần Thị Mùi, hai mươi năm làm việc, sổ ghi có bảy năm
.
Mỗi cái tên vang lên, khoảng sân nhỏ lại lặng thêm một nấc. Không ai cãi, cũng chẳng ai kêu lên một tiếng nào. Mấy cô thợ chỉ cúi nhìn tờ giấy có tên mình, hai tay đưa ra sau lưng. Tôi liếc nhìn cây bút bi xanh vẫn nằm im lìm giữa mặt bàn đỏ, lòng thầm mong chỉ cần một người đưa tay ra cầm lấy nó thôi.
— Em Đinh Thị Yên, năm năm làm việc, không có năm nào đóng chế độ cả
, tôi đọc tiếp, cổ họng bắt đầu khô rát.
Tờ giấy cuối cùng trong xấp hiện ra. Tôi ngước mắt nhìn ra phía mép quán, nơi ông Thiện đang đứng tựa lưng vào cột điện, chiếc xe đạp cũ dựng ngay bên cạnh. Ông chưa từng ngồi lại xem số liệu của mình lần nào.
Tôi hít một hơi sâu, đọc rõ từng tiếng:
— Chú Đỗ Văn Thiện, mười tám năm làm việc bảo trì máy, trên sổ chỉ có năm năm
.
Ông Thiện không nhúc nhích, ánh mắt nhìn trân trân vào tờ giấy trên bàn hồi lâu. Rồi ông chậm rãi rút miếng giẻ lau dầu cũ kỹ trong túi quần ra, lau đi lau lại mấy ngón tay đen nhẻm bụi vải, lặng lẽ dắt xe quay đầu đi thẳng vào con ngõ tối, không để lại một câu nào.
Mấy cô thợ đứng quanh bàn nhìn theo bóng lưng gầy guộc của ông Thiện khuất dần sau góc tường. Không ai bảo ai, từng người một lùi lại, lẳng lặng quay gót đi về phía cuối ngõ. Chỉ trong chớp mắt, quanh chiếc bàn nhựa chỉ còn lại mình tôi với bốn mươi mốt tờ giấy in kín tên người và cây bút bi chưa một lần được mở nắp.
Họ đã tin từng con số tôi đọc, tôi nhìn thấy điều đó trong ánh mắt sững sờ của họ, nhưng với họ, việc cầm cây bút kia lên lúc này chẳng khác nào tự tay đập vỡ nồi cơm của cả nhà. Nghe hết rồi mà vẫn không một ai chịu ký, rốt cuộc còn thứ gì vô hình đang ghì chặt lấy tay họ lại như thế.
---
Chiều hôm sau, tôi lại ngồi xuống đúng chiếc ghế nhựa ấy ở quán bà Hến, trước mặt là xấp đơn bốn mươi bộ tôi vừa dồn lại.
Tôi lật từng tờ một, ngón tay miết nhẹ qua dòng chữ ký người làm đơn ở cuối trang. Bốn mươi tờ phát đi, bốn mươi tờ quay về vẫn trắng trơn như lúc mới ra khỏi máy in, không một nét mực, không một dấu vân tay nào.
Bà Hến bưng ấm nước chè xanh mới hãm ra rót đầy hai chén, đặt một chén trước mặt tôi rồi vội vàng nhét chiếc ấm tích vào giỏ cói ủ lại. Mắt bà liếc nhanh ra phía đầu ngõ vắng tanh rồi mới hạ thấp giọng, ghé sát vào tai tôi:
— Khuyên này, chiều qua bà Nương bà ấy ngồi ngay cái bàn này đấy
.
Tôi ngẩng phắt lên, ngón tay đang đếm giấy khựng lại.
Bà Hến chép miệng, lại ngó chừng ra đường một cái nữa:
— Bà ấy đi cùng một người đàn ông lạ mặt, ăn mặc bảnh bao lắm. Hai người ngồi uống nước, bà Nương nói oang oang cho cả quán nghe, bảo con bé nhà bà Cẩm làm nhân sự ở công ty Hạp Nguyên trong khu công nghiệp Đồng Chay, chuyên giữ hồ sơ lao động của người ta chứ hay ho gì mà ra vẻ
.
Sống lưng tôi lạnh toát. Tôi dùng ngón út vuốt dọc theo mép bàn nhựa, cố giữ cho giọng mình không lạc đi:
— Bà ấy nói thế thật hả bà
.
— Thật chứ sao không, bà nghe rành rành từng chữ
, bà Hến gật đầu lia lịa,
— Bà ấy còn nói vanh vách tên cái phòng ban gì của cháu, bảo cháu làm mảng chế độ tiền lương gì đấy, nghe mà bà cứ tưởng bà ấy làm chung chỗ với cháu
.
Tôi ngồi im phăng phắc, chén nước chè xanh trước mặt bốc khói nghi ngút mà chẳng buồn cầm lên. Tôi vẫn nghĩ bà Nương chỉ quanh quẩn ở cái xưởng may gia công nhỏ xíu này, cùng lắm là biết tôi đi làm công ty ngoài khu công nghiệp. Tôi chưa bao giờ kể chuyện phòng ban hay phần việc của mình cho bất cứ ai ở xóm Bãi Sau nghe cả. Vậy mà cái tên phòng nhân sự của tôi lại rơi ra từ chính miệng bà Nương ngay tại quán nước đầu ngõ này.
Bà Nương ở trong xưởng, tôi làm tận trong khu công nghiệp Đồng Chay cách đây cả chục cây số, vậy bàn tay nào đã đem đúng tên phòng và công việc của tôi ra ngoài này cho bà ta nắm rõ đến thế.
---
Tối hôm đó, về tới nhà, tôi không vào buồng mà đứng luôn giữa khoảng sân gạch đỏ.
Dưới ánh đèn hiên vàng đục, tôi đem toàn bộ những thứ mình đang có bày lên chiếc bàn gỗ kê sát tường, xếp đi xếp lại từng góc cho thật bằng mép. Một xấp bản sao kết quả kiểm tra có dấu đỏ của cơ quan bảo hiểm, một tờ cam kết truy đóng có chữ ký của bà Nương, tờ biên nhận vay tiền viết tay tôi mới đòi lại được, và chiếc hộp thiếc đựng vừa vặn hai trăm sáu mươi tư tờ phiếu lương cũ của mẹ. Bốn thứ nằm ngay ngắn cạnh nhau, nặng trĩu và đầy đủ từng con số, từng chứng cứ.
Phía trên đầu tôi, dây phơi căng ngang sân treo lủng lẳng mấy chiếc áo bảo hộ màu xanh công nhân đã bạc phếch, gió đêm thổi qua đung đưa nhè nhẹ, chẳng còn ai mặc chúng để đi làm ca sáng nữa.
Cánh cửa buồng mở kẽo kẹt. Mẹ tôi bước ra, đi ngang qua chiếc bàn gỗ. Mẹ dừng lại một nhịp, ánh mắt lướt qua chồng giấy tờ ngay ngắn rồi dừng thật lâu ở dòng họ tên người làm đơn vẫn còn bỏ trống trên tờ đơn đầu tiên. Mẹ không nói gì, chỉ khẽ thở dài một tiếng rất nhẹ rồi lặng lẽ khép cửa buồng đi ngủ.
Trong gian nhà ngoài, thằng Tũn đã tự xúc cơm ăn xong từ bao giờ, chiếc cặp sách khóa kéo ngay ngắn đặt sẵn bên cạnh gối, nó nằm quay mặt vào tường ngủ say sưa mà chẳng thèm đợi mẹ về như mọi bận. Nhìn cái lưng nhỏ xíu của con trai phập phồng dưới lớp chăn mỏng, cổ họng tôi nghẹn đắng. Nó đã quá quen với những buổi tối mẹ nó trở về nhà khi trời đã tối mịt và đường ngõ không còn bóng người.
Điện thoại trong túi áo tôi rung lên bần bật. Màn hình hiện tên Ninh. Tôi bấm nghe, áp sát máy vào tai.
Đầu dây bên kia không chào hỏi, giọng Ninh vang lên thẳng tưng, sắc lẹm:
— Khuyên à, cậu cầm đủ giấy tờ trong tay mà rốt cuộc lại chẳng cầm được người nào cả
.
Tôi siết chặt cạnh bàn gỗ, chưa kịp mở miệng thì giọng Ninh đã dội tới, trầm xuống và lạnh buốt:
— Cậu có biết vì sao bà Nương lúc nào cũng đi trước cậu một bước không
.
Tôi đứng chết lặng giữa sân gạch, ngón tay vô thức vuốt lại mép chồng giấy tờ trước mặt cho thật thẳng, áp chặt chiếc điện thoại vào tai mà không sao thốt ra nổi một lời đáp lại. Ai đã đem tên phòng, phần việc của tôi ra tận ngoài này, và suốt mười ba năm trời qua, số tiền mồ hôi nước mắt bị trừ đều đặn mỗi tháng của bốn mươi mốt con người ở cái xóm này thực sự đã chảy vào túi ai.