Trạm Truyện · truyện gốc · đọc 10 phút · 2.086 từ
Cái ấm siêu tốc bằng inox sôi xong, bật tách một tiếng khô khốc trên chiếc tủ gỗ nhỏ góc phòng làm việc, hơi nước bốc lên làm mờ cả mảng kính khung ảnh bằng khen treo phía trên.
Tôi ngồi đối diện anh Huấn, bàn tay giữ nguyên trên tờ giấy quyết định vừa đặt xuống mặt bàn kính lạnh ngắt. Hết hạn tạm hoãn công việc ít hôm, công ty may Hạp Nguyên gọi tôi đi làm lại, nhưng tờ giấy trước mặt lại ghi điều chuyển tôi sang bộ phận hành chính, mức lương chín triệu đồng một tháng. Trong đầu tôi nhẩm tính ngay tiền điện nước căn nhà cấp bốn dưới xóm Bãi Sau và tiền ăn học của thằng Tũn, từ hôm tòa hoãn phiên xử, mẹ tôi đã nhận việc đưa đón nó để khỏi phải thuê bác hàng xóm nữa, chín triệu vừa khít nếu không phát sinh thêm một thứ thuốc men nào cho mẹ.
Anh Huấn cầm chiếc bình thủy tinh rót đầy một cốc nước lọc đẩy sang phía tôi, đoạn đặt bình xuống, để mặc chiếc cốc của mình trước mặt vẫn trống trơn. Mắt anh không nhìn thẳng vào tôi mà lảng ra phía tấm rèm sáo nhôm đang hạ kín.
— Bên hành chính đang thiếu người lo đặt văn phòng phẩm định kỳ với theo dõi mấy cái hợp đồng bảo trì máy lạnh, hệ thống điện nước dưới xưởng
, anh Huấn nói, giọng đều đều như đọc lại một thông báo đã soạn sẵn từ tuần trước.
— Em sang bên đó làm cho đỡ áp lực, chứ mảng cũ dạo này sổ sách rối lắm
.
Tôi nhìn chữ hành chính in đậm trên tờ quyết định, chậm rãi dùng ngón cái và ngón trỏ miết lại mép giấy cho song song với cạnh bàn rồi mới ngẩng lên.
— Vậy bao giờ bên mình có người phụ trách hồ sơ lao động mới hả anh
, tôi hỏi, giọng hạ thấp và chậm hơn hẳn lúc mới bước vào.
Anh Huấn khẽ hắng giọng, đưa tay xoay nhẹ chiếc cốc rỗng của mình nửa vòng trên mặt bàn.
— Cái đó để anh xem lại đã, trên giám đốc chưa chốt phương án nhân sự mới
.
Câu trả lời buông ra nhẹ tênh, tôi nhìn sang góc phòng bên cạnh, nơi chiếc tủ hồ sơ sáu ngăn bằng sắt sơn xám từng nằm sát vách tường giờ đã được đẩy gọn vào góc khuất, cánh tủ bấm thêm một chiếc khóa càng cua to tướng. Cánh cửa dẫn vào kho lưu trữ gốc của xưởng đã khép lại thật rồi. Ra khỏi phòng anh Huấn, qua dãy bàn làm việc chung, mấy cô nhân viên mới đang cắm cúi nhập liệu liếc lên nhìn tôi một cái rồi cúi ngay xuống màn hình, tiếng gõ phím lách cách bỗng thưa hẳn. Tôi bước thẳng ra hành lang, trong đầu chỉ còn một câu hỏi quẩn quanh: không còn giữ sổ sách của ai, tôi lấy gì để đọc tiếp cuốn sổ hưu trí bỏ không của mẹ.
---
Ánh đèn tuýp trên trần căn nhà cấp bốn ở xóm Bãi Sau hắt xuống mặt bàn ăn gỗ tạp đã bong lớp véc ni, chiếu rõ những đường kẻ bút chì thẳng tắp trên tờ giấy A4 trắng tinh.
Suốt mấy tối liền sau khi nhận việc mới, cứ cơm nước xong là tôi lại lôi xấp giấy tờ trải kín mặt bàn, quyết cộng cho ra số tiền bị trừ trên lương của cả tập thể công nhân suốt một trăm năm mươi sáu tháng qua đã chảy đi đâu. Bảng kẻ bằng bút chì chia làm ba cột. Cột thứ nhất là số tiền bị trừ hằng tháng trên phiếu lương của từng người trong bốn mươi mốt người lao động bị thiếu sổ, tôi tính ra dựa theo tỷ lệ trên xấp phiếu lương cũ của mẹ và mức lương ghi trong bốn mươi mốt bản tra cứu quá trình đóng tôi làm hộ năm trước. Cột thứ hai là dòng chữ chép nguyên văn từ tờ biên bản buổi bà Nương ký cam kết đóng bù trước mặt cán bộ bảo hiểm, tờ biên bản tôi gấp tư cất kỹ trong túi áo từ hôm ấy: đơn vị kê khai đóng bảo hiểm cho hai lao động với tổng quỹ lương đóng là ba mươi tám triệu đồng một tháng, không ghi tên ai. Cột thứ ba là số tiền thực tế phải nộp hằng tháng cho hai suất đóng khổng lồ ấy.
Tôi cầm cây bút chì gõ nhẹ xuống mặt giấy, sợ chỉ cần cộng nhầm một dòng là cả bảng tính đổ sụp. Tẩy đi rồi lại kẻ lại, vụn cao su vương đầy trên những con số chi chít. Nhìn những dòng chữ số thẳng hàng dưới ánh đèn tuýp trắng lạnh, tôi chợt nhớ cái dáng mẹ ngồi thu mình dưới bóng đèn tròn hồi tôi mới đi làm được ít năm, xấp phiếu lương giấy mỏng tang được mẹ vuốt phẳng phiu rồi đếm cẩn thận, cứ mười tờ lại kẹp thành một cọc nhỏ bằng chiếc kẹp tóc nhựa. Hồi ấy mắt mẹ còn đọc được chữ nhỏ, mẹ cứ nhìn mãi dòng tiền bị trừ rồi gật gù bảo tiền ấy để dành cho lúc về già. Vậy mà cái tối mẹ nghỉ việc, nhìn con số chín năm trên điện thoại, mẹ chỉ lẩm bẩm bảo chắc máy nó nhầm, chứ người ta trừ của mình thì phải nộp cho mình chứ ai lại lấy làm gì.
Tôi hít một hơi sâu, cộng dồn cột cuối cùng. Suốt một trăm năm mươi sáu tháng ròng rã, tổng số tiền trích trừ từ đồng lương còm cõi của những người thợ may cộng lại không những đủ mà còn thừa ra, trả trọn vẹn cho hai suất đóng ba mươi tám triệu kia, gánh luôn cả phần của người lao động lẫn phần của xưởng. Ở cái xưởng may gia công này, người thợ lâu năm nhất đứng máy đến sáu chục tuổi lương cơ bản cũng chưa chạm nổi ngưỡng bảy triệu đồng. Hai suất chia nhau ba mươi tám triệu một tháng, mỗi suất xấp xỉ hai chục triệu, chỉ có thể là người nhà của chủ xưởng cài vào.
Tôi nhớ tới tờ quyết định hưởng lương hưu bảy triệu tám trăm nghìn đồng mà bà Nương từng giơ lên đầy hãnh diện hôm chạm mặt ở nhà hàng Hoa Ban. Con số lương hưu ấy chỉ có thể chui ra từ một cuốn sổ đóng liên tục hơn hai mươi năm với mức nền chừng hai mươi triệu đồng mỗi tháng. Một suất hai mươi triệu là của bà ta, thì suất còn lại trong ba mươi tám triệu chỉ có thể là mười tám triệu. Còn suất mười tám triệu ấy, tôi nhớ lại lời em Thương nhận trong phòng họp, rằng nhà chồng em chỉ nhờ xem hộ có điều khoản nào đụng tới xưởng Nương Phát không. Nhà bà Điệp chẳng đứng máy ở xưởng ngày nào mà lo cho sổ sách của xưởng đến thế, thì chỉ có thể là nhà đang có tên nằm trong sổ ấy.
Ninh ngồi ghé bên cạnh bàn, chống cằm nhìn tôi đặt bút viết nắn nót vào cột cuối cùng hai cái tên cùng hai con số: Phạm Thị Nương hai mươi triệu đồng một tháng, và Phạm Thị Điệp mười tám triệu đồng một tháng, người thứ hai chính là mẹ chồng của em Thương. Thằng Tũn ngồi bên kia bàn, hai tay nhỏ xíu cẩn thận giữ chặt hai mép tờ giấy A4 cho khỏi quăn lên, mắt dõi theo đầu bút chì của mẹ, bút đưa tới đâu là nó nghiêng đầu theo tới đó.
Ninh rút trong túi xách ra một xấp giấy nhớ màu vàng, xé một tờ, viết lên đó mấy số điều luật rồi dán thẳng lên mép bàn gỗ trước mặt tôi.
— Cái bảng này của cậu chứng minh được dòng tiền chảy đi đâu, nhưng chưa chứng minh được ai là người cố ý làm việc đó
, Ninh nói, giọng chắc nịch như đóng đinh xuống mặt bàn.
— Với lại trên hồ sơ kiện tụng, chỉ có một mình bác gái đứng tên người bị hại thì mỏng lắm, cậu phải tìm thêm người cùng đứng tên
.
Tôi khựng tay bút, mắt nhìn trân trân xuống nền gạch xi măng lạnh dưới chân. Tôi đã lầm lũi cộng tới tận nước này, không biết phía bên kia họ đã đánh hơi thấy gì chưa.
---
Sáng hôm sau, sương mù còn giăng mờ trên mấy ngọn cây trứng cá đầu ngõ, tôi ghé qua quán nước chè của bà Hến mua mấy cái bánh rán mật cho thằng Tũn ăn sáng trước khi đi học.
Bà Hến thấy tôi bước tới liền nhanh tay hạ chiếc ghế nhựa đỏ xếp chồng ở góc cột xuống, lau qua mặt ghế bằng chiếc khăn bông cũ rồi kéo sát lại gần chiếc bàn thấp. Bà mở nắp chiếc ấm tích bọc vải bông, dúm thêm một nhúm chè khô vào dù nước bên trong vẫn còn bốc khói nghi ngút.
— Mấy tháng nay cánh thợ ở xưởng ra đây ngồi uống nước vẫn đông như kiến, mà tuyệt nhiên không đứa nào dám mở miệng nhắc tới tên mẹ cháu một câu
, bà Hến vừa rót chén nước chè xanh sóng sánh vừa chép miệng, giọng hạ xuống đủ hai bà cháu nghe.
Tôi vừa định cầm chén nước lên thì chiếc điện thoại đặt trên mặt bàn nhựa rung lên bần bật. Màn hình hiện lên một dãy số lạ hoắc. Tôi bấm nút nghe, áp máy vào tai, ngón út vô thức vuốt dọc theo đường gờ sắc cạnh của chiếc bàn nhựa đỏ.
— Cô Khuyên đấy à
, giọng bà Nương vang lên ở phía bên kia, khô khốc và lạnh băng, không còn chút ngọt nhạt nào của bậc bề trên như mọi khi.
— Cô muốn cộng gì thì cứ việc cộng cho kỹ vào, nhưng tới lúc cô cộng xong rồi thì chẳng còn chỗ nào mà cộng nữa đâu
.
Chưa kịp để tôi mở miệng đáp lại một tiếng, tiếng tút ngắn ngủn đã vang lên báo hiệu cuộc gọi bị ngắt ngang. Tôi ngồi lặng mất mấy giây, đầu óc xoay như chong chóng xem kẽ hở nào đã làm lọt tin nhanh đến thế, khi mà cái bảng tính bằng bút chì kia tôi mới vừa kẻ xong đêm qua ngay trong căn nhà đóng kín cửa. Tôi bình tĩnh đặt chén nước xuống, lôi tờ giấy A4 trong túi xách ra, vuốt lại từng nếp gấp cho thật phẳng rồi gấp làm đôi, cất gọn vào ngăn trong.
Về tới sân gạch đỏ trước nhà, mẹ tôi đã dậy từ bao giờ, đang đứng bên chiếc bàn gỗ đặt giữa khoảng hiên. Thấy tôi bước vào, mẹ không hỏi chuyện đi làm lại ra sao, chỉ lặng lẽ cầm tờ bảng tính tôi vừa đặt xuống bàn lên xem. Mẹ đứng yên dưới nắng sớm, ánh mắt dừng lại rất lâu trên hai cái tên viết bằng bút chì ở cột cuối cùng. Hai ngón tay cái gầy guộc của mẹ cứ vê nhẹ vào nhau, lớp da nhăn khô ráp trượt trên nhau, đoạn mẹ khẽ thở dài một tiếng, đặt tờ giấy xuống rồi quay lưng bước thẳng vào trong nhà, khép cánh cửa buồng lại.
Trên mặt bàn gỗ, ngay bên cạnh tờ bảng kẻ tay, tờ đơn khiếu nại tôi viết sẵn vẫn nằm đó, dòng chữ dành cho họ tên người đứng đơn ở phần đầu vẫn để trống trơn. Tôi đứng nhìn tờ giấy trắng ấy, trong lòng ngổn ngang trăm mối: giờ đã có hai cái tên rành rành ra đó, nhưng chứng từ gốc chứng minh xưởng chủ động chuyển tiền từ sổ người này sang sổ người kia đang nằm ở đâu, tôi lấy ở đâu ra và liệu có kịp trước ngày hết hạn hay không. Mẹ sẽ chịu đặt bút ký vì điều gì, và bốn mươi con người kia sau khi đã cầm tiền mặt của xưởng trao tay rồi, liệu có ai chịu quay đầu lại đứng cùng mẹ hay không.