Sáu mươi ngày

Tờ biên bản hoãn phiên tòa nằm gọn trên mặt bàn trước mặt tôi, mực dấu đỏ tươi. Ngoài bậc tam cấp trước cổng tòa, nắng trưa hắt xuống trắng lóa. Bà Phụng bước tới trước, chìa cho thằng Tũn một túi bánh ngọt bọc giấy bóng kính. Thằng bé rụt rè đón lấy túi bánh, liếc nhìn tôi một cái rồi bất ngờ ngồi thụp xuống bậc đá, cúi xuống tháo dây giày đang buộc ngay ngắn ra, buộc lại từ đầu.

— Con về bên bà nội chơi hai ngày, chiều Chủ nhật bố đưa con về với mẹ

, anh Cương nói với thằng bé, giọng nhẹ tênh như thể mọi chuyện đã an bài.

Ninh đứng ngay sát cạnh tôi, bàn tay nó nắm lấy cổ tay tôi, siết một cái. Tôi đứng chôn chân nhìn bóng lưng thằng Tũn lững thững đi theo bố và bà nội ra phía bãi giữ xe. Hai tháng chờ xác minh, cứ cuối tuần thằng bé lại bước chân vào căn nhà đó, quen với mâm cơm và nếp sinh hoạt ở đó, tôi lấy gì để giữ con ở lại bên mình đây.

---

Buổi chiều, ở bảo hiểm xã hội cơ sở Hòa Khê, dãy ghế inox bắt vít xuống nền gạch lạnh ngắt. Tôi ngồi đó, ngón cái bấm lần lượt vào từng đốt của ngón trỏ, mắt dán lên bảng điện tử treo cao chờ con số thứ tự của mình nhảy đỏ. Vừa thấy số hiện lên, anh Liêm từ sau quầy kính đã ngẩng đầu nhìn ra, nhanh tay tra cứu gì đó trên màn hình máy tính rồi đứng dậy, ra hiệu dẫn thẳng tôi sang phòng quản lý thu ở cuối dãy hành lang.

Trong căn phòng nhỏ chất đầy những chồng bìa cứng, chị Xinh đang cắm cúi rà soát một xấp chứng từ. Nghe tiếng anh Liêm giới thiệu, chị ngẩng lên, đóng nắp cây bút bi kêu một tiếng tách khô khốc rồi kéo ghế mời tôi ngồi.

— Từ ngày ký cam kết lộ trình khắc phục tới giờ, phía xưởng Nương Phát chỉ nộp nhỏ giọt cho có lệ thôi em ạ

, chị Xinh mở cuốn sổ theo dõi, giọng thẳng thắn không chút rào đón.

— Tổng cộng họ mới chuyển vào được không phẩy tám lăm tỷ trên tổng số sáu phẩy bảy mươi tỷ cả gốc lẫn lãi. Nghĩa là vẫn còn năm phẩy tám lăm tỷ chưa hề nộp vào quỹ

.

Cổ họng tôi khô đắng lại. Chị Xinh cầm chiếc thước nhựa dẹt trên bàn, gập đi gập lại mép bìa hồ sơ lâu hơn mức cần thiết, ánh mắt dừng lại khá lâu ở dòng họ tên người đứng đơn của tôi.

— Cơ quan quản lý chỉ có thể thu hồi nợ bằng văn bản đôn đốc và quyết định xử phạt hành chính chứ không thu được bằng lời hứa suông

, chị Xinh nói tiếp, giọng hạ thấp xuống một chút.

— Chị nói thật để em biết đường tính, nếu đơn vị đó cố tình dừng hoạt động hoặc giải thể thì khoản tiền còn lại kia rất khó thu hồi. Mà em... dạo này em còn đi làm ở công ty cũ không

.

Tôi khẽ lắc đầu. Chị Xinh không hỏi thêm câu nào, chỉ khẽ gật đầu một cái đầy thấu hiểu rồi đẩy bản sao trích lục số liệu sang cho tôi.

Vừa bước ra khỏi cổng cơ quan, điện thoại trong túi áo tôi rung lên. Giọng Ninh vang lên đầu dây bên kia, gấp gáp và đầy vẻ thất vọng:

— Khuyên ơi, tớ vừa nhờ người quen bên thanh tra xem kỹ lại bản kết luận kiểm tra đợt trước rồi. Cái văn bản đó chỉ đủ căn cứ chứng minh xưởng Nương Phát nợ đóng chậm đóng thôi, hoàn toàn không chứng minh được việc họ cố ý chuyển tiền khấu trừ lương của người này đắp sang sổ của người khác đâu

.

Tôi đứng khựng lại bên gốc bàng già trước cổng, không nói gì. Tôi kẹp xấp bản sao vào nách rồi mới hít một hơi sâu, hỏi lại bằng giọng chậm hơn:

— Vậy muốn chứng minh họ tráo tiền sang sổ khác thì phải cần thứ gì hả cậu

.

— Phải có chứng từ nộp tiền chi tiết từng đợt của chính xưởng Nương Phát đối chiếu với bảng lương thực nhận. Mà cái đó thì chỉ có kế toán hoặc chủ xưởng giữ thôi, kết luận kiểm tra không chạm tới được chỗ cậu muốn chạm đâu

.

Ninh cúp máy. Tôi nhìn xấp giấy trắng trên tay, gió chiều thổi lật phật từng góc tờ giấy. Chứng từ nộp tiền của xưởng đang nằm trong két sắt nhà bà Nương, tôi lấy gì để lôi nó ra ánh sáng bây giờ.

---

Tối hôm ấy, xóm Bãi Sau chìm trong tiếng dế rỉ rả sau cơn mưa bụi đầu mùa. Tôi ngồi trên bậc thềm trước khoảng sân lát gạch đỏ đã bạc màu rêu, tháo cặp kính cận xuống, dùng gấu áo lau lớp hơi sương mờ đục. Ngước mắt lên, sợi dây phơi căng ngang giữa sân vẫn treo lủng lẳng mấy chiếc áo bảo hộ lao động màu xanh công nhân đã sờn vai của mẹ.

Nhìn những nếp vải thô cứng đung đưa trong gió đêm, ký ức về suốt hai mươi hai năm mẹ đi ca lại ùa về rõ mồn một. Sáng nào cũng vậy, khi trời còn chưa tỏ mặt người, mẹ cũng đứng ngay dưới sợi dây phơi này, đôi tay gầy guộc gỡ chiếc áo xanh xuống mặc vội lên người rồi dắt chiếc xe đạp cũ kỹ ra ngõ cho kịp tiếng còi tầm. Những tối muộn trở về, mùi dầu máy và bụi vải bám chặt trên từng thớ áo, mẹ vẫn hay ngồi ngay bậc thềm này xoa bóp hai bắp chân sưng phù, chép miệng bảo với tôi rằng tháng nào bảng lương cũng bị trừ đủ tiền đóng bảo hiểm thì quyển sổ của mẹ sau này chắc chắn phải đủ năm đủ tháng, không thiếu một đồng nào của nhà nước.

Cánh cửa gỗ kẹt mở, mẹ bước ra, lặng lẽ ngồi xuống bậc thềm ngay bên cạnh tôi. Ánh đèn vàng từ trong nhà hắt ra soi rõ tờ biên bản hoãn phiên tòa tôi vẫn đang cầm trên tay. Mẹ nhìn chằm chằm vào dòng chữ ghi thời hạn giải quyết ở góc dưới tờ giấy, đôi bàn tay gân guốc đặt trên đầu gối cứ thế vê hai đầu ngón tay cái vào nhau.

— Mẹ thấy hôm nay cháu Tũn nó không về

, mẹ lên tiếng, giọng khàn đục.

— Chắc bác Nương rồi cũng thu xếp nộp đủ cho công nhân thôi con ạ, người ta làm ăn lớn, chẳng ai nỡ để mang tiếng quỵt tiền của người lao động mãi đâu

.

Tôi siết chặt tờ biên bản trong tay, nuốt ngược con số năm phẩy tám lăm tỷ tiền nợ vào trong lòng, không nỡ nói ra cho mẹ thêm nặng gánh. Mẹ không nói thêm lời nào, chậm rãi chống tay đứng dậy bước vào trong nhà. Khi đi ngang qua chiếc bàn gỗ đặt giữa gian khách, bước chân mẹ khựng lại một nhịp, ánh mắt liếc xuống tờ đơn khiếu nại tôi viết sẵn nhưng vẫn còn để trống dòng họ tên người đứng đơn ở phần đầu. Mẹ nhìn tờ giấy ấy một thoáng rồi lẳng lặng bước tiếp, khép nhẹ cánh cửa buồng lại.

Ngoài sân, gió đêm thổi qua làm mấy chiếc áo bảo hộ xanh trên dây phơi va vào nhau sột soạt. Mẹ đã hiểu ra rằng đứa con gái của mẹ đang bị nhà chồng đòi mất quyền nuôi con cũng chỉ vì đi đòi lại sự công bằng cho quyển sổ hưu trí của mẹ. Tôi ngồi lại một mình trên bậc thềm lạnh, trước mặt là tờ biên bản hoãn tòa với cái hạn sáu mươi ngày, trong đầu vang lên con số năm phẩy tám lăm tỷ xưởng còn chưa nộp. Kết luận kiểm tra không chỉ ra được số tiền bị trừ của bốn mươi mốt người lao động bấy lâu nay đã chảy vào sổ của ai, vậy tôi phải lần theo đường nào mới trả được chỗ tiền ấy về đúng tên người của nó.