Hai tờ giấy dưới cái loa

Chị Xinh cầm cốc nước lọc đứng dậy, nghiêng tay rót vào chậu cây lưỡi hổ đặt cạnh cửa ra vào rồi mới đáp.

— Bà ấy xin chuyển hết tiền bồi thường đất đang bị phong tỏa với tiền bán năm mươi tư máy may và hai máy cắt sang tài khoản truy đóng để được giảm nhẹ. Cộng với khoản nhỏ giọt xưởng nộp trước đó là đủ phần gốc cho cả bốn mươi mốt suất. Còn tiền lãi chậm đóng thì chờ phát mại căn nhà với hai thửa đất đứng tên bà ấy sau phiên xử

.

Ngoài cửa phòng, anh Liêm đứng tựa vai vào khung cửa, tay cầm tập văn bản vừa đóng dấu giáp lai, đọc to số hiệu văn bản hủy quyết định hưởng lương hưu của bà Nương tới ba lần thay vì hai lần như thói quen kiểm tra hồ sơ của anh, rồi mới đưa cho tôi ký nhận. Tôi nhận lấy tờ giấy còn thơm mùi mực in, kẹp ngay ngắn vào bìa kẹp hồ sơ. Cái tên từng đứng trên đầu danh sách hưởng lương hưu suốt bao năm bằng cách rút ruột từng tháng công của mẹ tôi và mấy chục người thợ già, giờ nằm gọn dưới dòng chữ hủy bỏ.

Tôi lật sang trang cuối cùng của tập danh sách. Ngón tay tôi đang miết mép giấy thì khựng lại. Ba dòng cuối cùng để trống phần xác nhận của người thụ hưởng, bên cạnh ghi chú số tiền không phẩy bốn trăm tám mươi sáu tỷ đồng đang được giữ tại tài khoản chờ.

— Ba suất này...

, tôi ngẩng lên nhìn chị Xinh.

— Bà Nhị thì mất rồi, sổ sách của bà ấy cũng không có người thừa kế đứng ra làm thủ tục nhận

, chị Xinh ngồi xuống ghế, giọng trầm hẳn.

— Còn vợ chồng anh Tác chị Nhuần, bên công an và bảo hiểm gửi giấy báo về quê lẫn địa chỉ tạm trú cũ đều không liên lạc được. Tiền cứ treo ở tài khoản chờ thôi, bao giờ có người hợp pháp đến đối chiếu thì giải quyết

.

Nghe tới tên bà Nhị, ngón cái của tôi vô thức bấm vào từng đốt ngón trỏ, hệt như những buổi tối mẹ ngồi bên ngọn đèn bàn ở hiên nhà đếm từng tháng công bị mất trên cuốn sổ cũ. Cái thói quen đếm đốt ngón tay của mẹ đã ngấm sang tôi từ hồi nào không hay. Hồi đó, mỗi lần cộng nhẩm ra một khoảng trống trên sổ, mẹ lại thở hắt ra một hơi, cái lưng hơi khom xuống như vừa gánh thêm một bao vải đầu tấm. Giờ thì ba mươi bảy người còn ở lại đã có tên trên danh sách đủ tháng, chỉ còn ba ô trống này là không ai ký nữa.

Tôi kẹp tập danh sách vào cặp, quay sang Ninh đang ngồi ở bàn bên cạnh rà soát lại tập hồ sơ kiện dân sự.

— Ninh này, tiền bảo đảm tớ nộp ở tòa hồi trước, giờ bên hình sự đã phong tỏa đủ tiền khắc phục hậu quả rồi thì bao giờ tớ làm thủ tục rút về được?

.

Ninh không ngẩng lên ngay, tay gõ nhẹ cây bút lên mặt bàn, rồi ngước nhìn tôi qua cặp kính cận.

— Cậu chưa rút ngay được đâu Khuyên ạ. Theo quy định tố tụng, vụ án dân sự của cậu đang tạm đình chỉ để chờ kết quả giải quyết vụ án hình sự. Khoản bảy mươi hai triệu đồng tiền bảo đảm ấy sẽ nằm yên ở tài khoản tạm giữ của tòa cho tới khi phiên xử hình sự khép lại và bản án có hiệu lực hoàn toàn

.

Tôi gật đầu, khép khóa cặp lại. Trong túi vải của tôi bây giờ đã có đủ văn bản hủy quyết định lương hưu của bà Nương và bản sao danh sách ba mươi bảy người được ghi đủ tháng. Giấy tờ đã đủ cả, nhưng bước chân tôi ra khỏi cổng cơ quan bảo hiểm vẫn chùng xuống. Tối nay, khi tôi mang tập giấy này về xóm Bãi Sau, những người từng ngồi chung dãy máy may với mẹ suốt hai mươi hai năm có còn chịu ngồi lại chung một cái bàn với mẹ nữa hay không.

---

Chiều hôm đó, nắng cuối năm trải một vệt vàng nhạt đầu ngõ vào xóm Bãi Sau. Chưa tới giờ quán đông nhưng bà Hến đã dỡ cả chồng ghế nhựa đỏ bày ra vỉa hè. Thấy tôi và mẹ đi từ đầu ngõ vào, bà Hến vội cầm ấm tích rót nước chè xanh ra chén, rót vội quá nên nước tràn cả ra chiếc đĩa sứ kê bên dưới.

— Hai mẹ con ngồi xuống đây, tôi vừa hãm ấm chè tươi ngon lắm

, bà Hến kéo hai chiếc ghế nhựa lau qua bằng chiếc khăn vải màn.

Mẹ tôi ngồi xuống, hai bàn tay đặt lên đầu gối, lưng thẳng nhưng đôi vai hơi thu lại. Cách bàn của mẹ hai sải tay, cô Dịu đang đứng quay lưng về phía chúng tôi, tay lúi húi xếp lại mấy mẩu vải vụn trong chiếc túi dứa đã sờn. Cạnh đó, em Yên ngồi trên chiếc ghế thấp, thằng bé con của em đang ngồi chơi yên dưới chân với mấy cái nắp chai nhựa, vậy mà vừa thấy bóng mẹ tôi, em Yên vội cúi xuống bế xốc con lên lòng, hai cánh tay ôm chặt lấy đứa nhỏ.

Chẳng ai nói gì thêm. Chỉ có tiếng ghế nhựa cọ xuống vỉa hè. Chú Thiện ngồi ở chiếc ghế sát tường gạch, hắng giọng một tiếng, khẽ ngân lên nửa câu hát chèo quen thuộc ngày xưa ở đội văn nghệ xưởng may, nhưng ngân chưa hết hơi thì chú im bặt, cúi xuống nhìn chén nước chè trước mặt.

Tôi sợ câu đầu tiên ai đó thốt ra sẽ nhắc lại chuyện tám triệu đồng tiền hỗ trợ hôm nào, cái khoản tiền từng làm rạn nứt cả xóm thợ vốn coi nhau như người nhà. Tôi mở cặp, đặt tập danh sách có dấu đỏ của cơ quan bảo hiểm lên mặt bàn nhựa, hai bàn tay vuốt phẳng từng góc giấy.

Ngoài đầu ngõ, hai bà đi chợ chiều về xách theo làn rau, đi ngang qua quán nước liền chậm bước liếc nhìn vào. Một bà ghé tai bà kia nói nhỏ, vừa đủ để tôi nghe, bảo dạo này thấy mấy bà thợ may xóm Bãi Sau ít tụ tập cười nói hẳn, chắc tại cái xưởng may giải thể rồi nên ai cũng lo giữ miếng cơm riêng. Hai người liếc mấy tờ giấy đặt trên bàn rồi xách làn đi thẳng vào trong xóm.

Ở góc quán, cô Dịu xếp đi xếp lại mấy miếng vải vụn hồi lâu, cuối cùng cũng kéo khóa chiếc túi dứa lại. Cô quay người, bước chậm tới chiếc ghế nhựa đặt đối diện với mẹ tôi, ngồi xuống. Cô nhìn tập danh sách trên bàn một lượt, rồi ngước mắt nhìn thẳng vào mặt mẹ tôi.

— Chị Cẩm này

, cô Dịu cất tiếng, giọng hơi khàn đi.

— Hôm trước tôi nóng nảy nói mấy câu không phải, chị bỏ qua cho tôi nhé

.

Mẹ tôi khựng lại một nhịp, vội kéo vạt áo nâu lau nhẹ hai bàn tay rồi đưa ra đặt lên mép bàn, giọng nhỏ nhẹ.

— Cô Dịu nói thế làm gì, chị em mình cùng một dãy máy bao nhiêu năm, tôi có để bụng bao giờ đâu

.

Em Yên ngồi bên cạnh thấy thế cũng thả lỏng hai cánh tay đang ôm con, đặt thằng bé xuống nền gạch, rồi nghiêng người nhìn sang tập giấy trên bàn.

— Chị Khuyên ơi, sáng nay em cũng nhận được tin nhắn báo từ bên bảo hiểm rồi. Em kiểm tra trên điện thoại thấy sổ của em được ghi đủ tháng rồi chị ạ, không thiếu một tháng nào cả

.

— Ừ, của cả ba mươi bảy người trong danh sách đều được ghi đủ hết rồi em

, tôi đẩy tập giấy sang phía cô Dịu và em Yên để hai người tự xem dòng tên của mình.

Chú Thiện đặt chén nước chè xuống bàn, nhấc chiếc ghế nhựa kéo dịch lại gần phía mẹ tôi, y hệt cái dáng ngồi mỗi buổi trưa nghỉ ca ở cổng xưởng ngày trước. Chú cười khà một tiếng, phẩy tay.

— Thế là xong được một gánh nặng rồi. Nhìn mấy chị em ngồi lại được với nhau thế này, tôi lại nhớ cái chiều ba mươi sáu năm trước ở trường Bãi Sau quá. Hồi đó chị Cẩm mới hai mươi mốt tuổi, làm lao công ở trường, chiều hôm ấy thế nào lại bật nhầm công tắc cái loa phát thanh treo trên cột cờ. Thế là giọng chị đọc hộ bức thư tỏ tình của thằng học trò lớp mười hai là tôi đây vang khắp cả sân trường, cả sân đứng im phăng phắc

.

Mẹ tôi bật cười, hai gò má ửng lên một vệt hồng nhạt, xua tay bảo chú Thiện toàn nhắc chuyện cũ rích. Tôi ngồi nghe chú kể, bất giác ngẩng đầu nhìn về phía cuối xóm, nơi cây cột cờ của trường Bãi Sau nhô lên khỏi mấy tán bàng già. Cái loa sắt hình nón, dây điện quấn băng dính đen chú Thiện vừa nhắc vẫn còn treo nguyên ở trên đó, ngay phía trên khoảng sân nơi thằng Tũn nhà tôi đang theo học mỗi ngày.

---

Hơn hai tuần sau, buổi sáng ở hiên nhà xóm Bãi Sau có nắng hanh. Mẹ tôi ngồi trên chiếc ghế gỗ thấp, trước mặt là xấp tiền lương hưu tháng đầu tiên vừa lĩnh ở điểm chi trả của phường về. Ba triệu bốn trăm hai mươi nghìn đồng tiền mặt, phần lớn là tờ mệnh giá hai trăm nghìn và một trăm nghìn còn mới cứng. Mẹ đếm một lượt, xếp từng tờ cùng chiều, rồi lại cầm lên đếm lại một lần nữa. Lần đếm thứ hai chậm hơn lần đầu rất nhiều, ngón tay mẹ miết nhẹ lên từng góc giấy bạc như muốn chắc chắn rằng con số ấy là có thật.

Buổi chiều, tôi tan ca ở bộ phận hành chính của Công ty may Hạp Nguyên sớm hơn mọi hôm mười lăm phút để kịp qua trường đón con. Công việc mới của tôi bây giờ chỉ xoay quanh giấy tờ văn phòng, chấm công và lưu trữ công văn nội bộ, tôi không còn phải giữ hay đối chiếu tập hồ sơ lao động nào của ai nữa.

Đứng dưới chân cột cờ giáp ranh giữa sân Trường Trung học phổ thông Bãi Sau và sân Trường Tiểu học Bãi Sau nơi thằng Tũn học, tôi ngước mắt nhìn chiếc loa nén treo tít trên cao. Lời kể của chú Thiện ở quán nước bà Hến hôm nào bỗng dội lại trong đầu tôi. Tôi hình dung ra mẹ tôi của ba mươi sáu năm trước, một cô gái hai mươi mốt tuổi mặc chiếc áo vải thô bạc màu, đứng trong phòng trực của trường, vô tình gạt nhầm chiếc công tắc nhỏ để rồi giọng đọc trong trẻo của mình vang khắp sân trường, đọc hộ lời tỏ tình của người khác. Còn mẹ, cả đời về sau, chẳng có ai đọc hộ cho mình một câu nào.

Tôi tháo kính, dùng gấu áo lau nhẹ hai mắt kính, cúi nhìn xuống mũi giày của mình. Lương hưu, suy cho cùng, cũng chỉ là một con số được tính toán trên giấy tờ để người già có đồng ra đồng vào lúc tuổi xế chiều, chứ không thể nào nắn thẳng lại được cái lưng đã còng xuống sau hơn hai thập kỷ ngồi bên bàn máy. Mấy tháng chạy ngược chạy xuôi vừa rồi, đáng lẽ không phải một mình tôi đi.

Trống tan trường điểm ba hồi. Thằng Tũn chạy từ hành lang lớp học ra, chiếc cặp sách đeo lệch một bên vai, quai cặp buông lỏng. Vừa thấy tôi và anh Cương đứng đợi gần cột cờ, thằng bé chạy ùa tới, đứng vào chính giữa, một tay nắm lấy bàn tay tôi, tay kia nắm chặt lấy bàn tay bố nó.

Anh Cương hôm nay đến đón con cuối tuần, đứng dưới bóng cột cờ, tay cầm chiếc điện thoại di động giơ lên xem giờ rồi lại úp màn hình xuống, vẻ mặt lúng túng. Anh quay sang nhìn tôi, hỏi lại tới lần thứ hai.

— Thế là cứ cuối tuần thứ hai và thứ tư trong tháng thì tôi qua đón cháu từ chiều thứ Sáu, tối Chủ nhật đưa cháu về đây hả cô?

.

— Vâng, lịch tôi đã ghi rõ trên giấy rồi, anh ký xác nhận vào để hai bên cứ thế thực hiện cho thống nhất

, tôi mở cặp, lấy ra tờ thỏa thuận lịch thăm nom con cái.

Sân trường chẳng có chỗ nào tì giấy. Tôi mở cặp, rút chiếc hộp thiếc cũ kỹ đã móp một góc mà sáng nay tôi bỏ vào cặp mang theo, đặt tờ giấy thỏa thuận lên trên nắp hộp thiếc làm điểm tựa rồi đưa bút cho anh Cương. Anh Cương cúi người, tì tay lên nắp hộp thiếc ký tên mình vào góc dưới tờ giấy. Ký xong, anh ngẩng lên nhìn thằng Tũn, rồi lại quay sang hỏi tôi một câu y hệt câu anh vừa hỏi lúc nãy về giờ đón con chiều thứ Sáu.

Gần cổng trường, một bác bảo vệ già mặc bộ đồng phục xanh sẫm đang đứng khép cánh cổng sắt, ánh mắt dừng lại trên ba người chúng tôi. Bác nhìn thằng bé mười tuổi đang nắm tay cả bố lẫn mẹ đứng dưới cột cờ, nhìn một lúc rồi lại cúi xuống kéo then cổng.

Tôi cất tờ thỏa thuận đã có đủ chữ ký của anh Cương vào cặp, xếp ngay ngắn bên cạnh quyết định hưởng lương hưu của mẹ và bản án nuôi con đã có hiệu lực. Thằng Tũn buông tay tôi ra, ngước lên dặn.

— Mẹ về trước đi nhé, tối Chủ nhật bố đưa con về ăn cơm với bà ngoại

.

Tôi gật đầu, vẫy tay nhìn hai bố con anh Cương dắt nhau ra khỏi cổng trường rồi mới quay xe đi về phía xóm Bãi Sau.

Tôi về tới khoảng sân gạch trước nhà lúc mặt trời còn một vạt nắng mỏng trên mái ngói. Trên sợi dây phơi giăng ngang góc sân, những chiếc áo bảo hộ màu xanh công nhân vẫn treo thành một hàng dài, khẽ đung đưa theo gió chiều. Những chiếc áo ấy đã được giặt sạch sẽ từ mấy tuần trước, nhưng từ ngày cái xưởng may cũ bị san phẳng thành một bãi đất trống, không còn ai mặc chúng để đi làm mỗi sáng nữa.

Tôi bước tới bên dây phơi, lần lượt gỡ từng chiếc áo bảo hộ xanh xuống, rũ nhẹ rồi gấp lại thật vuông vức. Trong nhà, cuốn sổ lương hưu của mẹ đã có con số ba triệu bốn trăm hai mươi nghìn đồng mỗi tháng, nhưng đi kèm với nó là khoản nợ tín chấp năm mươi triệu đồng tôi phải trả góp trong hai mươi bốn tháng, mỗi tháng đều đặn hai triệu bốn trăm nghìn đồng trích từ tiền lương. Khoản tiền bảo đảm bảy mươi hai triệu đồng vẫn còn nằm chờ ở tòa án, cũng giống như ba ô trống vĩnh viễn không có người ký tên của bà Nhị và vợ chồng anh Tác chị Nhuần trong bản danh sách bốn mươi mốt người.

Tôi ôm chồng áo bảo hộ xanh đã gấp gọn bước vào nhà, mở cánh tủ gỗ đặt cạnh chiếc hộp thiếc cũ, xếp từng chiếc áo vào ngăn dưới cùng rồi khép cửa tủ lại. Hai mươi hai năm mẹ tôi cúi lưng bên bàn máy, những buổi trưa mở cặp lồng ăn chung với bạn thợ, giờ chỉ còn nằm lại trong những nếp vải xanh đã gấp kỹ này.