Trạm Truyện · truyện gốc · đọc 8 phút · 1.601 từ
Tiếng người đang râm ran trong sân nhà bà Dịu bỗng tắt ngấm khi bóng mẹ tôi bước qua bậc cửa.
Tôi dừng chiếc xe máy ngoài cổng, tay phải vẫn nắm chặt lấy tay ga, chân chống giữa mới hạ được nửa chừng thì đành gạt lên. Sân nhà bà Dịu đã xếp kín bốn mâm cỗ. Người cùng xưởng may ngồi chật cả bốn chiếu, ghế nhựa xanh kê thêm vòng ngoài, bát đũa va nhau lách cách. Mẹ tôi mặc chiếc áo sơ mi cổ đức mới giặt phẳng, tay xách cặp bánh chưng buộc dây lạt giang vừa vớt hồi khuya, đi thẳng vào khoảng trống giữa sân. Tôi định dắt xe vào nép bên tường rào, bụng tính lát nữa lúc mọi người nâng chén sẽ lân la sang từng mâm hỏi chuyện cái giấy nhận tiền hôm trước, nhưng chưa kịp đẩy xe đi được bước nào đã thấy bà Dịu từ trong bếp đi ra.
Bà Dịu không nhìn mẹ tôi. Bà vừa đi vừa lau tay vào chiếc tạp dề sẫm màu, tay kia cầm cái muôi nhôm, gõ cốc một tiếng xuống thành nồi nước dùng bắc ngay hiên. Tiếng kim loại va vào nhau sắc lẻm, y hệt tiếng bà vẫn gõ cán kéo lên mặt bàn cắt mỗi lần bắt lỗi đường may của thợ mới.
— Hôm nay nhà tôi có việc, không tiện tiếp khách
, bà Dịu nói, giọng ráo hoảnh, mắt ngó ra tận ngoài ngõ chứ không nhìn người đối diện.
— Chị Cẩm cứ cầm đồ về đi, bao giờ xong cái đơn trên bảo hiểm thì hẵng sang
.
Cả sân im phăng phắc. Mấy đôi đũa đang gắp dở miếng giò lụa dừng nguyên trên không trung. Ở mâm ngoài cùng sát gốc cau, ông Thiện cúi gằm mặt xuống, lấy đầu đũa di di mấy hạt cơm trắng trong bát như thể dưới đáy bát có gì lạ lắm. Cách đó hai bước, em Yên đang bế thằng cu nhỏ trên tay vội xoay hẳn lưng lại, úp mặt con vào vai mình, bước lùi về phía góc bếp tối om. Họ không nhìn mẹ tôi, cũng chẳng nhìn tôi đứng ngoài cổng, cái cách né mắt của những người đã ăn chung cơm hộp suốt hai mươi hai năm trời bỗng dưng xa lạ như thể mẹ tôi vừa mang thứ bệnh gì dễ lây vào sân nhà họ.
Từ mâm giữa, một giọng đàn ông vang lên, không to nhưng đủ cho cả bốn mâm nghe rõ mồn một:
— Tám triệu cầm của nhà người ta thì người ta trả rồi, còn sáu tỷ kia mà đòi tới cùng thì xưởng đóng cửa, xưởng sập thì cả cái xóm này kéo nhau ra đường hết
.
Mẹ tôi đứng lặng giữa sân. Cái bóng của mẹ dưới nắng sớm đổ nghiêng sang một bên, chạm vào mép chiếu của mâm cỗ gần nhất. Không ai nhích ghế, cũng chẳng ai lên tiếng đỡ lời. Một lúc lâu, mẹ tôi từ từ cúi xuống, đặt hai cái bánh chưng ngay ngắn xuống khoảng gạch trống ở đầu sân, sát bên chậu cây cảnh. Mẹ đứng thẳng dậy, kéo vạt áo sơ mi lau nhẹ hai lòng bàn tay rồi quay gót đi ra cổng.
Tôi nhìn cặp bánh nằm trơ trọi trên nền gạch đỏ, mấy sợi lạt giang trắng ngà siết chặt vào lớp lá dong xanh thẫm. Cái nút xoắn gọn gàng ấy giống hệt những nút lạt của mấy năm trước, hồi xưởng chưa chia năm xẻ bảy. Cứ giáp Tết, cả tổ lại góp gạo nếp, đỗ xanh, thịt ba chỉ rồi trải bạt ngồi giữa sân xưởng gói chung một nồi. Mẹ tôi bao giờ cũng là người ngồi lại sau cùng để buộc lạt, tay mẹ thoăn thoắt vặn từng mối, miệng dặn mấy đứa thợ trẻ cách lèn góc cho bánh vuông vức, thỉnh thoảng bà Dịu lại chạy từ bếp ra dúi cho mẹ tôi miếng cháy cơm nếp chấm muối vừng. Hồi đó, chỉ cần một tiếng cười của mẹ tôi là cả tổ râm ran theo.
Ngoài cổng, mẹ tôi đã bước qua bậc tam cấp, lặng lẽ ngồi lên yên sau xe máy của tôi, lưng thẳng tắp, không nói một lời nào.
---
Xe chạy qua hết đoạn ngõ rợp bóng xoan, tới đầu xóm Bãi Sau thì mẹ tôi khẽ chạm vào vai tôi.
— Dừng lại quán bà Hến một lát đi con
, mẹ bảo, giọng trầm xuống.
Tôi tấp xe vào lề đường, dựng chân chống cạnh gốc bàng già. Quán nước của bà Hến nằm ngay đầu ngõ dẫn vào cổng xưởng, bình thường giờ này thợ ca sáng hay ra uống chè xanh, hút điếu thuốc lào trước khi vào chuyền, hôm nay vắng tanh chỉ có vài chiếc ghế nhựa xếp chồng lên nhau. Mẹ tôi chọn cái bàn thấp nhất ở góc khuất, kéo ghế ngồi xuống, mặt quay vào phía tường vôi loang lổ. Tôi ngồi đối diện, đưa tay xếp lại mấy cái chén thủy tinh trên bàn cho thẳng hàng, cố giữ cho ngón tay mình khỏi run.
Bà Hến từ trong quán xách ấm tích đi ra, thấy mẹ tôi thì khựng lại nửa nhịp rồi mới bước tới rót nước.
— Chị Cẩm với cháu Khuyên hôm nay không sang giỗ bên nhà bà Dịu à
, bà Hến hỏi, mắt liếc nhanh ra phía đầu ngõ thông sang cổng xưởng như sợ có ai đi ngang qua nhìn thấy.
Mẹ tôi cầm chén nước nóng, áp lòng bàn tay vào thành chén một lúc rồi đặt xuống.
— Từ mai tôi không ra đầu ngõ nữa đâu bà Hến ạ
.
Bà Hến ngẩn người, giọng bà hạ thấp xuống như sợ gió thổi bay mất chữ:
— Chị nói thế làm gì cho nặng lòng. Quán bà vẫn là quán của cả hai bên, ai tới ngồi uống chén nước bà cũng quý. Nhưng mà nói thật với chị, mấy hôm nay anh chị em tổ cắt người ta cũng không ra quán bà ngồi nữa rồi
.
Tôi nhìn xuống những ngón tay của mình đang đặt trên mép bàn. Cái quán nước đầu ngõ này vốn là chỗ duy nhất tôi còn hy vọng có thể gặp lại từng người thợ trong tổ để phân trần cho rõ ngọn ngành, giờ đến cái bàn nhựa này cũng đã vạch sẵn ranh giới. Gió từ phía bãi bồi thổi vào mang theo mùi bùn ngái, làm hai chén nước chè trên bàn tắt dần hơi khói. Mẹ tôi uống cạn một ngụm, đứng dậy bảo tôi về, cái giỏ xe trống trơn phía trước cứ rung lên theo từng nhịp xóc của mặt đường bê tông.
---
Tối hôm ấy, ánh đèn tuýp ngoài hiên nhà cấp bốn hắt xuống khoảng sân gạch đỏ một vệt sáng vàng vọt.
Tôi ngồi trên bậc thềm, trải xấp tài liệu ra đùi. Trong tập hồ sơ dày cộp kia, phần người đứng đơn bị hại chỉ có vỏn vẹn một cái tên của mẹ tôi, kẹp bên dưới là xấp bản sao kết luận kiểm tra vừa xin trích lục được. Tôi lấy ngón tay vuốt phẳng từng mép giấy bị quăn, đầu óc cứ quay cuồng với câu nói hồi sáng ở nhà bà Dịu. Bốn mươi con người cùng tổ, ai cũng cầm giấy tờ trong tay mà chẳng ai chịu đọc lấy một dòng, họ chỉ đinh ninh một điều, đòi quyền lợi là tự đạp đổ nồi cơm nhà mình.
— Bà ơi, bánh chưng đâu rồi bà
, tiếng thằng Tũn vang lên từ phía cổng.
Thằng bé đi học thêm về, cặp sách còn đeo lệch một bên vai, chạy thẳng tới bên chiếc xe máy tôi vừa dựng. Nó ngó nghiêng cái giỏ xe trống không, rồi ngước mắt nhìn sang bà ngoại đang ngồi bên bậc cửa, hai tay nó xoắn chặt lấy quai cặp vải.
Mẹ tôi không trả lời. Mẹ chậm rãi đứng dậy, đi thẳng ra góc vườn, đưa tay gỡ từng chiếc áo bảo hộ của xưởng đang phơi trên dây thép xuống. Đêm sương xuống lạnh, mấy cái ống tay áo còn ẩm hơi nước cứ vướng vào tay mẹ. Tôi cúi xuống dựng lại chân chống giữa cho chiếc xe máy, tiếng sắt va vào nền gạch nghe khô khốc giữa khoảng sân tĩnh mịch. Cả hai người lớn trong nhà đều im lặng, chỉ có thằng Tũn đứng ngẩn ra giữa sân, mắt đảo qua đảo lại giữa cái giỏ xe trống và bóng lưng gầy gò của bà ngoại.
Tôi nhìn xuống xấp bản sao kết luận kiểm tra trên đùi mình. Những con dấu đỏ chót và những hàng số liệu rõ ràng nằm im lìm trên mặt giấy, đúng từng câu từng chữ theo luật định, nhưng lại chẳng thể giữ nổi cho mẹ tôi một chỗ ngồi trên mâm cỗ giỗ của người cùng tổ. Nếu cả bốn mươi con người kia đều bị nỗi sợ mất việc che mờ mắt, thì cứ ngồi ở nhà ôm đống giấy tờ này chẳng giải quyết được gì.
Tôi gấp gọn xấp kết luận kiểm tra lại, tự hỏi nếu ngày mai mình mang tờ giấy này đến gõ cửa từng nhà trong xóm Bãi Sau, liệu có ai chịu mở cửa để nghe, và liệu có bàn tay nào chịu cầm bút ký vào một lá đơn đứng tên chính mình hay không.