Thẻ ra vào và tủ sáu ngăn

— chuyện rà soát dữ liệu lao động em làm dở từ tuần trước, bây giờ em nghỉ ngang thì ai nắm đầu mối đối chiếu?

.

— Việc đó có bộ phận lo, em không phải bận tâm

, anh Huấn không nhìn tôi mà đứng dậy, đi tới bên cửa sổ kéo tấm rèm sáo xuống che bớt nắng trưa,

— còn tờ dưới là văn bản tạm hoãn hợp đồng lao động không hưởng lương, có hiệu lực ngay sau khi hết hạn đình chỉ, kéo dài tới hết ngày bốn tháng Bảy

.

— Tận ba tháng cơ à anh?

, tôi hỏi, cổ họng bỗng khô khốc.

— Ban giám đốc cân nhắc kỹ rồi

, anh quay lưng lại phía tôi, tay vẫn nắm sợi dây kéo rèm,

— trong thời gian chờ kết luận xác minh, em tạm nghỉ ở nhà cho yên chuyện, ký xong thì nộp lại thẻ ra vào cho anh

.

Tôi đặt cây bút bi xuống mặt giấy, ký tên mình vào cả hai bản rồi cẩn thận vuốt phẳng, xếp mép hai tờ giấy cho thật bằng nhau trước khi đưa lại cho anh. Lúc tôi đưa tay lên cổ, tháo sợi dây đeo thẻ màu xanh sẫm qua đầu, miếng nhựa cứng va vào cúc áo sơ mi, kêu đánh cạch một tiếng.

Cái mùi nhựa thẻ mới phơi nắng tự nhiên kéo tôi tuột về buổi sáng đầu tiên bước chân vào cổng Công ty may Hạp Nguyên tám năm về trước. Sáng hôm ấy trời cũng hửng nắng sớm, mẹ tôi dậy từ bốn giờ sáng vò lại chiếc áo sơ mi trắng duy nhất của tôi, vắt lên đoạn dây thép phơi chung với mấy chục chiếc áo bảo hộ màu xanh của công nhân xóm trọ. Chiếc áo trắng của tôi lọt thỏm giữa một hàng xanh sẫm, phấp phới trong gió sớm như một cánh cò lạc bầy, vậy mà lúc cầm tấm thẻ nhân viên mới tinh trên tay, tôi từng tin rằng chỉ cần mình làm việc ngay thẳng thì chẳng bao giờ phải cúi đầu trước ai.

Cửa phòng nhân sự mở, tôi theo anh Huấn sang bên đó, anh Huấn đã gọi em Thương từ bàn bên cạnh đi sang để nhận bàn giao. Tôi bước tới đứng chắn trước chiếc tủ sắt sáu ngăn sơn màu ghi xám, đưa tay lần lượt chạm vào từng miếng nhãn giấy dán trên tay nắm mỗi ngăn kéo, miệng đọc rành rọt từng con số năm in trên nhãn, từ ngăn dưới cùng lên tới ngăn năm nay, như đang điểm danh từng đứa con của mình trước giờ chia tay.

Em Thương đứng chếch bên cạnh, khẽ bật ra một tiếng cười ngắn rồi mới đưa tay đón lấy chùm chìa khóa tủ từ tay anh Huấn. Trong lúc anh Huấn còn đang dặn dò mấy câu thủ tục, một tay em Thương cầm chìa khóa, tay kia thản nhiên đưa lên bóc dần cái nhãn giấy dán trên gáy cuốn sổ bìa cứng cuối cùng đặt trên nóc tủ, từng mảnh giấy vụn rơi lả tả xuống sàn gạch. Tôi lặng lẽ nhét hai tờ quyết định vào cặp, bước ra khỏi cổng công ty mà trong đầu chỉ ong ong một câu hỏi duy nhất, ba tháng không lương tới đây, cả nhà ba miệng ăn sẽ xoay xở bằng đồng nào.

---

Tối hôm đó, ngọn đèn vàng ngoài sân gạch đỏ nhà mẹ tôi ở xóm Bãi Sau hắt xuống mặt bàn gỗ một quầng sáng mờ đục, tiếng dế ngoài bờ rào kêu râm ran không dứt. Tôi trải cuốn sổ chi tiêu gia đình ra bên cạnh hai tờ giấy có dấu đỏ của công ty, tay cầm bút bi, ngón cái bấm lần lượt vào từng đốt ngón trỏ để nhẩm tính cho hết quãng thời gian ba tháng sắp tới.

Tôi mở cuốn sổ tiết kiệm mỏng tang kẹp trong ngăn kéo, lật tới dòng số dư cuối cùng, cộng khoản tạm ứng vừa nhận hồi chiều, trừ đi tiền ăn, tiền điện nước, tiền thuê bác hàng xóm đón thằng Tũn suốt ba tháng, cả gia tài gom góp lại chỉ còn hơn tám triệu để phòng thân suốt chín mươi ngày không lương. Đúng lúc tôi vừa đặt bút gạch chân con số ấy thì sau lưng có tiếng bước chân rất khẽ, mẹ tôi cầm chiếc rổ rau vừa nhặt xong đứng sững lại ngay mép thềm.

Tôi vội vàng lật úp tờ quyết định đình chỉ công việc xuống mặt bàn gỗ, nhưng đã muộn. Mắt mẹ tôi đã kịp lướt qua dòng chữ in đậm về việc tạm hoãn hợp đồng không hưởng lương, cái dòng tôi chưa che kín, bà đứng lặng đi một nhịp, mấy ngón tay bà vê nhẹ vào vành rổ như thói quen mỗi lần bà cố nén một tiếng thở dài.

— Mẹ mới nhặt xong mớ rau ngót, để mẹ xuống bếp nấu bát canh cho thằng Tũn ăn cơm

, mẹ tôi nói, giọng bình thản lạ thường, chẳng hỏi thêm nửa lời rồi quay lưng đi thẳng vào gian bếp tối, để lại khoảng sân chỉ còn tiếng quạt máy chạy rè rè.

Thằng Tũn đang ngồi trên chiếc ghế đẩu thấp ở góc sân, tay cầm quyển vở nháp nhưng chẳng viết chữ nào, đôi mắt tròn xoe cứ nhìn đăm đăm theo bóng lưng hơi còng xuống của bà ngoại khuất sau cánh cửa bếp. Tôi biết mẹ đã hiểu hết, hiểu rằng ba tháng không lương này rơi xuống đầu tôi chỉ vì tôi nhất quyết không chịu buông bỏ chuyện cuốn sổ của bà. Tôi thu dọn đống giấy tờ cất vào cặp, lòng nặng trĩu nỗi lo không biết cái tin tôi phải nghỉ việc sẽ còn bay tới tai ai trong mấy ngày tới.

---

Hai hôm sau, nắng chiều vừa tắt hẳn sau rặng tre đầu xóm thì ngoài cổng sắt nhà mẹ tôi vang lên mấy tiếng đập cổng dứt khoát. Tôi bước ra mở chốt, chưa kịp lên tiếng thì anh Cương, bố thằng Tũn, người tôi đã ký giấy ly hôn từ ba năm trước, đã đi thẳng vào giữa sân gạch đỏ, phía sau anh là bà Phụng, mẹ anh, đứng nép bên cánh cổng mở hé, mắt đảo một vòng quanh khoảng sân hẹp rồi dừng lại ở cái bậc thềm nơi thằng Tũn đang ngồi tháo quai cặp sách.

— Tôi tới đưa cho cô bản sao đơn yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con

, anh Cương rút từ trong chiếc cặp da đen ra một tờ giấy đánh máy, chìa thẳng về phía tôi,

— tôi đã nộp lên tòa án sáng nay rồi, cô cầm lấy mà xem trước đi

.

Tôi đón lấy tờ giấy, liếc nhanh qua phần lý do, ba gạch đầu dòng nằm giữa trang, người mẹ hiện đã bị công ty đình chỉ và mất việc làm, suốt ngày bỏ bê gia đình đi khiếu kiện khắp nơi, con nhỏ đi học về không có người đưa đón ổn định. Chỉ cần đọc tới đoạn mở đầu dài dòng kể lể lại chuyện năm xưa tôi từng vất vả thế nào lúc mới sinh con rồi mới vòng vo sang chuyện hiện tại, tôi đã nhận ra ngay cái lối hành văn quen thuộc của bà Phụng, cái kiểu rào trước đón sau ngọt nhạt nhưng câu nào cũng găm sẵn mũi kim.

— Con ở đây thì ai đón?

, anh Cương đứng chắp tay sau lưng giữa sân, giọng cộc lốc.

Tôi còn đang nghẹn nơi cổ họng chưa kịp trả lời, chỉ thấy ngoài cổng bà Phụng khẽ thò tay vào túi áo cánh, móc chiếc khăn tay vải xô ra gấp làm tư một cách chậm rãi. Trên bậc thềm, thằng Tũn đứng dậy tự bao giờ, hai tay thằng bé vặn chặt quai cặp lại thành một múi, đôi mắt dán chặt vào tờ đơn đang run nhẹ trên tay tôi.

— Tôi hỏi lại lần nữa, bây giờ cô thất nghiệp rồi, thằng Tũn ở đây thì ai đón?

, anh Cương gằn từng tiếng, lặp lại y nguyên câu hỏi vừa rồi.

Tôi không đáp, lặng lẽ tháo cặp kính cận xuống, cúi đầu lấy vạt áo sơ mi lau chậm mặt kính để giấu đi đôi mắt đang cay xè, ánh nhìn dán chặt xuống mũi dép nhựa dưới chân. Đợi tới khi anh Cương cùng bà Phụng quay lưng bước ra khỏi ngõ, tôi mới dỗ thằng Tũn vào nhà với bà ngoại rồi chạy vội ra góc vườn bấm máy gọi cho Ninh.

— Cậu bình tĩnh nghe tớ nói đã

, giọng Ninh vang lên dứt khoát qua loa điện thoại sau khi nghe tôi kể đầu đuôi tờ đơn đòi con của chồng cũ,

— bây giờ cả chuyện ở công ty lẫn chuyện ra tòa đều đang đánh vào đúng một chỗ là tư cách và công việc của cậu

.

— Tớ sợ từ giờ bất cứ tờ giấy nào tớ từng ký tên hay làm hộ người khác cũng bị người ta lôi ra bẻ ngược lại hết mất Ninh ạ

, tôi tựa lưng vào thân cây cau, giọng khàn đặc.

— Chính vì thế nên việc đầu tiên cậu phải làm ngay sáng mai là đi thu thập đủ bằng chứng chứng minh toàn bộ quá trình làm việc đúng quy trình của cậu trước đây

, Ninh dặn dò từng chữ một,

— nếu không có giấy tờ trắng đen làm chỗ dựa thì cả hai vụ này cậu đều chỉ đang cãi nhau bằng lời nói suông thôi

.

Tôi cúp máy, đứng lặng dưới bóng tối đang sập xuống kín cả khu vườn, trong cặp là tờ đơn đòi nuôi con của chồng cũ nằm đè lên quyết định tạm hoãn hợp đồng của công ty. Bị đẩy ra khỏi chỗ làm, lại bị đòi nốt đứa con duy nhất, cả hai trong một tuần, giữa lúc chẳng còn một mẩu hồ sơ nào trong tay, tôi không biết lấy gì ra mà gạch đi từng dòng buộc tội trong hai tờ giấy ấy.