Chiều hai mươi chín Tết

.

— Dạ, còn sớm, bác cứ nhắm mắt một lát

.

Ông chép miệng, xoay người vào phía vách tường vôi tróc lở, hơi thở lại đều đều kéo dài. Tôi đứng đợi chừng năm phút, nghe tiếng ngáy nhè nhẹ quen thuộc mới quay gót trở vào buồng trong.

Chiếc phong bì mở ra, bên trong có hai mảnh giấy kẻ ngang học trò. Tờ thứ nhất nét bút còn vững vàng, viết mấy hàng ngắn ngủi trước ngày cha bắt đầu lẫn:

— Tao để lại căn nhà này cho thằng Minh. Đất của ông bà để lại, không được bán

.

Tờ thứ hai mực nhoè hơn ở mấy chữ đầu, chữ viết nguệch ngoạc và gấp gáp:

— Đêm giỗ đầu mẹ nó, tao đuổi nó đi. Nó ngồi gục ở phản ngoài, ngủ quên. Tao nhét hai triệu vào bọc áo nó rồi mới quay vào buồng. Ba giờ sáng tao chạy ra ga tỉnh, người ta nói chuyến tàu đi Sài Gòn lăn bánh từ nửa tiếng trước rồi. Tao đứng ở góc cây bàng ngoài ga tới sáng trắng mới lội bộ về

.

Tôi đọc từng chữ thành tiếng giữa gian buồng tối, nghe tiếng mình run rẩy dội vào bốn bức tường.

Mười năm qua, tôi cứ ngỡ hai triệu bạc nhét trong bọc vải hôm rời nhà là số tiền mình chắt bóp từ những lần đi phụ hồ ở xóm trên. Tôi ôm câu

— Đi thì đừng bước về cái nhà này nữa

như một vết chém trong lòng, đi biền biệt không một lần ngoái lại. Vậy mà đêm ấy, ông đã đứng ở sân ga hứng gió bấc cho tới tận lúc trời rựng sáng. Câu nói ấy tôi giữ trong đầu mười năm, giờ chẳng còn nghĩa lý gì nữa.

Tôi gấp hai tờ giấy lại, cất vào chỗ cũ rồi bước ra gian ngoài, đứng nhìn cái chạn bát bằng gỗ, mấy cái đinh đóng ở góc đã han gỉ.

---

Trời sụp tối rất nhanh. Gió bấc lùa qua khe liếp cửa nghe rin rít. Tôi với tay lên chạn, lấy cái bát sứt một mẩu ở miệng xuống, đặt ngửa ngay ngắn ở góc bàn phía cửa sổ. Mười năm nay, chỗ đó lúc nào cũng là một cái bát úp, lạnh ngắt và trống trơn.

Tôi gõ hai đầu ngón tay lên mép gỗ, lòng thắt lại chờ đợi.

Cha tôi từ dưới bếp đi lên, tay cầm muôi xới cơm bằng gỗ nhãn. Vừa thấy cái bát đang nằm ngửa, chân ông khựng lại. Cái muôi khựng lại trên tay.

Tôi đứng nép bên cạnh tủ thờ, không dám thở mạnh, chỉ sợ ông nổi giận rồi lại chốt chặt cửa buồng như những ngày lên cơn lẫn. Nhưng cha tôi chỉ đứng nhìn chiếc bát một lúc lâu. Ông dùng ngón tay cái quệt nhẹ lên mép sứt quen thuộc, rồi chậm rãi xới hai muôi cơm vào lòng bát, ấn nhẹ cho bằng mặt như mọi tối ông vẫn xới cho một người vô hình.

— Ăn cơm thôi chú

, ông lẩm bẩm, đặt muôi xuống rồi kéo ghế ngồi đối diện.

Tôi nhìn lớp khói mỏng bốc lên từ chiếc bát ngửa, lặng lẽ ngồi xuống bên cạnh ông.

---

Chiều hai mươi chín Tết, mùi cá trắm kho riềng thơm nức từ chái bếp tỏa ra tận sân. Nồi cá tôi bắc lên từ sáng, đi chợ về vẫn còn liu riu trên bếp, trong túi còn lại một triệu ba trăm nghìn sau khi bỏ ra sáu trăm nghìn mua nhánh mai nhỏ, con gà và mớ gia vị làm mâm tất niên; tiền thuốc tháng này của cha tôi đã xin trạm xá cho khất sang giêng.

Ngoài hiên, chú Sáu Lành mặc chiếc áo sơ mi cộc tay đã ngả màu cháo lòng, ngồi tựa lưng vào cột hiên. Dì Tư với Hạnh bưng mâm bát đĩa từ dưới bếp lên.

Dì Tư đặt đĩa thịt gà luộc vào giữa mâm, nhìn tôi khẽ bảo:

— Năm nay có mâm cơm đàng hoàng rồi đó con

.

— Nhờ dì với chú Sáu qua phụ một tay

, tôi đáp, tay thoăn thoắt xới cơm vào cái bát sứt miệng.

Hạnh kéo chiếc khẩu trang vải xuống dưới cằm, hít một hơi dài rồi cười:

— Nồi cá kho của anh Minh thơm khắp cả ngõ đấy

.

Chú Sáu Lành vỗ nhẹ lên vai mình, chỗ vết chai hồi còn vác bao tải gạo chung với cha tôi, cất giọng khàn khàn:

— Lão Tám đâu rồi, gọi lão ra ăn tất niên kẻo nguội

.

Tôi vừa đặt chiếc bát sứt đầy cơm xuống bàn thì cha tôi từ trong buồng bước ra. Ông không nhìn quanh, mắt dừng lại ở tôi đang cầm muôi xới cơm.

— Minh

, ông gọi.

Tiếng gọi rõ mồn một giữa gian nhà.

— Dạ

, tôi buột miệng thưa theo phản xạ, tim đập thình thịch trong lồng ngực.

— Ngồi xuống ăn cơm đi con. Cá kho hôm nay mặn quá

, cha tôi kéo chiếc ghế đối diện ngồi xuống, tay gắp một miếng riềng bỏ vào bát.

Tôi chết sững, muôi cơm trên tay run rẩy. Dì Tư đang đứng cạnh mâm, vội quay mặt ra phía hàng rào dâm bụt, hai bàn tay cứ xoa miết vào vạt áo như đang cố lau một vết ố. Hạnh cắn chặt môi, đứng nép sau lưng dì Tư. Ngoài hiên, chú Sáu Lành khẽ thở dài một tiếng, đôi mắt đỏ hoe nhìn vào khoảng sân gạch đầy lá rụng.

Cha tôi và một miếng cơm, nhai chậm rãi rồi ngẩng lên nhìn tôi:

— Đi thi hát trên huyện về có mệt không con?

.

Tôi ngồi phịch xuống ghế, cầm lấy cái bát sứt miệng của mình. Cổ họng tôi nghẹn đắng, không thốt nổi một lời nào tròn trịa, chỉ biết cắm cúi và từng miếng cơm chan lẫn nước mắt nóng hổi. Mười năm xa cách, phong sương và cơ cực của một đời người, ông gói gọn lại chỉ bằng một câu hỏi của buổi chiều hôm ấy, như thể tôi vừa mới đạp xe từ trường huyện trở về sau hội diễn văn nghệ hồi học lớp sáu.

Tôi ăn hết sạch bát cơm của mình, không để sót lại một hạt nào.

Sáng ba mươi Tết, trời rét đậm. Tiếng ai đốt pháo lẹt đẹt vọng lại từ phía xóm ngoài. Tôi đang lúi húi vo gạo bên bể nước thì tiếng then cài cửa buồng lách cách mở ra.

Cha tôi đứng ở ngưỡng cửa, ngơ ngác nhìn quanh khoảng sân đầy sương muối, rồi nhìn tôi:

— Ủa, chú là ai mà sáng sớm đã ở trong nhà tôi thế này?

.

Tôi đặt rổ gạo xuống mép bể, kéo tay áo lau vội vệt nước trên mặt, bước lại gần ông mỉm cười:

— Cháu là người làm thuê, nấu cơm dọn dẹp cho bác đây. Bác rửa mặt đi rồi cháu vào xới cơm

.

Ông gật gù rồi quay bước lại phía chum nước. Tôi nhìn theo cái lưng còng của cha, thầm biết rằng mình sẽ không bao giờ rời khỏi ngôi nhà này nữa. Người đàn ông ấy đã đứng đợi tôi ở sân ga suốt mười năm trời, và tôi đã về được trước khi bóng tối phủ kín trí nhớ của ông.