Bốn trăm mét đường Bờ Kênh

Hạ ngồi sững, mười ngón tay bấu chặt vào lòng bàn tay đến hằn vệt trắng. Bao nhiêu năm nay, cô đinh ninh bố tính toán rành rẽ từng đồng công xá để thuê người đi họp thay cho xong chuyện. Hạ cầm cuộn tiền, tháo dây thun, miết từng tờ rồi đếm qua một lượt, xếp lại, đếm thêm lượt thứ hai, đúng như mẹ dạy hồi còn ngồi bên ngọn đèn dầu.

Dì Tư lại lôi từ túi áo ra mấy mảnh giấy xi măng gói bánh nhăn nhúm, vuốt phẳng, xếp lại cho vuông rồi kẹp chặt bằng cái kẹp gỗ, đẩy qua. Hạ đón lấy, gỡ kẹp ra. Từng dòng chữ to, nguệch ngoạc của dì Tư ghi lại lời cô giáo chủ nhiệm hiện ra dưới ánh đèn điện vàng vọt: học kỳ này Hạ đứng đầu khối, Hạ cần mua thêm sách toán nâng cao, Hạ được chọn vào đội bồi dưỡng.

Mùi giấy xi măng ngai ngái bỗng kéo tuột Hạ về buổi tối tháng chín năm lớp mười hai. Hôm ấy giữa buổi họp, cô vòng ra lối sau dãy lớp thì lần đầu bắt gặp một bóng người đứng nép ngoài hàng rào lưới thép. Bờ vai áo bố dính mấy vảy sơn xanh bong tróc từ hàng rào lưới, bàn tay thô ráp đưa lên sửa lại miếng vải lót trên vai, dù hôm ấy chẳng vác gì, mắt đau đáu nhìn qua ô lưới tìm bóng con gái giữa đám đông ríu rít.

Dì Tư Mẫn nhìn Hạ cúi đầu đọc mấy mảnh giấy xơ xác mà hai bàn tay cứ chà xát mãi vào vạt áo cho đỡ run, dì khẽ thở hắt ra một hơi. Con bé đã hiểu hết, miệng dì từ nay cũng nhẹ đi một gánh, chẳng còn phải lựa lời nói dối quanh co nữa.

Hạ cẩn thận gập mấy tờ giấy gói bánh nhét sâu vào túi áo, giọng khẽ run:

— Tiền viện phí hai đợt vậy là gom đủ rồi dì. Chỉ sợ bố không chịu lên bàn mổ

.

---

Mùi thuốc sát trùng xộc thẳng vào mũi ngay từ bậc cầu thang của khoa chấn thương chỉnh hình bệnh viện tỉnh Tân Hoà. Hạ đứng nép bên hành lang, cầm tờ giấy báo đóng tiền vừa được cô y tá đưa cho, trong đầu tính từng khoản bông băng, thuốc giảm đau cho những ngày sau ca phẫu thuật.

Tiếng đế dép tổ ong loẹt quẹt dừng lại ngay trước mặt. Chú Năm Đạt từ bãi hàng Cầu Sắt chạy xe lên, ống quần còn xắn một bên cao một bên thấp, cổ tay quấn chặt sợi dây dù chuyên dùng bó hàng. Chú đứng thở dốc, mắt nhìn Hạ đăm đăm một hồi lâu.

Hạ co rúm người lại, mắt nhìn xuống mũi chân cáu bẩn, chờ đợi một lời trách mắng nặng nề về chuyện cũ ở kho hàng.

Chú Năm Đạt thọc tay vào túi áo khoác sờn vai, rút ra một bọc ni lông gói chặt, dúi thẳng vào tay Hạ:

— Cầm lấy lo thuốc men cho ổng. Mấy anh em dưới bãi cùng góp lại

.

Hạ ngẩng lên, cuống quýt:

— Chú Năm, con

...

— Cầm đi con, chuyện người lớn tụi tao tính sau. Ổng mà nằm một chỗ thì

...

Chú Năm ngưng bặt giữa câu, vỗ mạnh hai bàn tay chai sần lên hai đầu gối đánh bốp, rồi quay ngoắt người rảo bước thật nhanh ra phía cầu thang.

Hạ đứng ngơ ngác nhìn theo, chợt thấy ở cuối dãy hành lang hun hút, bóng chị Hồng đứng tựa lưng vào tường từ lúc nào. Chị Hồng nhìn cô trân trân, không bước tới, chỉ lặng lẽ cúi người xếp lại đôi dép nhựa dưới chân cho ngay ngắn rồi quay lưng đi thẳng xuống sân viện. Hạ hiểu, một lời xin lỗi suông ở góc hành lang này không chuộc lại được gì với chị Hồng.

Ca mổ ngày mùng năm rồi cũng trôi qua. Mấy ngày sau khi ra viện, trong phòng khám, bác sĩ Tấn giơ tấm phim chụp xương đòn lên trước hộp đèn, xoay nhẹ góc nghiêng. Tiếng công tắc điện tách một cái khô khốc.

Bác sĩ Tấn nhìn qua mép kính, nói gọn:

— Xương liền rồi, nhưng cái khớp này cứng hẳn. Tay phải không giơ quá đầu được đâu, đừng để ông ấy ráng sức làm nặng nữa

.

Dứt lời, bác sĩ kéo tập hồ sơ lại, ngòi bút bi chạy sột soạt trên mặt giấy.

Ông Bền ngồi trên ghế khám, nghe từng lời như đóng đinh vào tai. Theo thói quen bao nhiêu năm bốc vác, ông đưa cánh tay phải lên định sửa lại miếng giẻ lót trên bờ vai, nhưng trên vai lúc này chỉ có lớp áo bệnh nhân mỏng tang, trống trơn. Tay ông khựng lại giữa không trung, run rẩy một thoáng rồi buông thõng xuống đùi, ngón tay co quắp bấu chặt vào lớp vải sọc.

Bác sĩ Tấn vừa ký tên vừa liếc nhìn cử chỉ ấy. Ông đã thấy quá nhiều người bước ra khỏi căn phòng này, nhưng cái động tác đưa tay lên khoảng không trên vai của người đàn ông trước mặt khiến ông hiểu, đời người này coi như vừa gãy mất một nửa cần câu cơm.

---

Sáng sớm, chợ đầu mối Cầu Sắt ồn ào tiếng bánh xe đẩy và mùi cá biển tanh nồng bốc lên từ các sạp hàng. Dưới dãy bóng đèn dây tóc vàng vọt giăng dọc mái tôn, ông Bền đứng nép cạnh chồng sọt tre rỗng, miếng khăn lót vai đã chai cứng một bên mép vắt sẵn trên vai áo.

Thấy tà áo dài trắng của Hạ lấp loá giữa nền chợ sũng nước, ông giật mình lùi lại nửa bước, húng hắng ho ba tiếng trong cổ họng, mắt ngượng ngùng dán chặt xuống đôi dép quai hậu dưới chân con gái.

Chiều hôm trước, Hạ đã sang tận kho tìm gặp bà Sáu Liên, xin bà cho chị Hồng vào lại chân ghi phiếu xuất hàng. Bà Sáu Liên chỉ cầm nắp bút bi gõ cộp cộp ba nhịp lên mép cuốn sổ cái dày cộm, bảo để bà tính. Giờ đây đứng giữa chợ, Hạ chẳng còn bận tâm xem ai đang dòm ngó.

Hạ bước tới, đưa tay gỡ miếng vải lót đầy bụi xuống khỏi vai bố.

Mảnh vải bạc phếch, cứng queo vì mồ hôi muối vừa chạm vào tay liền đánh thức một ký ức sâu kín. Năm Hạ sáu tuổi, mẹ cô ngồi bên bậc cửa, cắn đứt sợi chỉ đôi khâu xong đường viền cuối cùng, dúi miếng vải vào tay bố rồi dặn vác hàng thì nhớ đổi bên vai cho đều, đừng cậy khoẻ mà dồn một bên vai phải.

Hạ cẩn thận gập miếng vải làm tư, nắm chặt trong tay, rồi bàn tay kia dứt khoát nắm lấy bàn tay thô nhám của ông Bền:

— Bố đi với con

.

Hai bố con đi qua tiệm xe đạp Hai Phúc, qua khúc cua đầu hẻm, đi thẳng qua chỗ Vũ Đình Khang đang đứng tụ tập cùng đám bạn xe máy, lướt ngang mặt Đặng Quốc Chiểu đang kẹp tập sổ kiểm hàng đứng cạnh bãi giữ xe. Không một ai cất tiếng gọi, chỉ có ánh mắt trố ra nhìn theo hai bóng người, một áo dài trắng tinh khôi, một áo bảo hộ bạc màu vai lệch.

Vừa bước vào cổng trường Tân Hoà, Hạ kéo Đỗ Thị Mai nép vào sau gốc phượng già đỏ rực hoa. Hạ kể rành rọt từng lời về cái sáng mùa thu năm lớp mười, cái sáng mà ngay trước cánh cổng này, cô đã chối bỏ người đàn ông đang đứng kia chỉ vì sợ chúng bạn chê cười.

Mai nghe xong, không nói một lời. Cô bạn lặng lẽ nắm lấy tay Hạ một cái thật chặt rồi kéo tay Hạ bước ra giữa khoảng sân rợp bóng cờ hoa.

Lễ bế giảng vừa dứt, giữa tiếng nhạc rộn rã và hàng trăm ánh mắt của thầy cô, bạn bè, Hạ dắt ông Bền bước thẳng lên trước bậc thềm lễ đài. Cô nhìn thẳng vào cô chủ nhiệm Trần Bích Vân, nhìn sang Mai, rồi cất giọng thật to, rõ ràng từng tiếng:

— Thưa cô, thưa các bạn, đây là ông Bảy Bền, bố của em. Bố em làm cửu vạn ở chợ đầu mối Cầu Sắt. Toàn bộ tiền ăn học của em ba năm cấp ba này là nhờ từng bao hàng trên vai bố em mà có

.

Cả sân trường bỗng chốc lặng phắt, chỉ còn tiếng gió xào xạc trên những tán phượng. Vũ Đình Khang đứng lẫn trong hàng ghế học sinh từ từ cúi gằm mặt xuống đất. Đặng Quốc Chiểu đứng nép bên cổng phụ, vội kẹp tập sổ vào nách rồi lẳng lặng quay gót đi về phía bãi xe.

Bà Sáu Liên đứng ở cuối hàng hiên, đưa tay tháo cặp kính lão, kéo vạt áo bà ba lên chấm vội khoé mắt. Mọi người ở khu chợ này đều hiểu, cái vai áo lệch của người đàn ông đứng trên kia đã đổi lấy những gì cho đứa con gái.

Nhận xong tấm bằng tốt nghiệp từ tay thầy hiệu trưởng, Hạ mở khoá chiếc cặp vải, lấy ra cuốn sổ ghi nợ bìa xanh, giờ đã mang tên Trần Thị Hạ. Rồi cô đưa bố xem tờ phiếu đăng ký nguyện vọng vào một trường ngay trong thành phố Tân Hoà.

Ông Bền run run nhìn tờ giấy, khoé mắt nhăn nheo giật giật. Ông thôi nghề vác, cánh tay phải sau ca mổ không còn nhấc nổi một bao tải năm mươi ký nữa, nhưng lúc này, bàn tay ấy vẫn nắm chắc lấy ghi đông chiếc xe đạp màu xanh của con gái, cùng cô chầm chậm dắt bộ ra khỏi cổng trường.

Lời hẹn năm xưa ở cổng trường coi như đã trả xong trọn vẹn, nhưng những tháng năm nhọc nhằn đã qua, những chiếc ghế phụ huynh trống trơn trong các buổi họp, cái khớp vai cứng đờ của bố, cùng món nợ ân tình với chú Năm Đạt và chị Hồng, Hạ biết đời mình sẽ phải gom góp từng ngày công sau này để trả dần cho hết.