Sổ bìa xanh trên hàng ghế inox

. Bà Sáu chỉ vào dòng trên cùng.

— Hồi đó nó đến tìm bà trong cái văn phòng lợp tôn cạnh kho Tân Phát. Nó bảo cho nó ứng trước tiền công vác bằng cả ba năm con học cấp ba. Nó xin gánh thêm ca đêm, ngày vác gạo, đêm bốc xi măng. Nó xin bà đứng tên gửi học bổng về trường, đừng để con biết tiền ấy từ lưng nó mà ra. Rồi nó xin thêm một việc nữa, nói xong là đứng dậy đi luôn: từ hôm đó tới ngày con tốt nghiệp, ở cổng trường, nó không phải là bố con

.

Hạ hít một hơi sâu, giữ chặt luồng khí nghẹn đắng trong lồng ngực. Ở góc dòng chữ ấy, một vệt mực đỏ đã ngả sang màu máu khô nằm đó. Dấu vân tay thô kệch in lún vào thớ giấy bãi bằng.

Mùi cồn và màu mực ấy kéo tuột cô về buổi sáng năm lớp một, cũng tại khúc hành lang này. Hôm đó mẹ cô trút hơi thở cuối cùng trong buồng cấp cứu. Bố cô đứng tựa lưng vào tường, mặt xám ngoét, ngón tay cái run rẩy ấn ngập vào hộp mực đỏ của cô y tá để điểm chỉ vào tờ giấy báo tử. Hạ sáu tuổi đứng nép bên cạnh, sợ hãi đếm từng nan ghế inox từ đầu dãy đến cuối dãy theo cách mẹ từng dạy trước hiên nhà. Sáng hôm đưa tang mẹ ra đồng, móng tay cái của bố vẫn còn kẹt lại vệt mực đỏ thẫm, kỳ cọ mấy ngày liền không phai.

Ba năm qua, từng cuốn sách giáo khoa, từng chiếc áo trắng cô mặc, hoá ra đều đi qua vệt mực ấy.

---

Bà Sáu Liên lật tiếp sang trang sau, ngón tay lần theo những dòng mực đỏ gạch dọc:

— Tháng nào nhiều hàng thì trừ trọn. Tháng mưa dầm không có xe vào bãi, nó chỉ trả được nửa suất. Đợt vừa rồi vai nó sưng to quá, ba tháng liền chỉ vác được nửa công

.

Bà dừng lại ở dòng cuối cùng vừa ghi ban sáng. Bà cầm cây bút bi, gạch một đường dứt khoát đè lên cái tên Trần Văn Bền ở mục người nhận nợ.

— Sáng nay bà định làm giấy cho nó ứng đợt hai để nộp tiền mổ

. Bà Sáu nhìn thẳng vào mắt Hạ.

— Nhưng bà gạch rồi. Khớp vai nó nát bấy, nằm chờ mổ như vậy, lấy gì mà trừ nợ cho bà? Giờ muốn lấy số tiền này nộp vào viện, phải có một cái tên khác đứng ra gánh

.

Trong đầu Hạ, mọi thứ rời rạc ba năm nay bỗng khớp vào nhau. Suất học bổng mang tên Chắp Cánh, tập phiếu công bảy ô kẹp trên cây đinh gỉ ở cột tiệm xe đạp Hai Phúc, cái bóng lưng đứng ngoài mảng rào lưới thép sau dãy lớp mười hai suốt buổi họp phụ huynh, vệt sơn xanh dính trên vai áo lao động, tiếng gắt cộc lốc

— về đi

ở làn bốc hàng. Từng ấy lần cô nhìn thấy, là từng ấy lần cô tự lừa dối mình.

Hạ đưa hai bàn tay chà mạnh vào vạt áo cho ráo mồ hôi, rồi chìa tay ra:

— Bà đưa bút cho con

.

Bà Sáu Liên đưa cây bút qua. Nhìn con bé cầm bút không run một nét, lưng thẳng tắp, bà hiểu nó nhận món nợ này như nhận lại người bố mà nó từng trách cứ.

Hạ cúi đầu, nắn nót ký tên Trần Thị Hạ vào dòng dưới cùng, ghi ngày sinh của mình bên cạnh. Cuốn sổ bìa xanh khép lại, khoản tiền ứng lần hai đã nằm gọn trong tay cô. Còn lịch mổ đã tự ý huỷ kia, cô chưa biết hỏi ai.

---

Bác sĩ Tấn với tay bật công tắc hộp đèn trên tường. Ông rút tấm phim chụp khớp vai, kẹp vào khe kim loại rồi lùi lại nửa bước, ngón tay chỉ sang vùng chỏm xương cánh tay đã biến dạng:

— Xương bị gãy vụn từ lâu, không cố định nên can xương mọc lệch chèn ép hết ổ khớp. Nhìn chỗ này này, phần mềm xơ hoá co rút hết cả rồi

.

Hạ đứng trước bàn khám, hai mắt dán vào mảng xương vỡ trắng đục trên nền phim tối. Cô hỏi khẽ:

— Mổ xong tay bố cháu có nhấc lên được không bác sĩ?

Bác sĩ Tấn tắt hộp đèn, quay ghế lại:

— Viện chỉ cho chia làm hai đợt đóng tiền, đợt đầu phải nộp đủ trước ngày mổ một ngày. Còn cánh tay đó, mổ bây giờ chỉ giữ được một phần cử động cơ bản thôi, không lấy lại được sức như trước đâu

.

Ông kéo xấp hồ sơ bệnh án, bắt đầu đặt bút ghi giấy hẹn. Nhìn con bé gầy gò một tay xoay tròn quai cặp vải rồi buông ra, nét mặt đanh lại khi ký vào mục người nhà cam kết, vị bác sĩ nhận ra lần này người đứng giữ ca mổ không phải là người đàn ông cam chịu hôm trước nữa.

Hạ cầm tờ giấy hẹn còn tươi màu mực bước ra cửa, trong đầu chỉ còn quay cuồng một phép tính: khoản tiền trong tay liệu đã đủ cho đợt đóng đầu tiên?

---

Chiều muộn, gió ngoài bờ kênh thổi thốc vào căn phòng gạch tuềnh toàng ở cuối xóm trọ Bãi Sậy.

Hạ trèo lên ghế gỗ, với tay ra sau khung ảnh thờ của mẹ lấy chiếc hũ sành xuống. Cô trút toàn bộ những tờ tiền lẻ được vuốt phẳng phiu ra manh chiếu cói, rút mẩu bút chì cặm cụi cộng từng con số lên mép một tờ báo cũ. Tiền tích góp trong hũ, tiền ứng của bà Sáu, tiền công bốn tháng ghi phiếu ở kho gộp lại, vừa vặn qua mức nộp đợt đầu, nhưng đợt hai thì vẫn còn hụt.

Tối mịt, ông Bền mới lết bước chân nặng nhọc về phòng. Bữa cơm chỉ có đĩa rau muống luộc và bát nước mắm ớt.

Hạ không động đũa. Cô với tay lấy cuốn sổ bìa xanh trong cặp, đặt nhẹ lên mặt bàn gỗ đã mòn vẹt bốn góc.

— Bố

. Cô gọi, mắt nhìn thẳng vào khuôn mặt sạm đen đầy nếp nhăn của người đàn ông đối diện.

— Vì sao ba năm qua ở cổng trường, bố không bao giờ nhìn con?

Ông Bền khựng lại. Đôi đũa tre trên tay ông run nhẹ rồi hạ xuống mép bát. Ông húng hắng ho ba tiếng khan, bàn tay thô ráp chạm vào cái ly nước chè xanh, xoay nửa vòng rồi đặt lại vị trí cũ. Ánh mắt ông trượt qua dòng chữ ký của con gái ở chân trang sổ mở sẵn.

Ông ngồi im một lúc lâu, giọng khàn đặc như nghẹn tro bếp:

— Bố không muốn người ta gọi tên nghề cửu vạn của bố kèm theo tên con

.

Nói xong, ông buông thõng cánh tay phải trĩu nặng lên mép bàn, bờ vai lệch hẳn sang một bên dưới lớp áo cộc rách nách.

Hạ nhìn cái khớp xương gồ lên sau lần vải mỏng, nghe lồng ngực mình thắt lại từng cơn. Cô hít một hơi sâu nén chặt tiếng nấc, hai bàn tay chà mạnh vào vạt quần cho đỡ run.

Mọi uất ức, hờn giận dồn từ cái sáng mười lăm tuổi ở cổng trường tới giờ trôi sạch sau câu nói ấy. Giờ đây, cuốn sổ nợ đã nằm trong cặp cô, mang tên cô. Nhưng sau đợt đầu còn đợt hai, khoản còn thiếu vẫn chưa biết trông vào đâu, và cánh tay phải kia sau khi mổ xong, liệu có còn nhấc nổi một bao gạo nào nữa.