Ba mươi mốt kiểu giữ lại

Ba hôm sau buổi họp bàn chuyện bà đi học, vào một buổi tối sau giờ đóng cửa, Tiểu Ninh ở lại gian trong tiệm Vĩnh Quang một mình. Cô ngồi xuống trước chiếc máy tính nối dây với máy ảnh. Trong thẻ nhớ vẫn còn nguyên ba mươi bốn kiểu chụp dưới bức mừng thọ ngay chiều hôm họp tan. Chiều hôm đó, cả nhà đã quây quanh cái màn hình nhỏ sau lưng máy ảnh, lướt qua từng kiểu trong đúng hai phút. Người này chỉ tay bảo mắt mình nhắm, người kia cãi do ánh đèn sân chứ không phải tại mắt. Cuối cùng, cả nhà chọn được đúng một kiểu ưng ý để mang đi rửa khổ lớn.

Ông Thẩm đi ngang bàn cô ngồi, tay vỗ nhẹ thành ghế, dặn cô lọc bớt thẻ cho nhẹ máy. Giữ lại vài kiểu đẹp là đủ, còn lại xoá hết vì mai phải chụp bộ ảnh cưới đã hẹn khách từ tuần trước. Tay cầm chùm chìa khoá đi về phía cửa cuốn phía trước, ông Thẩm dặn: - Cái nào mặt người ta tươi thì giữ lại vài cái làm kỷ niệm, còn thừa xoá sạch đi cho chú. Mai không có chỗ mà chụp đâu.

Tiểu Ninh thấp giọng đáp một tiếng vâng. Tay cô đặt lên con chuột, mắt dán vào kiểu ảnh đầu tiên vừa hiện lên trên màn hình.

Phần lớn ba mươi bốn kiểu giống nhau tới mức khó phân biệt. Người này hơi nghiêng đầu, người kia đặt tay sai chỗ. Cô chậm rãi kéo qua từng kiểu cho tới khi dừng lại ở kiểu đánh số sáu. Trong tấm hình đó, bà đứng ở hàng đầu ngay dưới bức mừng thọ. Mắt bà không nhìn về phía ống kính mà nhìn chếch sang một bên, đúng vào túi áo khoác cậu ba đang đút tay vào. Ống kính bắt trọn khoảnh khắc bàn tay cậu ba vừa lọt hẳn vào trong túi áo.

Cô kéo tiếp qua mười mấy kiểu sau đó. Phần đông đều là khoảnh khắc chưa kịp chỉnh trang, ai đó đang nói dở câu, ai đó cúi xuống sửa lại vạt áo. Đến kiểu đánh số mười chín, cô dừng hẳn tay trên con chuột. Ở kiểu mười chín, cả nhà đều nhìn thẳng vào ống kính theo lời cô hô đếm ba tiếng trước khi bấm máy, riêng mắt bà cũng hướng về phía máy ảnh. Mắt bà không dừng lại ở ống kính tròn đen phía trước, mà dừng ngay phía trên nó, đúng chỗ mặt Tiểu Ninh đang cúi xuống khung ngắm.

Cô nhìn kỹ lại tấm hình phóng to hết cỡ trên màn hình. Mắt bà không hướng vào cái lỗ tròn đen của ống kính, trong khi mọi khuôn mặt còn lại đều nhìn thẳng vào đúng chỗ đó. Mắt bà hướng cao hơn một chút, đúng ngay chỗ người cầm máy đang đứng. Ở mọi kiểu bà nhìn về phía máy, ánh mắt đều dừng đúng ở đó. Cô trầm mặc ngồi im, tay vẫn chưa rời khỏi con chuột.

Cô kéo tiếp tới kiểu hai mươi bảy. Bức ảnh chụp giữa lúc cậu cả đang nói điều gì đó với cả nhà, miệng còn há dở câu, tay đưa ra phía trước, các ngón xoè rộng giữa không trung. Ngay cạnh đó, tay bà đặt lên lưng cái ghế đầu bàn, chiếc ghế bỏ trống suốt từ hôm bà ngã cầu thang tới giờ. Ngón tay bà khum lại, đúng hình dáng vẫn hay tựa vào lưng ghế mỗi lần đứng lên ngồi xuống ở đó những năm trước.

Cô đóng cửa sổ xem ảnh, kéo ngăn bàn lấy ra cuốn sổ nhỏ cậu cả đưa ở hành lang bệnh viện huyện tối hôm bàn viện phí. Cô mở tới trang ghi ngày hai mươi sáu tháng chín, ngày giỗ ông ngoại chồng bà. Cô chậm rãi lật từng trang, đọc lại từng câu bà hỏi suốt hai tháng qua, từ mấy buổi chiều trực ở phòng bệnh cho tới các buổi họp và bữa cơm ở nhà tổ. Bàn tay cô cầm bút, gạch dưới mỗi lần chữ

— ai

xuất hiện trong ngoặc kép.

Từ trang ghi ngày giỗ trở về sau, cô không gạch được một chữ

— ai

nào nữa, kể cả trang ghi bữa Trung Thu hay trang bà hỏi cậu ba vừa ra ngoài làm gì mà lâu thế. Trước đó, cô chỉ gạch được đúng một lần ở trang ngày mười hai tháng chín, hôm mợ ba mang giỏ táo tới rồi về, bà quay sang hỏi cô vừa ngồi đây là ai. Lần duy nhất còn lại là tối mùng tám tháng chín ở phòng bệnh, hôm cô còn chưa có cuốn sổ để ghi.

Cô gấp cuốn sổ lại, đặt tay lên trang bìa một lúc lâu, không lật thêm trang nào nữa.

Ông Thẩm quay lại gần bàn, thấy cô ngồi im không bấm chuột từ nãy, liền hỏi cô có phải máy bị treo hay không mà ngồi thừ ra mãi không động tay. Tiểu Ninh gấp vội cuốn sổ nhét vào ngăn bàn, tay kia đưa lên tắt màn hình xem ảnh phóng to, đáp: - Không ạ, cháu đang xem lại vài kiểu để chọn giữ thôi chú.

Ông Thẩm gật đầu không hỏi thêm, quay ra tiếp tục khoá nốt hai cánh cửa cuốn còn lại.

Tiểu Ninh mở lại thẻ nhớ, làm theo đúng lời dặn với ba mươi mốt kiểu còn lại. Chỉ có điều, tay cô không bấm nút xoá cho bất cứ kiểu nào trong số đó, kể cả những kiểu mờ nhất, xấu nhất. Cô rút thẻ nhớ ra khỏi khe máy, lật qua lật lại trong lòng bàn tay một hồi, cân nhắc xem nên cất vào đâu để không ai để ý.

Tiểu Ninh nói với ra phía cửa: - Chú ơi, con xin giữ lại cái thẻ này để làm một bộ ảnh riêng của con được không? Đằng nào cũng sắp phải đổi thẻ mới.

Ông Thẩm đang cúi xuống khoá ổ khoá dưới cùng ngay đó. Ông ừ một tiếng, không ngoái lại nhìn, bảo cô cứ giữ, đằng nào thẻ đó cũng cũ rồi.

Cô mở cái hộp thiếc vẫn dùng đựng mấy cái kẹp giữ ảnh trên bàn soi, đặt thẻ nhớ xuống đáy hộp rồi đậy nắp lại. Cô cất hộp vào ngăn tủ dưới cùng, nơi vẫn để đồ riêng ở tiệm.