Tiên sinh người ở đâu tới

Gần hai tháng dùng bốn cuốn sổ giảng lại, tôi bắt đầu giao bài tập về nhà mỗi tối cho bốn đứa. Việc vốn quen tay, nhưng nay tôi phải giải thích từ đầu cho chúng hiểu bài về nhà là làm lúc nào, ở đâu, nộp cho ai, chấm xong có phải học lại không. Tôi đứng trước bốn đứa, chậm rãi nói từng chữ:

— Từ nay tối nào cũng phải làm một bài, làm ở phòng riêng, sáng hôm sau mang lên nộp, tôi chấm xong mới trả lại, ai làm sai thì phải chép lại.

Cả bốn đứa ngơ ngác nhìn nhau. Chưa từng có ai bắt chúng mang việc học về tận phòng riêng, bởi thầy đồ cũ chỉ giao việc tại lớp, hết giờ là hết việc. Tô Nghiên hỏi kỹ nhất, hỏi tới khi chép lại đúng từng câu tôi nói vào cuốn sổ riêng mới chịu dừng. Nó còn dặn ba đứa em nhớ mang đủ bút mực về phòng. Tôi ghi lại bốn cái tên vào một góc sổ tay riêng.

Sáng hôm sau, ba trong bốn đứa mang bài tới, giấy còn thơm mùi mực mới khô. Chỉ có Tô Linh đứng khoanh tay cười trừ giữa sân:

— Con làm xong hôm qua rồi thật mà, tại nó trôi mất.

Tôi hỏi trôi đi đâu, nó chỉ tay ra phía ao sau vườn:

— Con gấp tờ giấy làm bài thành một chiếc thuyền, thả xuống ao chơi, giờ chắc trôi ra tới giữa ao rồi, vớt không nổi nữa.

Ngồi bên cạnh, mắt không rời trang sổ đang chép, Tô Vân nhạt giọng:

— Phí giấy.

Tôi nghiêm mặt, chỉ tay xuống bàn:

— Chép lại từ đầu, ngay bây giờ, chép xong thì cất vào ngăn bàn, giấy trong nhà này quý hơn con tưởng nhiều.

Cắm cúi chép, Tô Linh lẩm bẩm:

— Tiếc ghê, thuyền đẹp vậy mà phải bỏ.

Nắng sớm rọi qua tán cây ngoài sân, bóng lá lay động trên mặt bàn gỗ, phảng phất mùi mực mài từ nghiên đá cạnh chỗ Tô Linh ngồi chép phạt. Tôi đứng xem nó chép, nét chữ xiêu vẹo dần về cuối trang, không nói thêm gì để nó tự chép cho xong.

Giữa buổi, Tô Tịch hỏi lại một câu. Lưu ma ma từng kể suốt ba năm học chữ con bé chưa hỏi lại lấy một lần. Nó ngập ngừng siết chặt mép sổ, cụp mắt không dám nhìn thẳng tôi:

— Tiên sinh ơi, chữ học sao lại có bộ tử ở dưới, không phải bộ khác ạ?

Trong lòng thầm mừng, tôi cố giữ giọng bình thường giảng lại cặn kẽ cho nó nghe. Tôi chỉ tay vào từng nét trên trang giấy, nói chậm và rõ. Ba đứa còn lại cũng ngừng bút quay sang nghe, kể cả Tô Linh vừa bị mắng. Tô Vân cắm cúi chép hết cả buổi, không hỏi thêm câu nào. Tối hôm trước, tôi tình cờ đi ngang phòng nó, thấy nó ngồi lặng lẽ dưới ánh đèn chép lại nguyên cuốn sổ giảng lại ra một cuốn riêng. Gáy sổ đóng bằng chỉ đỏ, không giống chỉ gai tôi vẫn dùng, nét chữ nắn nót hơn hẳn lúc ngồi ở sân gạch ban ngày. Tôi đứng ngoài cửa nhìn một lúc rồi đi tiếp, không gõ cửa hỏi han. Cuốn sổ riêng của Tô Vân dày lên trông thấy so với tháng trước, gáy chỉ đỏ đã sờn bớt một góc vì lật đọc nhiều. Trước khi ngủ, tôi vẫn ra đứng ở giếng sân sau một lúc như mọi khi, đếm xem còn bao nhiêu ngày nữa tới rằm tháng tám.

Hết buổi, ba đứa nhỏ về trước, tiếng cười đùa của Tô Linh còn vọng lại từ phía cổng. Chỉ còn Tô Nghiên nán lại thu dọn bút nghiên chậm hơn mọi khi, tay xếp lại từng cuốn sổ cho ngay ngắn. Tiếng ve rộ lên một chặp ngoài bờ tường rồi tắt hẳn, khoảng sân vắng chỉ còn tiếng bút hạ xuống bàn. Nó gập sổ lại, ngước mắt hỏi:

— Tiên sinh người ở đâu tới?

Tôi đứng sững một lúc, không có câu trả lời thật, đành hỏi ngược lại xem bài hôm nay nó đã chép xong chưa. Tô Nghiên gặng tiếp:

— Vậy ai dạy tiên sinh chữ? Sao tiên sinh không giảng giống Trình phu tử vẫn giảng?

Tôi siết nhẹ hai tay sau lưng, cổ họng khô khốc. Trên sân gạch lúc này chỉ còn hai người, nắng chiều hắt qua mái hiên xuống đúng chỗ nó ngồi, bóng đổ dài trên nền gạch, tay vẫn cầm cây bút chưa cất. Tôi cố giữ giọng cho đều:

— Nhà tôi ở phủ thành. Cha mẹ mất cả rồi, chữ nghĩa tôi tự học lấy, không ai dạy riêng.

Tô Nghiên không hỏi thêm, chỉ lặng lẽ mở lại cuốn sổ riêng. Nó ghi vào đó đúng câu tôi vừa nói, chữ viết nắn nót, tay không hề run dù mực còn ướt.

Nó gập sổ đứng dậy, cúi đầu:

— Cảm ơn tiên sinh.

Nó đi ra khỏi sân gạch, dáng đi thẳng như mọi khi, không ngoái lại một lần nào, cuốn sổ riêng cắp chặt trong tay. Sáng hôm sau, nó tới lớp sớm hơn mọi ngày, ngồi vào đúng chỗ cũ. Nó đặt cuốn sổ riêng sang một bên bàn thay vì cất hẳn vào ngăn kéo như những hôm trước. Nó mở sổ nhưng không giở lại trang tối qua, chỉ hỏi cách viết bộ mộc cho ngay hàng rồi cúi xuống chép tiếp, không nhắc lại một chữ nào về chuyện chiều hôm trước.