Chiếc chăn mỏng ở gian ngoài

Hai hôm sau, từ sáng sớm bà Trác đã tới sân nhà số 7, xin dọn giúp nốt mấy thứ đồ đám tang còn sót quanh miệng giếng. Bà mặc bộ quần áo vải nâu đã bạc, tóc búi gọn sau gáy. Bà xách cái làn nhựa cũ đựng mấy cái giẻ lau riêng, không dùng đồ nhà này. Bà từng làm cho nhà này suốt chín năm, tận tháng tám năm ngoái mới nghỉ. Đã hơn nửa năm nay, bà chưa từng quay lại bước nào. Bà bê chồng ghế nhựa ra góc sân, thoăn thoắt làm theo nhịp cũ. Bà lẩm bẩm chê cái sân dạo này bụi bặm hơn hẳn hồi bà còn ở đây. Tôi đứng gần đó phụ bà khiêng mấy tấm chiếu cói, thỉnh thoảng nhìn bà làm việc. Dù đã sáu mươi ba tuổi, tay chân bà vẫn nhanh nhẹn.

Đang lúc hai người loay hoay ở góc sân, cô Cẩm xuất hiện ở cổng rồi đi thẳng vào. Cô đứng lại ngay cạnh miệng giếng, không dừng ở ngoài như hai lần trước. Cô mặc đúng chiếc áo khoác sờn cổ tay quen thuộc, hai tay không cầm thứ gì. Cô chậm rãi dừng lại đúng chỗ đó, không tiến thêm về phía hiên nhà. Bà Trác ngẩng đầu nhìn thấy cô, không chút ngập ngừng mà gọi đúng tên: - Cô Cẩm, cô cũng tới à? Tôi đứng sững lại giữa hai người, tay vẫn cầm tấm chiếu cói chưa kịp đặt xuống. Tôi nhìn từ bà Trác sang cô, rồi lại quay về phía bà Trác.

Tôi hỏi thẳng bà ngay tại chỗ, trước mặt cả cô Cẩm: - Bà có biết chuyện bố cháu đăng ký kết hôn không? Bà Trác thản nhiên đáp: - Biết chứ, ông cụ với cô Cẩm mà. Nói xong, bà cúi xuống nhặt tiếp mấy cái ghế nhựa, tay không hề khựng lại. Lúc đó, ba người chúng tôi đứng nguyên trong khoảng sân nhỏ quanh miệng giếng. Nắng buổi sáng chiếu thẳng xuống ba cái bóng đổ dài trên nền xi măng. Bóng cô Cẩm đổ chạm ngay vào mép giếng.

Sau câu trả lời ấy, tôi đứng lặng một lúc. Trong đầu tôi hiện lên một câu hỏi không đáp ra miệng: cô đã ra vào cái sân này từ bao giờ? Cô Cẩm vẫn đứng yên bên miệng giếng. Cô vịn nhẹ tay lên thành giếng xây gạch, mắt nhìn xuống mặt nước chứ không nhìn về phía hai chúng tôi. Bà Trác không nói thêm gì nữa. Bà cúi xuống tiếp tục dọn chỗ chiếu cói còn lại, để hai chúng tôi đứng với nhau giữa sân. Khoảng cách giữa tôi và cô lúc ấy chỉ chừng vài bước chân.

Tôi quay sang nhìn cô Cẩm, nghĩ tới việc nên cho cô ở lại căn nhà này theo cách nào, không phải vì thương hại. Muốn hiểu một căn nhà thì phải có người đứng ở bên trong, chứ đứng ngoài cổng nhìn vào không thể biết được gì thêm. Tôi nhìn quanh sân một lượt, từ cái giếng tới góc vườn khuất sau nhà, hình dung xem cô sẽ đi lại thế nào trong không gian này. Tôi hắng giọng, bảo cô theo tôi vào gian ngoài. Chỗ đó trước kia vẫn để đồ, giờ dọn quang ra có thể ở tạm.

Tôi đọc ba điều kiện ra ngay tại sân giếng, cố giữ giọng thật chậm: - Cô ở gian ngoài, không được vào buồng trong, không được vào phòng của bố cháu. Tôi vừa dứt câu đầu, cô đã gật đầu ngay. Hai tay cô buông thẳng hai bên người, dáng đứng nghiêm hơn hẳn lúc mới bước vào sân. Bà Trác đã dừng hẳn tay dọn dẹp từ lúc nào. Bà đứng từ phía miệng giếng nhìn hai chúng tôi, không xen vào một câu. Tôi nói tiếp điều thứ hai: - Không được nhận một đồng nào của nhà này, và cũng không được đưa một đồng nào vào nhà này.

Tôi đọc nốt điều thứ ba, tay khoanh trước ngực, mắt nhìn thẳng vào cô: - Đến ngày cháu bảo cô đi thì cô phải đi, không được hỏi lý do. Cô đáp ngay tắp lự: - Được. Cô không mặc cả một câu, cũng không hỏi lại điều gì về ba điều kiện tôi vừa đặt ra. Tôi đứng chờ thêm một lúc, nhưng cô chỉ đứng yên, mắt nhìn thẳng vào tôi không chớp. Bà Trác đứng cách đó mấy bước, tay ngừng hẳn việc dọn chiếu. Bà nhìn cả hai chúng tôi rồi khẽ lắc đầu một cái, quay đi tiếp tục công việc.

Chiều hôm đó, cô dọn tới thật. Cô mang theo đúng một chiếc túi vải xám bạc màu và một chiếc chăn mỏng cuộn tròn kẹp dưới nách, không có thêm thứ gì khác. Cô đặt túi xuống góc gian ngoài, trải chiếc chăn lên tấm phản gỗ cũ kê sẵn ở đó từ trước. Cô chậm rãi vuốt phẳng từng nếp gấp. Tôi đứng ở cửa nhìn vào, không giúp cô thu xếp, cũng không hỏi thêm cô có cần gì nữa hay không. Tôi chỉ đứng đó cho tới khi cô xếp xong món đồ cuối cùng rồi mới quay đi.

Tối ấy, cô trải chiếc chăn mỏng của mình ra nằm ở gian ngoài. Chiếc chăn dày dặn hơn cất sẵn trong tủ nhà này, cô không hề mở ra dùng.