Chân bếp chính vẫn giữ cho em

Từ trước Tết cả tháng, cỗ giỗ đầu của bố tôi đã được đặt. Ra Tết, hàng hoá ngoài chợ lên giá vù vù. Thịt cá đắt gấp rưỡi ngày thường. Cô Cẩm là người đứng ra đặt cỗ. Cô ghi rõ từng món vào một mảnh giấy nhỏ, dặn kỹ ngày giao hàng để không dồn lại tới sát ngày mới lo. Mảnh giấy ấy cô giữ trong túi áo suốt mấy tuần. Thỉnh thoảng cô lại lấy ra xem lại cho chắc, sợ ghi thiếu một món lại phải chạy thêm cả một vòng chợ xa.

Ra Tết, mấy hàng cỗ quen thuộc trong phố vẫn đóng cửa, chưa kịp mở lại theo đúng lịch. Mấy hôm sau Tết, bà Trác vừa ở quê lên mới kịp tới phụ. Tay bà vẫn xách túi bánh quê chưa kịp cởi dây buộc. Cậu Hạ về Bắc Điền ăn Tết với mẹ già. Vì xe khách kẹt đường ngay cửa ngõ thành phố, hôm nay cậu lên muộn nửa buổi. Mấy hôm Tết, quán Lão Tiết nghỉ liền khiến cô mất đứt mấy ca lương. Dù vậy, mâm cỗ giỗ đầu vẫn đủ đầy không thiếu một món nào.

Từ ba giờ sáng, cô Cẩm đã dậy lo cả bàn cỗ một mình. Bên bếp than đỏ rực, tay cô thoăn thoắt làm việc. Dù trời còn se lạnh, mồ hôi đã lấm tấm trên trán cô. Cô không nhờ ai xếp chỗ ngồi cho mình. Phần việc bếp núc là của cô, còn chuyện ngồi đâu thì để tự xếp lấy. Không ai hỏi, cô cũng chẳng tự nhắc tới. Trên bếp, nồi canh sôi sùng sục. Một tay cô giữ vung, tay kia nêm lại gia vị cho vừa miệng. Hơi nóng bốc thẳng lên mặt, cô cũng chẳng buồn né sang bên.

Ở trong nhà kê hẳn bàn trên, dành cho cậu Hạ và mấy người họ hàng bên ngoại lên từ sáng sớm. Khăn trải bàn trắng tinh. Chén đũa được bày ngay ngắn theo đúng lối con cháu ngồi giỗ ông bà. Cậu Hạ ngồi đầu bàn. Tay cậu rót rượu mời hết lượt người này tới lượt người khác, giọng nói sang sảng cả gian nhà. Mấy người họ hàng bên ngoại gật gù khen mâm cỗ tươm tất. Không ai trong số họ hỏi lấy một câu, xem rốt cuộc ai đã dậy từ ba giờ sáng để lo liệu hết chừng ấy món.

Ngoài sân, dưới bóng cây kê bàn dành cho bà Vệ và mấy nhà trong ngõ. Ai tới trước ngồi trước, không phân thứ bậc gì. Bà Vệ ngồi giữa bàn. Tay bà cầm đũa gắp liên tục, miệng không ngớt chuyện trò với mấy bà hàng xóm về giá thịt lợn năm nay đắt hơn năm ngoái. Mấy đứa trẻ trong ngõ chạy lăng xăng quanh gốc cây. Thỉnh thoảng, chúng lại bị người lớn quát lui ra chỗ khác.

Trong gian bếp nối ra sân, bàn dưới xếp chật hơn hai bàn kia nhiều. Ngồi ở đó có cô Cẩm, chị gái cô là Ôn Đại Vân từ Tế Xuyên xuống từ hôm qua, cùng bà Trác, người vừa đặt gánh đồ xuống đã xắn tay áo phụ dọn ngay. Dáng người Ôn Đại Vân đẫy đà, giọng nói to. Mỗi lần bà với đũa gắp thức ăn, mấy chiếc vòng vàng trên tay lại kêu lách cách. Vừa đặt cái túi xách to đùng xuống góc bếp, bà chưa kịp nghỉ tay đã giục cô Cẩm đưa dao thớt để phụ thái.

Lúc sau ông Phó tới. Tay ông vẫn cầm quyển sổ bìa cứng, túi áo cài sẵn cây bút bi như mọi bận. Lần này, ông gấp sổ lại, đút hẳn vào túi áo ngực rồi cẩn thận cài khuy, không lấy ra thêm lần nào nữa. Không chờ ai mời, ông tự bưng mâm phần mình đi thẳng xuống bàn dưới ngồi. Ông không nói một câu nào để giải thích vì sao mình lại chọn ngồi ở đó.

Tôi bưng mâm phần mình xuống ngồi ở bàn dưới, ngay cạnh chỗ ông Phó vừa đặt mâm. Khi tôi đặt xuống mặt bàn gỗ thấp, đũa bát va nhẹ vào mâm. Tôi không xếp cô Cẩm lên bàn trên ngồi cùng họ hàng. Ngoài sân, cũng không ai nhắc một lời về chuyện xếp lại chỗ cho cô. Mọi người cứ để mọi thứ như nó vốn vậy. Cô Cẩm đứng dậy múc thêm canh cho từng người quanh mâm, không ngồi yên một chỗ được lâu quá vài phút.

Uống liền hai chén rượu nhạt, mặt Ôn Đại Vân đã ửng hồng. Đũa gắp giữa chừng, bà buột miệng nói ra một câu không ai hỏi tới: - Cái chỗ trên kia chị vẫn giữ cho em đấy. Chân bếp chính, sáu nghìn năm trăm một tháng, có cả gian gác cho ở. Giữ từ tháng thứ ba tới giờ chứ có ít đâu.

Cả bàn dưới khựng lại một nhịp. Đũa cầm giữa chừng, không ai gắp tiếp món gì. Bà Trác đưa mắt nhìn sang tôi một cái rất nhanh, rồi lại cúi xuống gắp thêm miếng thịt bỏ vào bát.

Tay rót thêm cho mình một chén nữa, Ôn Đại Vân vẫn chưa hạ giọng mà nói tiếp: - Bốn năm trước chính chị là người đuổi em ra khỏi cửa nhà đấy. Giờ chị giữ chỗ cho em cũng là phải đạo thôi.

Nói xong, bà uống cạn luôn chén ấy. Cô Cẩm ngồi im. Tay cô vẫn cầm đũa nhưng không gắp thêm, mắt cúi nhìn mâm cỗ trước mặt.

Ở bàn ngoài sân, bà Vệ đang mải chuyện trò với mấy nhà hàng xóm về giá thịt lợn Tết năm nay. Tiếng cười nói của bà vọng ra tận cổng. Ở bàn trên trong nhà, cậu Hạ đang rót rượu mời mấy người họ hàng bên ngoại. Ly chén va nhau lách cách. Cả hai người đều không nghe thấy câu vừa rồi lọt ra từ bàn dưới. Tiếng cười nói ở hai bàn kia vẫn râm ran không dứt. Không ai để ý gì tới phía sau bếp.

Chu Ngộ xuống bàn dưới phụ dọn mấy cái bát không, rồi ngồi lại cạnh cô Cẩm. Cậu quay sang gọi một tiếng dì thật tự nhiên, hỏi cô có ăn được cay không để lát gắp cho món ớt xào. Cô Cẩm đáp gọn một tiếng được. Tay cô vẫn xé thêm mấy cọng rau thơm bỏ vào đĩa, không ngẩng lên nhìn ai.

Lúc dọn mâm, bà Trác vừa xếp chồng bát vừa nhắc chuyện giữa tháng chạp con bé ra vườn ủ đất mấy hôm liền. Tay chân con bé lấm lem cả buổi. Mọi người trong ngõ đi ngang nhìn thấy đều bảo nhau con bé chăm chỉ thật, không ai nghĩ ngợi gì thêm. Không ai trong bàn hỏi lại câu nào về chuyện ấy. Chỉ có tiếng bát đũa va nhau lách cách nối tiếp nhau.

Tôi ngồi ở bàn dưới nghe hết từ đầu tới cuối. Tay cầm đũa nhưng không gắp thêm, tôi chỉ lặng lẽ nhìn mâm cỗ đang vơi dần.