Cái buồng trên gác và hũ dưa muối

Vào buổi tối khi người ta về đông đủ sau rằm, bà Vệ ngồi một mình ở góc sân nhà bà, không ra gốc hoè cùng ai như mọi năm. Con gái bà là cô Vệ Tiểu Đình, bốn năm nay không về lần nào, dù bà vẫn để phần một suất bánh trung thu trên bàn thờ mỗi năm.

Hôm sau rằm, bà Vệ đổ bệnh, nằm liệt giường cả ngày không dậy nổi. Cô Cẩm nghe tin từ một bà hàng xóm, liền vào bếp nấu ngay nồi cháo trắng, bỏ thêm chút hành lá và mấy lát gừng đập giập. Tôi xách cái nồi cháo còn nóng hổi đi theo cô sang nhà bà Vệ, hơi nóng bốc lên phả vào tay tôi suốt quãng đường ngắn, trời sẩm tối khi hai chúng tôi tới nơi.

Cô Cẩm bước hẳn vào trong, ngồi xuống mép giường múc từng thìa cháo đút cho bà Vệ. Tôi đứng khựng lại ngay ở cửa buồng với cái nồi đã vơi một nửa, không bước thêm vào trong. Căn buồng nhỏ chỉ đủ kê một cái giường và một cái tủ gỗ cũ, ngọn đèn dây tóc treo giữa trần toả quầng sáng vàng vọt xuống cả ba chúng tôi. Bà Vệ nằm tựa lưng vào mấy cái gối chồng lên nhau, mặt tái nhợt hẳn đi, hai bàn tay gầy guộc đặt yên trên mặt chăn.

Bà Vệ ăn được vài thìa cháo thì chậm rãi lên tiếng, giọng yếu ớt nhưng rành mạch từng chữ: - Con Đình nhà tao bỏ đi bốn năm nay rồi, năm nay nó ba mươi mốt tuổi rồi đấy. Mắt bà nhìn lên trần nhà chứ không nhìn ai trong hai chúng tôi, rồi kể tiếp rằng con gái bà bỏ đi đúng vì cái tiếng người ta gièm pha, cái tiếng giống hệt cái tiếng bà vẫn hay nói về cô Cẩm suốt bao lâu nay. Hồi ấy không một ai đứng ra bênh con bé, kể cả chính bà.

Bà nói bà vẫn lên quét cái buồng của nó trên gác mỗi tuần một lần, không bỏ tuần nào suốt bốn năm nay. Giọng bà chùng hẳn xuống: - Đồ đạc của nó tao chẳng dọn đi cái gì, đôi dép nó xỏ đi làm ngày trước vẫn còn nguyên dưới chân giường. Tôi đứng ở cửa nghe câu ấy, nhớ lại đúng cái buổi chiều từng lên gác nhà bà đo chỗ thấm trần, và đôi dép cỡ ba mươi bảy từng nhìn thấy hôm đó.

Cô Cẩm vẫn ngồi yên bên giường suốt lúc bà Vệ kể, tay cầm chiếc thìa múc cháo nhưng không đưa thêm thìa nào nữa vào miệng bà. Cô không nói một câu nào, không hỏi thêm về cô Đình, cũng không an ủi bà một lời nào cả. Tôi nhìn cô ngồi im như vậy, hai vai hơi cúi xuống, mắt nhìn xuống bát cháo đang nguội dần trên tay, hơi nóng không còn bốc lên nữa.

Trời se lạnh, cô Cẩm kéo một góc cái chăn mỏng vẫn khoác trên vai từ lúc ra khỏi nhà lên đắp thêm cho bà Vệ. Bà Vệ nhìn cái chăn ấy một lúc, lạnh nhạt hỏi: - Sao con đắp cái chăn mỏng thế này, lạnh vậy sao đủ ấm? Cô Cẩm khựng tay lại một nhịp, giọng vẫn bình thường: - Chăn này cháu mang từ Bắc Điền xuống theo từ hồi mới lên đây. Mắt cô vẫn nhìn xuống bát cháo trên tay: - Chăn trong tủ nhà số 7 cháu không đụng tới, vì tủ đó là của nhà người ta. Tôi đứng ở cửa nghe câu ấy, lần đầu tiên hiểu ra vì sao suốt bao lâu nay cô vẫn chỉ đắp đúng một cái chăn mỏng ấy mỗi tối.

Bà Vệ nằm im một lúc sau câu trả lời đó, không nói thêm gì về chuyện cái chăn nữa. Bà với tay ra mở ngăn tủ đầu giường, lấy ra một cái hũ sành nhỏ đựng dưa muối tự tay làm từ năm ngoái, đưa thẳng cho cô Cẩm. Bà không xin lỗi một câu nào, cũng không nhắc lại chuyện cũ, chỉ đẩy cái hũ sành còn hơi lạnh vào tay cô rồi thu tay về đắp lại chăn cho mình.

Bà Vệ quay sang tôi, thấp giọng hỏi: - Bao giờ cháu cưới con Ngộ đấy, tính chưa? Tôi đáp gọn, hơi bất ngờ: - Cháu còn đang bàn với cô ấy, chưa chốt ngày nào cả. Bà gật đầu, không hỏi thêm, nhắm mắt lại nghỉ như đã dồn hết sức, hơi thở nặng nhọc hơn hẳn.

Tuần lễ đầu tháng mười tới, quán xá đông khách hẳn lên, phòng công chứng và tổ dân phố đều đóng cửa nghỉ hết cả tuần. Quán Lão Tiết cũng đông khách hơn ngày thường, chủ quán ngỏ ý nhờ cô Cẩm nhận thêm một ca sáng đúng tuần lễ ấy. Cô nhận lời ngay không đắn đo, dù ca đêm vẫn giữ nguyên không đổi.

Từ hôm ở buồng bà Vệ trở về, trong ngõ không còn ai nhắc gì thêm về chuyện nhà số 7 mỗi khi tụ tập ở gốc hoè nữa. Bà Vệ vẫn ra ngồi đó mỗi sáng như trước, tay cầm chén trà, nhưng không còn nói to bất cứ câu nào về cô Cẩm. Tôi đi ngang qua bà mỗi sáng trên đường xuống chỗ làm, thấy bà chỉ gật đầu chào rồi cúi xuống chén trà, không ngoái nhìn theo cô Cẩm như trước.